Tai nạn e-scooter ở Đức: Trách nhiệm mới với nhà cho thuê e-scooter

CHLB Đức – Chính phủ liên bang Đức vừa thông qua một dự thảo luật siết chặt trách nhiệm của các công ty cho thuê e-scooter trước làn sóng tai nạn gia tăng do xe bị đỗ bừa bãi và sử dụng thiếu ý thức. Theo đó, các nhà cung cấp sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại tương tự như chủ xe ô tô, thay vì được hưởng nhiều ngoại lệ như trước đây.​

Dự thảo do Bộ trưởng Tư pháp liên bang Stefanie Hubig (SPD) trình lên, đã được Nội các thông qua, nhằm xóa bỏ những ngoại lệ trong quy định về trách nhiệm dân sự đối với e-scooter. Mục tiêu là bảo đảm người gây tai nạn và đơn vị sở hữu phương tiện không thể né tránh nghĩa vụ bồi thường khi xe của họ gây hại, đặc biệt trong trường hợp xe cho thuê bị vứt giữa lối đi, gây vấp ngã cho người đi bộ hoặc cản trở người khuyết tật.​

Bộ trưởng Hubig nhấn mạnh bà muốn “đặt nghĩa vụ cao hơn lên vai các nhà cung cấp”. Theo bà, nếu các vụ việc gây thiệt hại có liên quan đến xe của họ, thì họ cũng phải chịu trách nhiệm – bất kể có lỗi chủ quan hay không. “Không có lý do gì để đối xử khác với e-scooter so với ô tô, bởi với xe cho thuê, trách nhiệm này cũng đã được áp dụng”, bà lập luận, gửi đi tín hiệu rằng e-scooter phải được lồng vào hệ thống trách nhiệm giao thông chung chứ không thể là vùng xám.​

Với quy định mới, nạn nhân tai nạn sẽ có thêm lựa chọn rõ ràng khi yêu cầu bồi thường. Họ có thể tìm trực tiếp người lái e-scooter, nếu xác định được danh tính, nhưng trong mọi trường hợp đều có quyền quay sang chủ sở hữu phương tiện – thường là công ty cho thuê, hoặc trong trường hợp cho mượn cá nhân, là người đứng tên chiếc xe. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhiều vụ tai nạn xảy ra khi xe bị bỏ lại giữa đường, còn người đã dùng xe thì đã rời đi.​

Theo luật hiện hành, mọi e-scooter sử dụng trong giao thông công cộng ở Đức đều phải có biển số nhỏ dán phía sau, chỉ được cấp khi chủ xe đã mua bảo hiểm trách nhiệm dân sự dành cho e-scooter. Tuy nhiên, do có những ngoại lệ về trách nhiệm đối với loại phương tiện này, các công ty cho thuê lâu nay hầu như không phải đứng mũi chịu sào khi xảy ra tai nạn mà chỉ người lái mới bị truy cứu. Chính điều đó khiến nhiều nạn nhân khó chứng minh trách nhiệm, thậm chí phải tự gánh chi phí điều trị hoặc sửa chữa thiệt hại.​

Số liệu của Bộ Tư pháp Đức cho thấy năm 2024 đã có khoảng 12.500 vụ tai nạn liên quan đến e-scooter, trong đó hơn 7.900 vụ do lỗi người lái. So với năm 2021, số vụ tai nạn đã tăng gấp đôi, phản ánh thực tế e-scooter đang trở thành một yếu tố rủi ro đáng kể trong giao thông đô thị. Dù vậy, hiện nay nạn nhân trên thực tế chỉ có thể đòi bồi thường từ người điều khiển e-scooter, điều thường bất khả thi khi xe chỉ được “thả” trên vỉa hè mà không rõ ai là người sử dụng cuối cùng.​

Dự thảo mới cũng siết trách nhiệm trực tiếp với người lái. Theo Bộ Tư pháp, “lỗi sẽ được suy đoán” đối với người điều khiển e-scooter, nghĩa là họ được coi là có lỗi và phải bồi thường, trừ khi chứng minh được điều ngược lại. Cách tiếp cận này nhằm giảm gánh nặng chứng minh cho nạn nhân, giúp họ nhanh chóng tiếp cận tiền bồi thường thay vì sa vào tranh cãi pháp lý kéo dài.​

Những thay đổi trong luật không chỉ áp dụng với e-scooter mà còn mở rộng sang các phương tiện điện cỡ nhỏ khác, như các dòng xe giống Segway. Ngược lại, các phương tiện chuyên dụng như xe lăn điện, xe phục vụ xây dựng, nông nghiệp hay các loại xe cơ giới chạy chậm sẽ vẫn tiếp tục được loại trừ khỏi khung trách nhiệm mới này. Chính phủ cho rằng nhóm phương tiện này có đặc thù sử dụng riêng, không gắn với mô hình cho thuê ồ ạt trong không gian công cộng nên không cần điều chỉnh tương tự.​

​