Iceland tính cửa vào EU năm 2028

EU – Ngoại trưởng Iceland Thorgerdur Katrin Gunnarsdottir cho biết Iceland có thể trở thành thành viên Liên minh châu Âu (EU) ngay từ năm 2028 nếu tiến trình đàm phán được nối lại và diễn ra thuận lợi. Phát biểu trong cuộc phỏng vấn tại Brussels, bà bày tỏ lạc quan rằng việc gia nhập khối sẽ giúp Iceland có “tiếng nói tại bàn quyết định” trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế đang thay đổi nhanh chóng, từ cạnh tranh chiến lược tới các cú sốc năng lượng và an ninh.​

Chính phủ Iceland đã đề xuất tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý vào ngày 29.8 để quyết định có khởi động lại các cuộc đàm phán gia nhập EU hay không, sau khi tiến trình này bị đình chỉ vào năm 2013 khi một chính phủ hoài nghi châu Âu lên nắm quyền. Nếu cử tri ủng hộ nối lại đàm phán, tiến trình gia nhập sẽ được tái khởi động, với khả năng nước này phải tổ chức thêm một cuộc trưng cầu dân ý thứ hai để phê chuẩn việc trở thành thành viên chính thức.​

Theo Ngoại trưởng Gunnarsdottir, các chương khó nhất trên bàn đàm phán sẽ là nghề cá, nông nghiệp và thị trường lao động – những lĩnh vực chạm tới cốt lõi mô hình phát triển của Iceland. Nghề cá từ lâu là trụ cột của nền kinh tế Iceland và nước này từng không ít lần bất đồng với EU về hạn ngạch đánh bắt, nên việc điều chỉnh quy định để hòa nhập với khung chung của châu Âu được dự báo là không dễ dàng. Bà cho rằng các vòng thương lượng mới cần ưu tiên giải quyết ngay từ đầu những vấn đề “khó nhất” này để tránh kéo dài tiến trình và giảm thiểu bất định đối với người dân và doanh nghiệp.​

Ngoại trưởng Iceland nhấn mạnh rằng nếu xử lý được các nút thắt lớn, cửa gia nhập EU của Reykjavik có thể mở ra sớm hơn nhiều so với dự đoán bi quan. “Nếu làm được như vậy, tôi khá lạc quan rằng trước cuối năm 2028, chúng tôi có thể trở thành thành viên EU”, bà nêu rõ, đồng thời khẳng định quyết định cuối cùng vẫn thuộc về cử tri thông qua lá phiếu trưng cầu dân ý.​

Iceland hiện là một quốc gia Bắc Âu với dân số chưa tới 400.000 người, là thành viên sáng lập của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), đã tham gia thị trường chung châu Âu và khu vực đi lại tự do Schengen. Việc hội nhập sâu hơn thông qua tư cách thành viên EU, theo giới quan sát, sẽ gắn chặt hơn nữa nền kinh tế Iceland với lục địa già, đồng thời mở rộng không gian chính sách trong các lĩnh vực thương mại, tài chính và chuyển đổi xanh.​

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy sự ủng hộ đối với kịch bản gia nhập EU đang gia tăng, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang và tác động lan rộng từ cuộc chiến toàn diện của Nga tại Ukraine khiến người dân quan tâm hơn đến mức độ gắn kết với châu Âu lục địa. Tâm lý tìm kiếm những “tấm khiên” kinh tế và an ninh bổ sung khiến một bộ phận cử tri Iceland nhìn EU với cái nhìn thực dụng hơn so với giai đoạn trước.​

Ngoài yếu tố kinh tế, vị trí chiến lược của Iceland trên bản đồ Bắc Đại Tây Dương cũng được nhắc đến nhiều hơn sau các phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng sáp nhập Greenland – vùng lãnh thổ nằm giữa Iceland và Mỹ. Trong bối cảnh đó, bà Gunnarsdottir ví Iceland như “cầu nối giữa hai lục địa”, với ý nghĩa chiến lược không chỉ đối với NATO mà còn với chính EU trong câu chuyện cạnh tranh ảnh hưởng tại Bắc Cực và tuyến hàng hải mới.​

Về phía EU, Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại Kaja Kallas đánh giá nếu Iceland quyết định theo đuổi tư cách thành viên, nước này “chắc chắn sẽ là một trong những ứng viên dẫn đầu” trong làn sóng mở rộng kế tiếp của khối. Với mức độ tương thích cao về thể chế, kinh tế thị trường và các tiêu chuẩn dân chủ, Iceland được xem là có khả năng hoàn tất đàm phán nhanh hơn so với nhiều ứng viên khác ở Balkan hay Đông Âu.​