EU và Australia khép lại gần một thập kỷ đàm phán FTA

World – Liên minh châu Âu (EU) và Australia đã đạt được thỏa thuận thương mại tự do (FTA), khép lại gần 10 năm đàm phán trong bối cảnh hai bên cùng muốn tăng cường quan hệ và củng cố trật tự thương mại toàn cầu dựa trên luật lệ. Thỏa thuận được công bố tại Canberra ngày 24-3 bởi Thủ tướng Australia Anthony Albanese và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong chiến lược mở rộng kết nối kinh tế của cả hai bên. Sau khi được Hội đồng châu Âu thông qua, hiệp định sẽ cần được hai phía ký kết và phê chuẩn tại cơ quan lập pháp trước khi chính thức có hiệu lực.​

Phát biểu tại cuộc họp báo, bà Ursula von der Leyen nhấn mạnh đây là một thỏa thuận “đôi bên cùng có lợi”, trong đó toàn bộ hàng xuất khẩu công nghiệp của Australia sang EU sẽ được miễn thuế. Đi kèm FTA, hai bên cũng ký Đối tác An ninh và Quốc phòng, đặt nền tảng tăng cường phối hợp trong quản lý khủng hoảng và ứng phó với các thách thức an ninh đang nổi lên.​

Theo giới phân tích, hiệp định được thúc đẩy trong bối cảnh cả EU và Australia đều tìm cách bảo vệ nền kinh tế trước chính sách áp thuế thương mại cứng rắn của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cũng như trước các biện pháp hạn chế xuất khẩu khoáng sản quan trọng từ Trung Quốc. Trước đó, EU đã lần lượt ký các thỏa thuận thương mại với Ấn Độ và khối Mercosur ở Nam Mỹ, nối lại nhiều vòng thương lượng từng bị đình trệ trong thời gian dài.​

Số liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho thấy năm ngoái Australia thâm hụt thương mại 33 tỷ USD với EU, khi chỉ xuất khẩu gần 12 tỷ USD hàng hóa nhưng nhập khẩu hơn 44 tỷ USD từ thị trường này. Hai bên kỳ vọng FTA sẽ tạo cú hích mạnh cho trao đổi thương mại song phương trong thập kỷ tới. Cao ủy Thương mại EU Maros Sefcovic dự báo kim ngạch xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ hằng năm của EU sang Australia có thể tăng khoảng một phần ba trong 10 năm tới, từ mức khoảng 65 tỷ euro (75,5 tỷ USD) hiện nay.​

Bà Ursula von der Leyen nhấn mạnh các thỏa thuận mới không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo khuôn khổ hợp tác dài hạn dựa trên niềm tin, góp phần hỗ trợ hòa bình và an ninh thông qua sức mạnh tập thể. Theo bà, việc tăng cường thương mại dựa trên luật lệ, cùng với nỗ lực chung bảo vệ các thể chế toàn cầu, gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng tình hữu nghị và hợp tác vẫn là giá trị cốt lõi trong thời kỳ bất ổn.​

Dù vậy, chặng đường đàm phán gần 10 năm không hề suôn sẻ khi các bên liên tục vướng mắc ở những vấn đề nhạy cảm, đặc biệt là trong thương mại nông sản. Australia gây sức ép đòi EU nâng hạn ngạch thịt bò được hưởng ưu đãi, trong khi nhiều nước thành viên EU lo ngại làn sóng nhập khẩu nông sản giá rẻ sẽ tác động tiêu cực đến sinh kế của nông dân trong khối. Để trấn an dư luận nông nghiệp ở cả hai phía, văn bản thỏa thuận mới đã bổ sung cơ chế “phanh khẩn cấp” nhằm bảo vệ thị trường trong trường hợp giá nông sản biến động quá mạnh.​

Một vấn đề then chốt khác là bảo hộ chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm đặc trưng của châu Âu, tiêu biểu như rượu Prosecco. Theo thỏa thuận, hàng trăm sản phẩm đặc sản của EU sẽ được bảo vệ tại thị trường Australia, trong đó có 231 loại rượu mạnh và rượu vang. Điều này giúp các nhà sản xuất châu Âu củng cố thương hiệu, đồng thời tạo khung pháp lý rõ ràng hơn cho doanh nghiệp Australia khi tham gia chuỗi giá trị gắn với các chỉ dẫn địa lý này.​

Trong lĩnh vực ôtô, Australia hiện áp thuế xe sang đối với những phương tiện nhập khẩu vượt một ngưỡng giá nhất định. Trong khuôn khổ FTA, Canberra đồng ý nâng ngưỡng áp thuế đối với xe điện lên 120.000 đô la Australia (tương đương khoảng 84.000 USD), qua đó mở rộng dư địa cho các hãng xe châu Âu đẩy mạnh xuất khẩu dòng xe điện cao cấp.​

Không chỉ dừng lại ở hàng hóa thành phẩm, FTA còn đặt trọng tâm vào hợp tác chiến lược về nguyên liệu thô quan trọng, một ưu tiên đang ngày càng cấp bách sau khi Trung Quốc thắt chặt xuất khẩu đất hiếm trong năm qua. Australia được đánh giá là quốc gia sở hữu trữ lượng lớn các khoáng sản thiết yếu cho chuyển dịch năng lượng và sản xuất công nghệ cao, trong khi EU lại thiếu nguồn cung ổn định nhưng có nhu cầu ngày càng tăng.​

​

​