Nới lỏng xuất khẩu vũ khí của Đức sang vùng Vịnh giữa khủng hoảng Iran​

CHLB Đức – Chính phủ Đức vừa thông qua một giấy phép xuất khẩu chung mới, tạm thời nới lỏng các quy định đối với việc bán một số loại vũ khí sang các nước vùng Vịnh và Ukraine trong bối cảnh chiến tranh tại Iran leo thang. Giấy phép này có hiệu lực trong sáu tháng, cho phép các doanh nghiệp quốc phòng của Đức hoàn tất hợp đồng nhanh hơn mà không phải trải qua quy trình xin phép riêng lẻ tại Văn phòng Kinh tế và Kiểm soát Xuất khẩu Liên bang (BAFA) như trước.​

Theo thông báo của Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên bang, quyết định được giải thích là phản ứng trước tình hình an ninh xấu đi rõ rệt ở Trung Đông, đồng thời nhằm duy trì khả năng phòng thủ của các đối tác chiến lược. Trong tâm điểm là các hệ thống và trang thiết bị phục vụ phòng không và tác chiến hải quân, vốn được đánh giá là cấp thiết khi nguy cơ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái gia tăng.​

Bộ trưởng Kinh tế Đức Katharina Reiche nhấn mạnh các cuộc tấn công bị coi là “bừa bãi” của Iran nhằm vào nhiều quốc gia vùng Vịnh đã tạo ra nhu cầu khẩn cấp về năng lực phòng không hiện đại. Bà cho rằng nhiều nước trong khu vực phụ thuộc vào công nghệ và linh kiện từ châu Âu để bảo vệ các cơ sở hạ tầng trọng yếu như cảng biển, mỏ dầu và tuyến vận tải trên biển. Đồng thời, Berlin cũng khẳng định yêu cầu tiếp tục hỗ trợ quân sự cho Ukraine, đặc biệt là trong lĩnh vực phòng không, vẫn không hề suy giảm.​

Danh sách các nước được hưởng cơ chế xuất khẩu thuận lợi theo giấy phép chung mới bao gồm Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Qatar, Kuwait, Bahrain, Oman và Ukraine. Phạm vi được phép xuất khẩu tập trung vào “các hàng hóa phục vụ phòng không và hải quân”, từ hệ thống radar cảnh giới, tên lửa phòng không đến phương tiện, trang bị hỗ trợ tác chiến trên biển. Quy định cũng đề cập đến những giải pháp nhằm phòng chống hoặc rà phá thủy lôi, trong bối cảnh tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz và khu vực lân cận ngày càng trở nên nhạy cảm.​

Bối cảnh quyết định của Berlin là cuộc chiến ở Iran đang lan rộng ảnh hưởng tới toàn bộ khu vực Trung Đông. Các tuyến cung ứng dầu và khí đốt đi qua vùng Vịnh bị đặt trong tình trạng rủi ro, khiến nhiều nền kinh tế phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ đây lo ngại về khả năng đứt gãy nguồn cung. Những cột khói bốc lên từ các cơ sở dầu mỏ bị tấn công, cùng với nguy cơ phong tỏa các tuyến vận tải biển chiến lược, đã làm dấy lên tranh luận về việc các quốc gia châu Âu cần chủ động hơn trong bảo vệ lợi ích an ninh – năng lượng của mình.​

Quyết định nới lỏng xuất khẩu vũ khí vì thế được nhìn nhận như một sự cân bằng mong manh giữa lợi ích an ninh và những rủi ro chính trị. Về đối ngoại, Đức muốn thể hiện cam kết với các đối tác vùng Vịnh và Ukraine trong việc củng cố năng lực phòng thủ, từ đó giữ ổn định tương đối cho các tuyến vận tải và thị trường năng lượng. Trong nội bộ, chính sách này chắc chắn sẽ tạo tranh luận về trách nhiệm của Berlin khi xuất khẩu vũ khí tới các khu vực xung đột, nơi nguy cơ leo thang quân sự luôn hiện hữu.​

Giới phân tích dự đoán trong thời gian giấy phép chung có hiệu lực, các doanh nghiệp quốc phòng của Đức sẽ tận dụng đáng kể cơ hội mở rộng thị trường, đặc biệt trong các lĩnh vực phòng không tầm trung, hệ thống cảnh báo sớm và phương tiện hải quân đa nhiệm. Đồng thời, chính phủ Đức nhiều khả năng sẽ theo dõi sát sao tình hình trên thực địa để quyết định có gia hạn, điều chỉnh hay chấm dứt cơ chế tạm thời này sau sáu tháng. Trong một bối cảnh khu vực biến động khó lường, mỗi bước nới lỏng hay siết chặt xuất khẩu vũ khí đều được coi là tín hiệu chính trị quan trọng gửi tới cả đồng minh lẫn đối thủ.​