Đe dọa thuế quan từ Mỹ: doanh nghiệp Đức kêu gọi giữ cái đầu lạnh​

CHLB Đức – Các hiệp hội kinh tế hàng đầu của Đức đang đồng loạt lên tiếng trước nguy cơ căng thẳng thương mại mới với Mỹ, sau khi Tổng thống Donald Trump đe dọa áp thuế bổ sung nhằm gây sức ép trong tranh chấp liên quan đến Greenland. Giới doanh nghiệp cảnh báo một cuộc leo thang có thể phá vỡ những hy vọng phục hồi mong manh của nền kinh tế Đức, song đồng thời kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) phản ứng thận trọng, tránh rơi vào vòng xoáy trả đũa không lối thoát.​

Theo Liên đoàn Công nghiệp Đức (BDI), việc một tổng thống Mỹ gắn mục tiêu chính trị với các đòn bẩy thương mại là “sự leo thang không phù hợp và gây hại cho tất cả các bên liên quan”. Chủ tịch BDI Peter Leibinger nhấn mạnh, ở thời điểm mà nền kinh tế định hướng xuất khẩu của Đức đang nỗ lực thoát khỏi giai đoạn tăng trưởng yếu, bất kỳ cú sốc thuế quan nào từ thị trường Mỹ – nơi tiếp nhận khoảng 10% kim ngạch xuất khẩu của Đức – đều có thể giáng thêm một đòn nặng nề.​

Tuy nhiên, ông Leibinger đồng thời kêu gọi EU tránh phản ứng nóng vội. Theo ông, điều quan trọng là phải giữ các kênh đối thoại với Washington luôn mở và chủ động thúc đẩy giải pháp giảm leo thang, thay vì chỉ tập trung vào các biện pháp trả đũa tức thời.​

Phòng Thương mại và Công nghiệp Đức (DIHK) cũng nói đến một “tình thế khó xử quen thuộc”: về mặt chính trị, phản ứng cứng rắn với các đe dọa từ Nhà Trắng là dễ hiểu, nhưng về kinh tế, châu Âu không thể để mình bị cuốn vào một cuộc chiến thuế quan toàn diện. Chuyên gia thương mại quốc tế của DIHK, Volker Treier, khuyến cáo các nhà hoạch định chính sách ở Brussels “phản ứng thận trọng trong phạm vi khả năng cho phép” và không vội vàng dùng đến những công cụ mạnh nhất.​

Một trong những công cụ này là cơ chế được mệnh danh là “bazooka thương mại” – bộ công cụ chống “cưỡng ép kinh tế” mà EU thông qua năm 2023, ban đầu nhằm đối phó các sức ép đến từ Trung Quốc. Nay, các biện pháp trong gói này có thể được cân nhắc áp dụng đối với Mỹ nếu Tổng thống Trump hiện thực hóa đe dọa thuế quan liên quan đến Greenland.​

Trong khuôn khổ “bazooka thương mại”, EU có thể tiến hành nhiều bước đi khác nhau: từ việc áp thuế bổ sung với một số lĩnh vực của kinh tế Mỹ, đánh thuế các tập đoàn công nghệ số lớn, hạn chế doanh nghiệp Mỹ tham gia đấu thầu công trình công, cho tới siết chặt dòng vốn đầu tư. Dù vậy, giới công nghiệp Đức lưu ý rằng đây là “phương án cuối cùng”, chỉ nên sử dụng nếu mọi nỗ lực ngoại giao thất bại.​

Chủ tịch BDI Leibinger bày tỏ sự thông cảm với việc EU phải bàn đến những biện pháp nặng tay hơn, trong đó có đối sách thuế quan hoặc kích hoạt công cụ chống cưỡng ép kinh tế. Theo ông, điều này phản ánh thực tế là giọng điệu của các doanh nghiệp Đức với Tổng thống Trump đã trở nên cứng rắn hơn, cho dù họ vẫn hy vọng tránh được kịch bản chiến tranh thương mại.​

Đối với Đức, câu trả lời dài hạn trước rủi ro chính trị và thương mại từ Mỹ là đa dạng hóa thị trường. Chuyên gia DIHK Volker Treier cho rằng việc EU ký kết hiệp định thương mại với khối Mercosur ở Nam Mỹ là bước đi đúng thời điểm, và khối này cần thúc đẩy thêm các thỏa thuận với Ấn Độ, Indonesia và các đối tác khác.​

Theo ông Treier, nhiều nền kinh tế trên thế giới mong muốn gắn kết chặt chẽ hơn với thị trường chung châu Âu để xây dựng quan hệ thương mại ổn định, dựa trên luật lệ, qua đó giảm phụ thuộc vào những đối tác có chính sách khó đoán. Cùng lúc, ông nhấn mạnh việc tăng cường “sức chống chịu” nội khối bằng cách cải thiện năng lực cạnh tranh của các địa điểm sản xuất tại châu Âu, từ hạ tầng số, chi phí năng lượng tới môi trường đầu tư.​

Bên kia Đại Tây Dương, chính nền kinh tế Mỹ cũng đang chịu tác động từ chính sách thuế quan khó lường. Một nghiên cứu của Viện Kinh tế Đức (IW) cho thấy đầu tư của doanh nghiệp Đức vào Mỹ trong năm vừa qua gần như giảm một nửa, trong bối cảnh các công ty e dè trước rủi ro chính sách và sự thiếu ổn định trong quan hệ thương mại song phương.​

Điều này có thể gây thiệt hại không nhỏ cho chính người lao động và doanh nghiệp Mỹ, nhất là tại những bang phụ thuộc nhiều vào vốn đầu tư và chuỗi cung ứng từ châu Âu. Giới phân tích hy vọng rằng các tín hiệu suy giảm đầu tư, cùng với sức ép từ cộng đồng doanh nghiệp Mỹ, sẽ khiến Washington cân nhắc thận trọng hơn trước khi biến các đe dọa thuế quan thành hiện thực.​​

Với người Đức gốc Việt đang làm trong các ngành tư vấn, tài chính, luật, hay các công ty xuất khẩu của Đức, hiểu rõ bối cảnh chính sách thương mại giúp họ chủ động hơn trong lập kế hoạch kinh doanh, đa dạng hóa thị trường và tư vấn chiến lược cho doanh nghiệp. Những tranh luận hiện nay về “bazooka thương mại”, đa dạng hóa đối tác và tăng sức chống chịu cũng là bài học tham khảo cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa do người Việt làm chủ, khi cân nhắc không đặt toàn bộ rủi ro vào một thị trường duy nhất.​

Cộng đồng người Việt tại Đức, vốn đã quen với những biến động của môi trường quốc tế, có thể theo dõi sát các bước đi của EU và Đức, đồng thời tìm kiếm thông tin chính thống để nắm bắt cơ hội mới từ các hiệp định thương mại mà EU đang ký kết ở châu Á và Mỹ Latinh. Trong bối cảnh thế giới phân mảnh hơn, giữ “cái đầu lạnh” – như lời kêu gọi của giới doanh nghiệp Đức đối với chính trị gia – cũng là cách giúp từng cá nhân và doanh nghiệp gốc Việt ứng xử linh hoạt, tận dụng cơ hội, giảm thiểu rủi ro trong một hệ thống thương mại toàn cầu ngày càng khó đoán.