Merz giữa tin đồn cải tổ nội các

CHLB Đức – Thông tin Thủ tướng Friedrich Merz tính chuyện “đại phẫu” nhân sự, với tâm điểm là tương lai của Chủ tịch khối nghị sĩ Liên minh Jens Spahn, mới xuất hiện chưa lâu đã lập tức bị Phủ Thủ tướng bác bỏ dứt khoát. Nhưng cách chính phủ phản ứng nhanh và cứng cho thấy câu chuyện không chỉ là một dòng tin đính chính, mà phản ánh những đường gân căng thẳng bên trong liên minh bảo thủ đang cầm quyền ở Berlin.​

Phủ Thủ tướng nói “không”, nhưng dư luận vẫn đặt dấu hỏi

Theo thông tin ban đầu từ tạp chí Spiegel, Merz được cho là đang cân nhắc một cuộc điều chỉnh lớn: vừa thay đổi thành phần nội các, vừa thay máu ở vị trí đứng đầu khối nghị sĩ Liên minh trong Bundestag. Nguồn tin được trích dẫn cho rằng Spahn đứng ở tâm của những tính toán này, khi quan hệ tin cậy giữa ông và Thủ tướng đã rạn nứt trong thời gian dài.​

Ngay sau khi bài báo xuất hiện, người phát ngôn chính phủ tuyên bố rõ ràng: Thủ tướng “không cân nhắc bất kỳ cuộc cải tổ nhân sự nào”, “không có kế hoạch” thay đổi nội các. Dù vậy, việc các chi tiết trong bài – từ sự bất mãn của Merz đến kịch bản “chuyển Spahn vào nội các để buộc tuân kỷ luật” – trùng khớp với đánh giá của nhiều nhà quan sát về tương quan lực lượng trong CDU/CSU khiến tin đồn khó bị xóa bỏ hoàn toàn.​

Jens Spahn – đồng đội bất tiện của Merz

Spahn không phải nhân vật mới trên sân khấu chính trị bảo thủ: từng là Bộ trưởng Y tế, hiện giữ ghế Chủ tịch khối nghị sĩ Liên minh, ông sở hữu mạng lưới quan hệ và “tiềm năng phá rối” mà chính nội bộ Merz cũng thừa nhận. Những nguồn tin được Spiegel và các báo khác dẫn lại mô tả Thủ tướng ý thức rõ “sức công phá” của Spahn nếu mối quan hệ giữa hai người tiếp tục lạnh nhạt và các bất đồng chiến lược không được xử lý.​

Kịch bản được đồn đoán khá cụ thể: đưa Spahn vào nội các, có thể ở ghế Bộ trưởng Giao thông, để buộc ông tuân theo kỷ luật nội các và đồng thời giải tỏa một vị trí được coi là đang gây khó dễ cho Thủ tướng. Như vậy, Merz vừa “trói” được một đối thủ tiềm tàng trong khuôn khổ trách nhiệm hành pháp, vừa loại bỏ một tiếng nói phản biện khó chịu ngay trong hàng ngũ lãnh đạo nghị trường.​

Khi cải tổ nhân sự trở thành công cụ cứu vãn uy tín

Bối cảnh của tin đồn này là điểm số tín nhiệm không mấy ấn tượng dành cho chính phủ Merz và chính bản thân Thủ tướng sau hơn một năm tại vị. Các kết quả thăm dò cho thấy cử tri, kể cả trong trại bảo thủ, chưa cảm nhận được cú “lột xác” mà CDU/CSU từng hứa hẹn sau giai đoạn làm đối lập.​

Chiến lược “thay người để thay khí thế” vì thế dễ trở thành một lựa chọn hấp dẫn: bằng một cuộc cải tổ, Thủ tướng có thể gửi tín hiệu hành động, đổ một phần trách nhiệm cho những gương mặt kém hiệu quả, đồng thời đưa các đồng minh thân cận hơn vào những vị trí then chốt. Vấn đề ở chỗ, bất kỳ tín hiệu rò rỉ nào về kế hoạch này – dù mới ở dạng “suy nghĩ nội bộ” – cũng dễ dàng được đọc như dấu hiệu cho thấy nội các đang loay hoay, bị động trước áp lực chính trị.​

Vì sao Merz phải phủ nhận ngay lập tức?

Phản ứng nhanh từ Phủ Thủ tướng cho thấy Merz hiểu rõ rủi ro của việc để câu chuyện “xáo trộn nhân sự” trôi tự do trên mặt báo. Ở thời điểm trước các cuộc bầu cử bang quan trọng như Baden-Württemberg và Rheinland-Pfalz, bất kỳ hình ảnh nào về một chính phủ chia rẽ, bận tối mặt với tranh giành quyền lực nội bộ đều có thể làm tổn hại nỗ lực vận động của CDU.​

Mặt khác, việc tỏ ra đang “tính chuyện xử Spahn” có thể kích hoạt phản ứng phòng vệ trong chính khối nghị sĩ Liên minh – nơi không ít người coi Chủ tịch khối là đối trọng cần thiết để kiềm chế văn phòng Thủ tướng. Đó là lý do lời phủ nhận được đưa ra dưới dạng một thông điệp dứt khoát, không để ngỏ cánh cửa diễn giải, dù trong thực tế, “không có kế hoạch” hôm nay không có nghĩa là không thể có thay đổi vào thời điểm khác, sau các mốc bầu cử quan trọng.​

Tin rò rỉ như phép thử nội bộ

Trong chính trị Đức, những bài báo dựa trên “nguồn tin từ vòng tròn thân cận với lãnh đạo” thường không chỉ là sản phẩm của báo chí mà còn là cách các phe phái trong đảng gửi tín hiệu tới nhau. Việc thông tin về “suy nghĩ cải tổ” của Merz xuất hiện đồng loạt trên nhiều kênh cho thấy đây có thể là một phép thử: xem phản ứng của công chúng, của cơ sở đảng và của chính Spahn.​

Nếu phản ứng quá tiêu cực, việc phủ nhận giúp Thủ tướng giữ thể diện, đổ lỗi cho “suy diễn của báo chí”. Ngược lại, nếu dư luận lại tỏ ra ủng hộ ý tưởng đưa các gương mặt mới vào nội các, Merz vẫn có thể quay lại lá bài này sau khi đã “dò gió”, nhất là khi các kết quả bầu cử bang đầu năm không như kỳ vọng.​

Tương lai quan hệ Merz – Spahn: chung thuyền hay đi đường riêng?

Câu hỏi lớn đặt ra không phải là liệu có một cuộc cải tổ nhân sự ngay tức thì hay không, mà là Merz sẽ xử lý thế nào mối quan hệ với Spahn trong trung hạn. Nếu chọn con đường “đưa vào nội các để ràng buộc”, Thủ tướng chấp nhận chia sẻ thêm quyền lực trong hành pháp, đổi lại sự im ắng hơn ở nghị trường.​

Ngược lại, nếu tiếp tục để Spahn ở vị trí Chủ tịch khối nghị sĩ, Merz phải chuẩn bị sống chung với một trung tâm quyền lực song song, có khả năng định hình tâm lý và lá phiếu của nhiều nghị sĩ bảo thủ trong những lần bỏ phiếu khó khăn. Trong cả hai trường hợp, bài toán cốt lõi vẫn là tìm được mức cân bằng mới trong nội bộ CDU/CSU giữa một lãnh đạo muốn thể hiện quyền lực của Thủ tướng và những nhân vật giàu tham vọng, không muốn bị gạt ra khỏi đường hướng chiến lược của đảng.​

Tạm thời, lời phủ nhận từ Phủ Thủ tướng có thể khép lại làn sóng đồn đoán cấp tốc trên mặt báo. Nhưng giới quan sát ở Berlin đều hiểu rằng những dòng tin về “cải tổ nhân sự” thường chỉ phản ánh phần nổi của những chuyển động sâu hơn dưới bề mặt – nơi mà tương lai quyền lực của Merz, Spahn và cả khối bảo thủ Đức đang được thương lượng lại từng bước một.​