Khám bệnh qua điện thoại: bác sĩ đa khoa Đức cảnh báo nguy cơ khi muốn bãi bỏ

CHLB Đức – Hiệp hội Bác sĩ Đa khoa Đức đang lên tiếng mạnh mẽ trước kế hoạch xem xét bãi bỏ hình thức cấp giấy chứng nhận nghỉ ốm qua điện thoại mà chính phủ liên bang đang cân nhắc thực hiện. Theo họ, đây là một công cụ đã chứng minh hiệu quả trong việc giảm bớt gánh nặng cho phòng khám, cắt giảm thủ tục hành chính và bảo vệ người bệnh khỏi nguy cơ lây nhiễm trong mùa dịch bệnh.​

Chủ tịch Hiệp hội Bác sĩ Đa khoa Đức, Markus Beier, nhấn mạnh rằng tất cả các phân tích trước đây của các quỹ bảo hiểm y tế đều cho thấy việc cấp giấy nghỉ ốm qua điện thoại không làm gia tăng tình trạng lạm dụng chế độ nghỉ bệnh. Ông cho rằng những nghi ngờ cho rằng người lao động dễ dàng lợi dụng kênh này để “nghỉ bừa” là không có cơ sở dữ liệu vững chắc.​

Beier cảnh báo rằng nếu hình thức này bị bãi bỏ, “vô số bệnh nhân sẽ lại phải đến phòng khám một cách không cần thiết trong tương lai”. Điều đó không chỉ khiến phòng chờ quá tải mà còn làm tăng nguy cơ lây nhiễm, nhất là trong các mùa bệnh đường hô hấp cao điểm.​

Cuộc tranh luận bùng lên sau phát biểu của Thủ tướng Friedrich Merz tại một sự kiện vận động tranh cử ở bang Baden-Württemberg cuối tuần qua, nơi ông chỉ trích tỷ lệ nghỉ ốm mà ông cho là quá cao ở Đức. Theo số liệu được dẫn ra trong bối cảnh này, trung bình người lao động ở Đức nghỉ ốm khoảng ba tuần mỗi năm, và Merz coi khả năng xin giấy nghỉ ốm qua điện thoại là một trong những nguyên nhân góp phần.​

Cơ chế xin nghỉ ốm qua điện thoại được áp dụng lần đầu từ năm 2021, khi đại dịch corona khiến các phòng khám phải hạn chế tiếp xúc trực tiếp và cần các giải pháp linh hoạt hơn. Khi đó, cựu Bộ trưởng Y tế Karl Lauterbach (SPD) đã đưa hình thức này vào quy định thường xuyên, không chỉ sử dụng tạm thời trong khủng hoảng.​

Nay, Bộ trưởng Y tế Liên bang Nina Warken (CDU) thông báo sẽ xem xét lại cơ chế này, mở đường cho khả năng thay đổi hoặc bãi bỏ. Trái với hướng đi mà bộ trưởng gợi mở, Beier gọi giấy nghỉ ốm qua điện thoại là một công cụ “đã được kiểm chứng” trong việc cắt giảm quan liêu.​

Theo ông, đây hoàn toàn không phải “vùng trắng quy định” như một số giới chủ hay mô tả. Luật hiện hành quy định rõ: bệnh nhân phải là người đã được khám trực tiếp và “quen mặt” tại phòng khám, chứ không phải người hoàn toàn xa lạ gọi điện tới. Ngoài ra, thời gian nghỉ được cấp qua điện thoại chỉ được phép tối đa năm ngày cho một lần chứng nhận.​

Beier cho rằng yêu cầu từ một số hiệp hội doanh nghiệp đòi xóa bỏ cơ chế này không dựa trên dữ liệu tin cậy. Ông kêu gọi giới chính trị “bám sát thực tế và số liệu, thay vì tin vào những câu chuyện cổ tích do giới sử dụng lao động dựng lên” về tình trạng lạm dụng đại trà.​

Không chỉ có các bác sĩ đa khoa, một số chính trị gia cũng lên tiếng bảo vệ hình thức khám và cấp giấy nghỉ ốm từ xa. Nghị sĩ đảng Xanh Janosch Dahmen, cũng là một bác sĩ và là người phát ngôn về chính sách y tế của đảng, nhấn mạnh rằng giấy nghỉ ốm qua điện thoại giúp giảm bớt áp lực cho các phòng khám, giảm các cuộc khám trực tiếp không cần thiết và ngăn tình trạng phòng chờ chật kín trong mùa lây nhiễm.​

Dahmen cảnh báo rằng bãi bỏ cơ chế này sẽ tạo thêm gánh nặng cho cả đội ngũ y tế lẫn người bệnh. Theo ông, chính sách như vậy chỉ làm phình to bộ máy thủ tục hành chính, tốn thêm thời gian và nhân lực cho cùng một kết quả điều trị.​

Từ phía đảng SPD, nghị sĩ Christos Pantazis, người phụ trách mảng chính sách y tế của nhóm nghị sĩ SPD tại Bundestag, cũng phản đối những chỉ trích từ liên minh bảo thủ CDU/CSU. Ông nhấn mạnh rằng đây không phải là một loại “vé miễn phí” cho bất cứ ai muốn nghỉ việc, mà là một quy định chặt chẽ, đặt trách nhiệm vào tay các bác sĩ và chỉ áp dụng cho các bệnh nhẹ.​

Pantazis lập luận rằng một hệ thống y tế ổn định chỉ có thể duy trì khi bệnh được phòng ngừa và điều trị đúng lúc, thay vì đặt người bệnh dưới “một sự nghi ngờ chung chung”. Ai bị ốm cần có điều kiện nghỉ ngơi, phục hồi sức khỏe, và việc gây khó khăn cho người bệnh hay gián tiếp khuyến khích họ đi làm khi chưa khỏi bệnh có thể gây hại cho cả nơi làm việc lẫn hệ thống y tế.​

Cuộc tranh luận về tỷ lệ nghỉ ốm của người lao động Đức không phải là mới, nhưng đang được hâm nóng trở lại khi các doanh nghiệp và một số chính trị gia bảo thủ coi đây là gánh nặng kinh tế. Giới chủ cho rằng chi phí do ngày nghỉ bệnh tăng lên ảnh hưởng đến sức cạnh tranh, trong khi các công đoàn và nhiều chuyên gia y tế cảnh báo không nên biến người lao động thành đối tượng bị nghi ngờ.​

Trong bối cảnh này, giấy nghỉ ốm qua điện thoại trở thành tâm điểm tranh cãi: một bên coi đây là “kẽ hở” dễ bị lợi dụng, bên còn lại xem đây là bước tiến tất yếu trong một hệ thống y tế hiện đại và số hóa, giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và hạn chế lây lan bệnh. Những kinh nghiệm từ giai đoạn đại dịch cũng cho thấy nhiều quá trình khám chữa bệnh có thể chuyển sang kênh từ xa mà vẫn đảm bảo chuyên môn nếu có khung quy định rõ ràng.​

Trong khi Bộ Y tế liên bang đang cân nhắc điều chỉnh, các hiệp hội bác sĩ và một bộ phận chính khách kêu gọi chính phủ nhìn vào dữ liệu khách quan, thay vì phản ứng theo áp lực từ một phía. Với việc mùa cúm và các bệnh đường hô hấp lại đang vào cao điểm, câu hỏi đặt ra là liệu việc buộc người bệnh nhẹ phải đến trực tiếp phòng khám để lấy giấy nghỉ ốm có còn phù hợp với yêu cầu y tế công cộng hiện nay hay không.​

Cuộc tranh luận về giấy nghỉ ốm qua điện thoại vì thế vượt xa phạm vi một quy định kỹ thuật trong luật y tế, mà chạm tới những câu hỏi lớn hơn về niềm tin giữa nhà tuyển dụng và người lao động, về vai trò của bác sĩ trong việc cân bằng giữa nghĩa vụ với bệnh nhân và sức ép từ hệ thống kinh tế. Quyết định sắp tới của chính phủ liên bang sẽ là phép thử cho việc Đức muốn đi theo hướng siết chặt kiểm soát hay tiếp tục đặt trọng tâm vào linh hoạt và phòng ngừa trong chính sách y tế.