Thế hệ Z và sự trở lại của khuôn mẫu giới truyền thống​

CHLB Đức – Theo Hiến pháp Đức, nam và nữ được bảo đảm bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ, nhà nước có trách nhiệm xóa bỏ mọi bất lợi dựa trên giới tính. Thế nhưng giữa những tuyên bố trên giấy tờ và thực tế đời sống vẫn tồn tại một khoảng cách không nhỏ, điều đang khiến nhiều nhà hoạt động và giới chức lo ngại.​​

Một nghiên cứu quốc tế mới đây của viện thăm dò Ipsos, thực hiện tại 29 quốc gia, phần nào xác nhận xu hướng đáng lo này. Khảo sát cho thấy, càng ở nhóm tuổi trẻ, quan điểm về vai trò giới tính càng có xu hướng bảo thủ hơn. Đặc biệt, câu hỏi về “sự vâng lời” của phụ nữ đối với chồng bộc lộ rõ sự chênh lệch giữa các thế hệ.​

Trong nhóm nam giới thuộc thế hệ Z (sinh từ 1996 đến 2009), 31% cho rằng phụ nữ nên luôn vâng lời chồng. Ở thế hệ Baby Boomer (sinh từ 1955 đến 1964), chỉ 13% nam giới đồng tình với quan điểm này. Trong số phụ nữ được hỏi, con số thấp hơn nhưng vẫn đáng chú ý: 18% phụ nữ thế hệ Z và 6% phụ nữ thế hệ Baby Boomer cho rằng người vợ phải luôn nghe lời chồng.​

Nhóm nghiên cứu cho rằng việc một bộ phận giới trẻ quay lại với các hình mẫu bảo thủ, thậm chí phản động, có liên quan mật thiết đến mạng xã hội. Các “hệ sinh thái số” được mô tả là môi trường khuếch đại chia rẽ, khi những nội dung cực đoan, gây tranh cãi thường được thuật toán ưu tiên. Từ các influencer cực đoan như Andrew Tate đến trào lưu “tradwives” – những phụ nữ chủ động quay lưng với sự nghiệp để tôn vinh hình ảnh nội trợ kiểu thập niên 1950 như một lý tưởng chống nữ quyền – không gian mạng tràn ngập những hình mẫu siêu bảo thủ và không ít trường hợp mang màu sắc thù hằn phụ nữ.​

Robert Grimm, phụ trách nghiên cứu chính trị tại Ipsos Đức, nhận định đàn ông thuộc thế hệ Baby Boomer ít coi bình đẳng giới là mối đe dọa, trong khi đàn ông thế hệ Z lại chịu áp lực lớn hơn về nam tính và vai trò xã hội. Ở nhóm trẻ, cảm giác bất ổn về tương lai và địa vị dường như rõ rệt hơn, tạo nên tâm lý “phụ nữ được lợi thì mình bị mất”, từ đó dễ dẫn tới thái độ phản kháng đối với các thành tựu bình đẳng giới.​

Khi soi kỹ dữ liệu giữa các quốc gia, nghiên cứu cũng cho thấy sự khác biệt đáng kể về mức độ bảo thủ. Tại Đức, thế hệ Z tuy có tư duy vai trò giới lạc hậu nhất trong các nhóm tuổi, nhưng so với mặt bằng quốc tế, xã hội Đức không nằm trong nhóm tệ nhất. Tỷ lệ người Đức đồng ý rằng “phụ nữ phải luôn vâng lời chồng” chỉ là 9%, trong khi trung bình quốc tế là 20%. Bên cạnh đó, chỉ khoảng một trong mười người ở Đức tin rằng phụ nữ hưởng lợi khi đàn ông bám vào các hình mẫu nam tính truyền thống – con số thấp nhất trong cả 29 nước được khảo sát.​

Dù vậy, ngay tại Đức, bất bình đẳng giới vẫn là một thực tế khó phủ nhận. Với cùng trình độ, phụ nữ vẫn kiếm ít hơn nam giới khoảng 6% tiền lương, trong khi gánh thêm khoảng 44% công việc chăm sóc không lương như trông con, việc nhà và chăm sóc người thân. Những khái niệm như “khoảng cách lương theo giới” (Gender Pay Gap) hay “khoảng cách chăm sóc theo giới” (Gender Care Gap) không phải khẩu hiệu tranh đấu được thổi phồng, mà là các chỉ số đã được thống kê và theo dõi ổn định trong nhiều năm.​

Để nhấn mạnh những bất công còn tồn tại, các tổ chức xã hội và phong trào nữ quyền đã kêu gọi xuống đường trên khắp bang North Rhine-Westphalia nhân dịp Ngày Quốc tế Phụ nữ. Tại Cologne, một trong những cuộc tuần hành lớn dự kiến khởi hành từ quảng trường Heumarkt với khẩu hiệu “Giải trừ chế độ gia trưởng, kiến tạo hòa bình nữ quyền trên toàn thế giới!”, và cảnh sát ước tính có khoảng 4.000 người tham gia.​

Tại Bonn, những người tham gia sẽ xuống đường trong cuộc “Biểu tình nhân Ngày Quốc tế Nữ quyền – Cuộc đấu tranh quốc tế và địa phương vì quyền phụ nữ”. Ở Bochum, một cuộc tuần hành khác chọn khẩu hiệu “Phản kháng thay vì khuất phục – chủ nghĩa nữ quyền vẫn sống” và dự kiến thu hút khoảng 750 người.​