Đề xuất “Cho phép 1 phụ nữ lấy 4 chồng” và bài toán chính trị giới ở Thái Lan

Thái Lan – Chính trường Thái Lan những ngày gần đây nóng lên không phải vì một tuyên bố an ninh hay kinh tế, mà bởi một ý tưởng gây sốc: cho phép phụ nữ được kết hôn với tối đa bốn người chồng nếu tất cả các bên đều đồng thuận. Đề xuất này đến từ ông Mongkolkit Suksintharanont, ứng viên thủ tướng của đảng Thai Alternative, ngay trước thềm tổng tuyển cử dự kiến diễn ra đầu tháng 2 tới.​

Theo chia sẻ trên mạng xã hội ngày 13/1, ông Mongkolkit cho rằng để đạt được “bình đẳng giới” thực chất, phụ nữ cũng nên có quyền đa hôn tương tự như một số quy định trong luật Hồi giáo vốn cho phép đàn ông cưới tối đa bốn vợ. Việc ông lựa chọn so sánh trực diện với chế độ đa thê tôn giáo đã ngay lập tức châm ngòi cho tranh cãi, không chỉ về đạo đức và pháp lý, mà còn về cách các chính trị gia sử dụng khẩu hiệu bình đẳng giới như một công cụ vận động cử tri.​

Phản ứng dư luận: giữa “tư duy tiến bộ” và chiêu trò tranh cử

Bài đăng của Mongkolkit nhanh chóng thu hút hàng nghìn lượt tương tác và hơn 1.400 bình luận, phản ánh sự phân hóa rõ rệt trong xã hội Thái Lan. Một bộ phận xem đây là tư duy “cởi mở”, phá vỡ khuôn khổ hôn nhân truyền thống, trong khi nhiều người khác coi đó chỉ là một chiêu PR chính trị rẻ tiền, nhằm đánh vào tâm lý hiếu kỳ của cử tri trong giai đoạn nước rút trước bầu cử.​

Trong bối cảnh mạng xã hội trở thành “đấu trường” chính của các thông điệp tranh cử, một đề xuất gây sốc có thể đem lại lượng chú ý khổng lồ với chi phí thấp. Đối với một đảng nhỏ như Thai Alternative, đây là cách đẩy tên tuổi vượt khỏi “vùng tối” thông tin, dù rủi ro là bị dán nhãn theo đuổi chính trị giật gân hơn là chính sách nghiêm túc.​

Bình đẳng giới hay bình đẳng… biểu tượng?

Tuyên bố của Mongkolkit được ông đặt trên nền tảng “bình đẳng giới”, nhưng câu hỏi quan trọng là: bình đẳng ở mức biểu tượng hay bình đẳng trong thực chất quyền lợi, nghĩa vụ? Nếu luật hôn nhân được sửa theo hướng cho phép phụ nữ cưới nhiều chồng, hàng loạt vấn đề pháp lý sẽ lập tức phát sinh, như quyền thừa kế, quyền nuôi con, phân chia tài sản, trách nhiệm chu cấp và cả cách nhà nước quản lý hộ tịch.​

Một điểm đáng chú ý là bản thân ông Mongkolkit không đưa ra bất kỳ bản thiết kế chi tiết nào về cách triển khai mô hình “đa phu” này trong khuôn khổ pháp luật hiện hành. Thiếu chi tiết kỹ thuật, đề xuất dễ bị nhìn nhận như một khẩu hiệu mang tính biểu tượng, nhằm khơi dậy tranh luận hơn là một chương trình cải cách pháp lý thực sự có thể đi vào cuộc sống.​

Thái Lan trên bản đồ tranh luận về mô hình gia đình

Thái Lan là quốc gia có xã hội tương đối mở so với nhiều nước trong khu vực, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến cộng đồng LGBT và đời sống giới. Tuy nhiên, luật hôn nhân chính thức vẫn đi theo mô hình một vợ một chồng, với cấu trúc pháp lý được xây dựng trên nền tảng gia đình hạt nhân truyền thống. Trong lịch sử, hình thức đa thê đã từng tồn tại ở một số tầng lớp, nhưng đó là thực hành xã hội, không phải khung pháp lý hiện đại.​

Đề xuất cho phép đa phu, nếu được xem nghiêm túc, sẽ đưa Thái Lan vào nhóm số rất ít quốc gia đặt ra câu hỏi công khai về khả năng pháp lý hóa hôn nhân nhiều bạn đời cho phụ nữ. Ở góc nhìn khu vực, điều này có thể khiến Thái Lan trở thành “thí điểm” tranh luận về mô hình gia đình mới, song cũng dễ đẩy xã hội vào một làn sóng đối kháng từ các lực lượng bảo thủ, tôn giáo và những nhóm lo ngại “phá vỡ trật tự gia đình truyền thống”.​

Hình ảnh một chính trị gia thích gây sốc

Mongkolkit không phải gương mặt xa lạ với các tuyên bố khác thường. Trước đây, ông từng kêu gọi tăng cường sức mạnh quân sự, bao gồm cả tham vọng sở hữu vũ khí hạt nhân, và đề xuất thành lập “lực lượng không gian” cho Thái Lan. Ông cũng đưa ra loạt ý tưởng gây tranh cãi như chi tiền khuyến khích phụ nữ sinh con để chống suy giảm dân số, hay yêu cầu người trong độ tuổi lao động phải tập thể dục hàng ngày để được tăng lương.​

Mẫu số chung của những đề xuất này là độ “gây sốc” cao, khó khả thi trong điều kiện hiện tại nhưng tạo được dư luận tức thời. Trong môi trường chính trị mà các đảng nhỏ phải cạnh tranh quyết liệt để không bị chìm nghỉm trước những thế lực truyền thống, kiểu tư duy “tuyên bố trước, tính toán sau” dường như là một chiến lược có chủ ý nhằm hút sự chú ý truyền thông.​

Vai trò của cử tri và truyền thông

Tranh cử là quá trình cả chính trị gia lẫn cử tri cùng định hình chuẩn mực. Khi một đề xuất như “đa phu” xuất hiện, trọng trách không chỉ nằm ở người đưa ra ý tưởng, mà còn ở cách truyền thông xử lý và cử tri tiếp nhận. Nếu báo chí chỉ dừng ở việc nhấn mạnh yếu tố gây sốc mà không phân tích hệ quả chính sách, đề xuất kiểu này rất dễ bị biến thành “trò vui” giải trí chính trị, làm loãng những cuộc thảo luận nghiêm túc về bất bình đẳng giới, bạo lực gia đình hay khoảng trống pháp lý trong bảo vệ quyền của phụ nữ.​

Ngược lại, nếu được dùng như một “ca điển hình” để tranh luận sâu hơn về cấu trúc quyền lực trong hôn nhân, phân phối trách nhiệm và quyền lợi giữa các giới, đề xuất dù khó thành hiện thực vẫn có thể tạo giá trị ở góc độ khơi gợi thảo luận công. Từ đó, xã hội có thể nhìn lại xem đâu là những bất bình đẳng cần giải quyết bằng các cải cách thiết thực hơn, như tăng bảo vệ pháp lý cho nạn nhân bạo lực gia đình, cải thiện quyền tài sản của phụ nữ hay hỗ trợ họ tham gia thị trường lao động.

Bối cảnh bầu cử và giới hạn của “ý tưởng lớn”

Sau khi Thủ tướng Anutin Charnvirakul tuyên bố giải tán quốc hội hồi tháng 12/2025, Thái Lan bước vào giai đoạn vận động tranh cử với mật độ thông điệp dày đặc. Theo luật, tổng tuyển cử phải diễn ra trong vòng 45-60 ngày, khiến các chính trị gia càng có động lực tung ra những đề xuất khác biệt để chiếm sóng. Trong bối cảnh đó, những “ý tưởng lớn” nhưng thiếu bản thiết kế thực thi rõ ràng như mô hình “4 chồng” có thể đạt mục tiêu truyền thông ngắn hạn, song khó trở thành nền tảng chính sách mà cử tri có thể đánh giá nghiêm túc.​

Cuối cùng, đề xuất cho phép phụ nữ lấy tối đa bốn chồng ở Thái Lan không chỉ phản ánh khát vọng – dù chân thành hay không – về một hình thức bình đẳng giới mới, mà còn cho thấy cách chính trị hiện đại đang ngày càng bị cuốn vào logic của sự chú ý. Khi mọi ý tưởng đều có thể trở thành “nội dung” để tranh lượt tương tác, thách thức lớn nhất với xã hội không phải là việc xuất hiện những đề xuất gây tranh cãi, mà là khả năng phân biệt đâu là chương trình cải cách thực chất, đâu chỉ là khẩu hiệu được thiết kế để gây ồn ào trong một mùa bầu cử ngắn ngủi.​