Gã khổng lồ Joybuy của Trung Quốc nhắm vào thị trường thuốc không kê đơn tại Đức​

CHLB Đức – Tập đoàn thương mại điện tử JD.com của Trung Quốc đang tăng tốc thâm nhập thị trường Đức thông qua nền tảng mua sắm Joybuy và có thể sớm mở rộng sang lĩnh vực nhạy cảm là kinh doanh thuốc không kê đơn. Trong khi trang Joybuy mới chỉ khởi động giai đoạn đầu, các kế hoạch mở rộng phạm vi sản phẩm đã được thảo luận nội bộ.​

Joybuy là cửa hàng trực tuyến mới của JD.com, chính thức ra mắt tại Đức từ giữa tháng 3 với định hướng tập trung vào hàng hiệu, thiết bị điện tử và thực phẩm, kết hợp dịch vụ giao hàng nhanh dựa trên mạng lưới logistics riêng. Tại một số thành phố thuộc bang Nordrhein-Westfalen, khách đặt hàng trước 11 giờ trưa có thể nhận hàng ngay trong ngày, muộn nhất đến 23 giờ. Với chiến lược này, JD.com muốn gia tăng sức ép cạnh tranh lên các ông lớn thương mại điện tử đang thống lĩnh thị trường, đặc biệt là Amazon.​

Theo bà Julia Hager, phụ trách Joybuy tại Đức, công ty đang cân nhắc bổ sung nhiều nhóm sản phẩm mới, trong đó có thuốc không kê đơn. Bà cho biết Joybuy “liên tục đánh giá các danh mục mới để mở rộng danh mục hàng hóa” và việc cung cấp thuốc không kê đơn hiện “đang được xem xét”. Ngay từ bây giờ, khách hàng tại Đức đã có thể mua các sản phẩm như siro ho thảo dược và thực phẩm bổ sung qua nền tảng này, những mặt hàng vốn cũng có mặt rộng rãi tại các hiệu thuốc, siêu thị và chuỗi bán lẻ.​

Song nếu Joybuy thực sự bước vào mảng thuốc không kê đơn, mức độ tác động sẽ vượt xa phạm vi của thực phẩm chức năng thông thường. Thị trường thuốc OTC (over the counter – thuốc bán trực tiếp không cần đơn) tại Đức nhiều năm qua tăng trưởng mạnh hơn mảng thuốc kê đơn tại hiệu thuốc truyền thống. Chỉ riêng năm vừa rồi, doanh thu từ thuốc không kê đơn tăng 7,1%, với khoảng một tỷ hộp được bán ra, tổng giá trị ước tính khoảng 12 tỷ euro.​

Trong phân khúc này, cạnh tranh ngày càng gay gắt. Bên cạnh các nhà thuốc trực tuyến lớn như DocMorris, Shop-Apotheke, Sanicare, Aponeo, Medpex hay apo-rot, các nền tảng thương mại điện tử tổng hợp cũng tăng tốc giành thị phần. Amazon đã trở thành một người chơi đáng kể trên thị trường OTC và theo một nghiên cứu, doanh thu từ sản phẩm dược phẩm qua nền tảng này có thể tăng thêm 21% trong năm nay, chạm mốc khoảng 500 triệu euro.​

Không chỉ vậy, chuỗi bán lẻ dm đang mở rộng mạnh mảng dược phẩm trực tuyến, bất chấp các tranh cãi pháp lý. Đối thủ Rossmann cũng chuẩn bị bước chân vào thị trường nhà thuốc online, một động thái được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng áp lực lên các hiệu thuốc truyền thống và đẩy cuộc đua giá, tốc độ giao hàng lên cao hơn.​

Với bối cảnh đó, khả năng Joybuy tham gia thị trường thuốc không kê đơn khiến nhiều hiệu thuốc tại Đức lo ngại. Về mặt pháp lý, thuốc kê đơn vẫn chỉ được bán qua hiệu thuốc, nhưng đối với các sản phẩm OTC, những nền tảng thương mại điện tử quốc tế có thể tạo lợi thế nhờ quy mô lớn, giá cạnh tranh và hạ tầng giao nhận nhanh. Để bán thuốc không kê đơn, Joybuy – tương tự dm hay Shop-Apotheke – buộc phải sở hữu hoặc hợp tác với một nhà thuốc được cấp phép, có thể đặt tại nước ngoài hoặc ngay tại Đức.​

Amazon hiện cũng lựa chọn mô hình hợp tác với một nhà thuốc để cung cấp dược phẩm qua nền tảng của mình. Cách làm này cho phép tập đoàn công nghệ tập trung thế mạnh vào hệ thống đặt hàng, thanh toán, kho vận, trong khi phần tuân thủ dược lý và cấp phát thuốc do đối tác chuyên môn đảm nhiệm. Nếu Joybuy đi theo con đường tương tự, cán cân thị trường có thể thay đổi nhanh chóng.​

Giới dược sĩ Đức nhiều năm nay vẫn giữ thái độ hoài nghi, thậm chí là chỉ trích với sự trỗi dậy của các nhà thuốc trực tuyến. Ông Reinhard Groß, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội Dược sĩ bang Sachsen, cho biết thị phần của các nhà thuốc qua bưu điện trong lĩnh vực tự điều trị (thuốc không kê đơn) đã vượt 20%. Với thuốc kê đơn, tỷ lệ này thấp hơn nhiều, khoảng 1,5%, nhưng xu hướng tăng bán hàng qua internet vẫn rất rõ rệt.​

Ông Thomas Preis, Chủ tịch Hiệp hội Dược sĩ Đức, cảnh báo rằng thuốc “không phải là hàng hóa thông thường”. Theo ông, tính an toàn trong điều trị phụ thuộc lớn vào tư vấn trực tiếp tại hiệu thuốc nơi người bệnh có thể mô tả triệu chứng, trao đổi về tiền sử bệnh và tương tác thuốc. Việc mở rộng nhanh dịch vụ bán thuốc qua mạng có thể làm suy yếu hệ thống nhà thuốc tại chỗ, vốn đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu.​