Merz chỉ trích Trump leo thang xung đột trên diện rộng

CHLB Đức – Thủ tướng Đức Friedrich Merz đang gia tăng tông giọng chỉ trích đối với đồng minh tại Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong bối cảnh cuộc chiến liên quan đến Iran và an ninh eo biển Hormuz ngày càng căng thẳng. Phát biểu tại “Đại hội FAZ 2026” ở Berlin, ông Merz cho biết trong cuộc điện đàm gần đây với Trump, ông đã bày tỏ rõ quan ngại rằng các động thái của Washington không mang tính giảm leo thang hay tìm kiếm một giải pháp hòa bình, mà ngược lại là một sự leo thang mạnh mẽ với kết cục hoàn toàn bất định, đe dọa an ninh của tất cả các bên liên quan.

Theo Thủ tướng Đức, cách tiếp cận hiện nay của Mỹ làm dấy lên câu hỏi về mục tiêu thực sự của cuộc chiến. Ông đặt vấn đề liệu “thay đổi chế độ” có phải là mục tiêu chiến lược của Washington hay không, đồng thời khẳng định nếu đó là mục tiêu, ông “không tin họ có thể đạt được”, bởi những nỗ lực dạng này trong lịch sử thường kết thúc bằng thất bại. Merz nói rõ ông không tin chiến lược hiện nay của Mỹ và Israel có thể dẫn đến một kết quả bền vững, hàm ý rằng giải pháp quân sự khó có thể mang lại ổn định lâu dài cho khu vực.

Căng thẳng giữa Berlin và Washington gia tăng sau khi Trump công khai chỉ trích Đức vì thiếu hỗ trợ trong việc bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz. Tổng thống Mỹ cho rằng việc Berlin phát đi thông điệp “đây không phải là cuộc chiến của chúng tôi” là “không phù hợp”, ám chỉ Đức đang né tránh trách nhiệm trong một cuộc khủng hoảng có tầm quan trọng chiến lược đối với phương Tây. Đáp lại, Merz nhấn mạnh Đức không thể coi mình đứng ngoài cuộc, bởi các hệ lụy của cuộc chiến này “rất trực tiếp” với châu Âu, từ rủi ro an ninh, tấn công bằng tên lửa của Iran cho đến tác động lên vận tải biển và nguồn cung năng lượng.

Thủ tướng Đức cũng cho thấy ông không né tránh đối đầu cá nhân với Trump. Trong cuộc điện đàm, Merz cho biết ông đã thẳng thắn nói với tổng thống Mỹ rằng nếu Washington cần sự hỗ trợ của Berlin, “hãy yêu cầu chúng tôi trước, chứ không phải sau đó chỉ trích qua báo chí”. Ông gọi cách hành xử mà Trump đã chọn là điều “không thể chấp nhận”, khẳng định chính phủ Đức “sẽ không để mình bị đặt vào tình thế như vậy”. Theo tường thuật từ phía Đức, Trump sau đó được cho là đã chấp nhận thực tế rằng NATO sẽ không tham gia trực tiếp vào cuộc chiến, dù trước đó ông nhiều lần tuyên bố ông không cần đến liên minh này trong chiến dịch quân sự.

Dù gay gắt với chiến lược của Washington, Merz khẳng định Đức sẵn sàng đóng vai trò tích cực trong giai đoạn hậu chiến, đặc biệt ở khía cạnh ổn định an ninh hàng hải. Ông cho biết Berlin có thể xem xét triển khai lực lượng Bundeswehr tới khu vực, ví dụ tham gia rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz sau khi giao tranh kết thúc. Tuy nhiên, mọi bước đi quân sự như vậy đều cần một cơ sở pháp lý rõ ràng dưới dạng ủy quyền của Liên Hợp Quốc, NATO hoặc Liên minh châu Âu, đồng thời phải được Quốc hội Đức (Bundestag) phê chuẩn. Merz nhấn mạnh hiện tại các cuộc thảo luận mới ở mức “lý thuyết”, do tình hình trên thực địa còn diễn biến khó lường.

Khi được hỏi về triển vọng kết thúc chiến tranh, Thủ tướng Đức từ chối đưa ra mốc thời gian cụ thể. Ông chỉ cảnh báo rằng trong nhiều cuộc xung đột được cho là sẽ kết thúc nhanh chóng, “vấn đề lớn nhất thường nằm ở hai năm cuối cùng”, khi chiến sự sa lầy, chi phí leo thang và không bên nào đạt được đột phá. Nhận định này cho thấy Berlin lo ngại cuộc chiến hiện tại có thể kéo dài hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu của Washington, đồng thời gây sức ép nặng nề lên châu Âu về an ninh, kinh tế và dòng người tị nạn.

Các tuyên bố cứng rắn của Merz – từ việc công khai chỉ trích chiến lược leo thang của Trump, nghi ngờ mục tiêu thay đổi chế độ cho đến lời cảnh báo về những rủi ro lâu dài – phản ánh sự dịch chuyển đáng kể trong quan hệ giữa Berlin và Washington. Thay vì tách mình khỏi cuộc khủng hoảng bằng khẩu hiệu “không phải cuộc chiến của chúng ta”, chính phủ Đức vừa muốn giữ khoảng cách với chiến lược quân sự của Mỹ, vừa tìm cách khẳng định vai trò chủ động trong việc định hình trật tự an ninh hậu chiến ở Trung Đông. Điều đó cho thấy châu Âu, dưới áp lực của xung đột Iran và tranh cãi về NATO, đang phải tự xác định lại vị thế chiến lược của mình trước một Washington ngày càng khó đoán.