Bên cạnh những tổn thất, Iran thu lợi được gì từ chiến tranh?

Iran – Theo đánh giá của Bloomberg, các quan chức còn lại trong bộ máy quyền lực Iran đã nhanh chóng tập hợp lực lượng, trở nên cứng rắn và nhất quán hơn khi bàn về việc mở lại eo biển Hormuz hay khả năng đàm phán ngừng bắn với Mỹ. Thay vì tìm kiếm một lối thoát bằng thỏa hiệp, Tehran ưu tiên bảo vệ chủ quyền, thể diện quốc gia và an toàn dân thường, xem đây là “giới hạn đỏ” không thể bị ép buộc. Điều này khiến mọi tín hiệu xuống thang trở nên mong manh, kéo dài trạng thái đối đầu trực diện với Washington.

Trong bối cảnh giao tranh và phong tỏa, Iran vẫn âm thầm điều chỉnh chiến lược kinh tế, đặc biệt là với ngành dầu mỏ – trụ cột của ngân sách nhà nước. Giá dầu tăng mạnh trên thị trường quốc tế do lo ngại gián đoạn nguồn cung, vô hình trung giúp Tehran thu thêm nguồn ngoại tệ lớn dù sản lượng không tăng tương ứng. Các chuyến tàu chở dầu treo cờ thứ ba hoặc do công ty trung gian vận hành tiếp tục rời vịnh Ba Tư, tìm đến những khách hàng sẵn sàng bỏ qua rủi ro trừng phạt để đổi lấy nguồn cung ổn định.

Theo phân tích của giới tài chính, chỉ với chênh lệch giá vài chục USD mỗi thùng so với thời điểm trước xung đột, Iran đã có thể bỏ túi thêm hàng tỷ USD doanh thu trong một khoảng thời gian ngắn. Khoản tiền này giúp chính quyền bù đắp một phần thiệt hại từ chiến tranh, duy trì chi tiêu quân sự và an sinh xã hội, đồng thời tạo dư địa cho các gói hỗ trợ nhằm trấn an dư luận trong nước. Đây là yếu tố quan trọng khiến Tehran không còn quá bị dồn vào chân tường như giai đoạn đầu, trái lại tỏ ra tự tin hơn trước các đòn trừng phạt mới.

Sự thay đổi rõ rệt còn thể hiện trong cách Iran nhìn nhận về eo biển Hormuz – tuyến hàng hải sống còn của thương mại năng lượng toàn cầu. Từ chỗ chỉ coi đây là “lá bài phòng thủ”, Tehran bắt đầu tận dụng phong tỏa, kiểm soát chặt tàu bè, qua đó gây sức ép lên những nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ khu vực Trung Đông. Việc Quốc hội Iran thảo luận các biện pháp pháp lý để củng cố quyền giám sát Hormuz cho thấy họ chuẩn bị cho một cuộc đối đầu lâu dài, chứ không chỉ là phản ứng tức thời trước sức ép quân sự.

Trong khi đó, Mỹ và các đồng minh tăng cường hiện diện quân sự để phá thế phong tỏa, triển khai trực thăng tấn công, máy bay cường kích và tàu chiến đến khu vực. Tuy nhiên, càng gia tăng áp lực, Washington càng khó buộc Tehran nhượng bộ trên bàn đàm phán, bởi năng lực thích ứng về kinh tế đã giúp Iran giảm bớt phần nào sự lệ thuộc vào thiện chí của đối phương. Sự cứng rắn này cũng gửi thông điệp tới các nước trong khu vực rằng Iran sẵn sàng trả giá để bảo vệ lợi ích chiến lược.

Giới quan sát nhận định, việc vừa trụ vững trước sức ép quân sự, vừa tranh thủ kiếm lợi từ biến động giá dầu đã khiến cán cân rủi ro thay đổi. Iran không còn ở thế chỉ “chịu trận”, mà từng bước biến cuộc xung đột thành phép thử để tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng thích nghi tốt hơn với trừng phạt và bất ổn kéo dài. Điều này buộc Mỹ và các đồng minh phải tính toán lại chiến lược, bởi một đối thủ đã quen với chiến tranh và thậm chí rút được lợi ích từ nó sẽ khó bị khuất phục bằng các đòn sức ép truyền thống.