Trump công kích Merz vì tuyên bố về chiến tranh Iran

World – Ngay từ đầu nhiệm kỳ thủ tướng, Friedrich Merz từng được ca ngợi vì xây dựng được kênh đối thoại cá nhân hiệu quả với Tổng thống Mỹ Donald Trump, thậm chí truyền thông còn nói đến một mối “bạn thân chính trị” giữa hai nhà lãnh đạo. Tuy nhiên, bầu không khí đó giờ gần như tan biến hoàn toàn: sau khi Merz công khai phản đối việc Đức tham gia chiến tranh chống Iran, Trump đã tỏ ra đặc biệt giận dữ với đồng minh lâu năm ở châu Âu – và không hề che giấu điều đó trước công luận.

Trong những phát biểu gần đây, Thủ tướng Merz khẳng định rõ ràng lập trường của Berlin: “Đức sẽ không tham gia vào cuộc chiến này và chúng tôi cũng không muốn dính líu vào nó.” Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Boris Pistorius và Phó Thủ tướng Lars Klingbeil, đều thuộc đảng SPD, cũng đã nhấn mạnh rằng cuộc chiến chống Iran “không phải là cuộc chiến của chúng ta”. Thông điệp chung của giới lãnh đạo Đức là muốn giữ khoảng cách với chiến dịch quân sự đang do Washington dẫn dắt, đồng thời tránh bị lôi kéo vào một cuộc xung đột tiềm ẩn rủi ro leo thang khó kiểm soát.

Chính tuyên bố này là điểm Trump chọn để phản công. Trong một cuộc họp nội các ở Washington, Tổng thống Mỹ bất ngờ tuyên bố: “Ukraine cũng không phải là cuộc chiến của chúng ta”, rõ ràng nhằm đảo ngược luận điểm mà phía Berlin đưa ra. Theo lời ông, thông điệp đó đã được truyền đạt trực tiếp cho “người đứng đầu nước Đức”, nhưng Trump cố ý không nhắc tên Merz, một chi tiết được xem là tín hiệu lạnh nhạt ngoại giao. Ông còn đánh giá phản ứng từ phía Đức là “không phù hợp”, cho thấy mức độ thất vọng lẫn bực tức đối với lập trường của chính phủ liên bang.

Bối cảnh căng thẳng là chiến tranh Iran, nơi Trump đang cố xây dựng một liên minh quân sự nhằm đảm bảo an ninh cho eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thương mại dầu mỏ toàn cầu. Iran hiện bị cáo buộc phong tỏa hoặc gây nguy hiểm cho tuyến đường này, làm gián đoạn vận tải dầu và đe dọa kinh tế thế giới. Vì nhiều đồng minh NATO, trong đó có Đức, tỏ ra dè dặt hoặc bác bỏ ý tưởng triển khai một nhiệm vụ chung, Trump nhiều lần công khai chỉ trích các nước châu Âu, cho rằng họ không chia sẻ gánh nặng an ninh với Mỹ.

Dù vậy, Berlin chính thức lựa chọn giọng điệu kiềm chế trước những lời công kích từ Nhà Trắng. Người phát ngôn chính phủ Đức, Stefan Kornelius, khẳng định Berlin vẫn duy trì “liên lạc chặt chẽ” với Washington và không xem phát biểu của Trump là lý do khiến “phải trăn trở mất ngủ”. Ông nhấn mạnh bầu không khí làm việc giữa hai bên về tổng thể vẫn dựa trên “tông giọng cho phép hợp tác hợp lý”, tức là bất chấp những lời qua tiếng lại, các nhóm chuyên môn của hai nước vẫn phối hợp trong nhiều hồ sơ chung.

Theo Kornelius, nền tảng của quan hệ song phương hiện nay là các kênh làm việc chuyên nghiệp, nơi “các nhóm làm việc đang liên lạc chặt chẽ và tương tác một cách mang tính xây dựng”. Nói cách khác, chính phủ Đức muốn tách bạch những phát biểu chính trị nặng tính biểu tượng hay nhằm vào khán giả trong nước với thực tế hợp tác kỹ thuật hàng ngày giữa hai bên. Tuy nhiên, giới quan sát ở Berlin và các thủ đô châu Âu vẫn theo dõi sát sao mức độ rạn nứt cá nhân giữa Trump và Merz, bởi mối quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo từng được xem là một trong những “kênh mềm” quan trọng giúp gỡ rối bất đồng xuyên Đại Tây Dương.