Chiêu trò tuyển sinh viên vào đơn vị máy bay không người lái của Nga

LB Nga – Moscow đang nỗ lực lấp đầy những hàng ngũ đã bị bào mòn sau hơn hai năm chiến tranh xâm lược Ukraine, và các trường đại học trở thành mặt trận tuyển quân mới nhắm thẳng vào giới trẻ. Theo số liệu của NATO, khoảng 350.000 binh sĩ Nga đã thiệt mạng trong cuộc chiến mà Vladimir Putin phát động, nhưng Điện Kremlin vẫn không có dấu hiệu dừng lại mà thay vào đó mở rộng các chiến dịch chiêu mộ trong giới sinh viên. Các hợp đồng phục vụ trong đơn vị máy bay không người lái, được quảng bá như công việc hiện đại, lương cao, đang được chào mời như một “cơ hội vàng” cho thanh niên Nga ngay trong khuôn viên trường.​

Tại Đại học Kinh tế Plekhanov ở Moscow, trang chủ xuất hiện hình ảnh rực rỡ, mang màu sắc anh hùng do trí tuệ nhân tạo tạo ra, kêu gọi sinh viên đăng ký phục vụ quân đội. Khẩu hiệu được đưa ra là “Cơ hội độc nhất vô nhị để phục vụ trong Đơn vị Plekhanov”, biến nghĩa vụ quân sự thành sản phẩm tiếp thị với ngôn từ bóng bẩy, dễ gây ảo tưởng. Đại học St. Petersburg cũng treo quảng cáo trên website về “phục vụ trong lực lượng vũ trang cho các hệ thống không người lái”, nhấn mạnh yếu tố công nghệ cao để thu hút người trẻ mê kỹ thuật. Nhóm đối tượng nhắm đến chủ yếu là nam giới từ 18 đến 45 tuổi, được yêu cầu không có tiền án tiền sự và có sức khỏe tốt, đúng với khuôn mẫu của lực lượng có thể tung ra chiến trường bất cứ lúc nào.​

Đằng sau các khẩu hiệu bắt mắt là một gói ưu đãi được xây dựng cẩn thận nhằm đánh trúng tâm lý sinh viên và gia đình. Nhà trường và quân đội cam kết việc học không bị gián đoạn, thậm chí học phí còn được miễn, khiến nhiều người coi đây như con đường “vừa học vừa làm” hấp dẫn. Người tham gia được hứa hẹn 35 ngày nghỉ phép mỗi năm và mức lương lên tới 5 triệu rúp, tương đương khoảng 55.000 euro, cao gấp gần ba lần mức thu nhập trung bình năm ở Nga là khoảng 18.300 euro. Các hợp đồng này có thời hạn một năm và được giới thiệu như “hợp đồng đặc biệt”, kèm lời bảo đảm rằng người lính sẽ được “xuất ngũ chắc chắn” khi hết hạn. Từ tháng 1 tới nay, chiến dịch được cho là đã được triển khai tại 195 trường đại học trên khắp nước Nga, cho thấy quy mô và tính hệ thống của kế hoạch tuyển quân này.​

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý và nhân quyền cảnh báo hình ảnh đẹp đẽ đó che giấu nhiều rủi ro chết người. Artem Klyga, 28 tuổi, một luật sư chuyên về luật nhân đạo quốc tế, luật hiến pháp và luật quân sự Nga, hiện sống lưu vong tại Frankfurt am Main sau khi bỏ trốn khỏi lệnh gọi nhập ngũ năm 2023. Anh cho biết những hợp đồng sinh viên ký thực chất là hợp đồng tiêu chuẩn với Bộ Quốc phòng, không có điều khoản bảo vệ đặc biệt cho người phục vụ trong đơn vị máy bay không người lái. Theo Klyga, các hợp đồng quân vụ kể từ tháng 2.2022 đều mang tính chất vô thời hạn trên thực tế, khiến người lính khó có khả năng chấm dứt phục vụ theo ý muốn.​

Luật sư này dựa trên trao đổi với sinh viên Nga và với trường đại học cũ của mình để khẳng định: “Tôi chắc chắn đây là một cái bẫy, họ không còn đủ người cho chiến tuyến nên phải bày ra phương thức tuyển mộ mới nhắm vào giới trẻ”. Anh nhấn mạnh hoàn toàn không có bảo đảm nào rằng sinh viên sẽ được làm việc “an toàn” phía sau trong các đơn vị điều khiển máy bay không người lái. Trên giấy tờ, họ có thể được phân về đơn vị công nghệ, nhưng Bộ Quốc phòng có toàn quyền điều chuyển, và trong thực tế, sinh viên có thể bị điều sang bất kỳ đơn vị chiến đấu nào. Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều người trẻ, sau khi bị thuyết phục bởi những lời hứa học phí miễn giảm và lương cao, có thể bị đưa thẳng ra tiền tuyến nơi mức độ rủi ro tử vong và thương tật là cực kỳ lớn.​

​