Từ ghế sau ôtô đến nhà máy kẹo 9 triệu USD

Hoa Kỳ – Đêm ở Mỹ, một phụ nữ Việt ôm con 5 tuần tuổi ngủ vạ vật trên ghế sau ôtô với vỏn vẹn 50 USD trong túi, nay điều hành thương hiệu kẹo đạt doanh thu 9 triệu USD mỗi năm. Hành trình của Gia Huynh, sinh ra ở Đồng Nai, lớn lên tại TP HCM rồi sang Mỹ theo chồng, là minh chứng sống động cho cách một ký ức quà vặt thời thơ ấu có thể trở thành nền tảng của một đế chế kinh doanh trong kỷ nguyên mạng xã hội.​

Tuổi thơ gãy gập và những vết sẹo vô hình

Gia lớn lên trong gia cảnh nghèo khó, cha vào rừng chặt tre, mẹ làm đủ nghề để nuôi con. Bi kịch xảy đến khi cô bị gửi sang nhà hàng xóm và bị xâm hại từ năm 4 tuổi, khiến đứa trẻ mang mặc cảm, bỏ học khi chưa hết lớp 5 vì bị định kiến vây quanh, bị người lớn khiến tin rằng mình “thấp kém” và phải im lặng.​

Những vết sẹo tâm lý ấy không chỉ cắt dở con đường học hành mà còn bào mòn lòng tự trọng, khiến Gia bước vào đời với cảm giác luôn thua kém người khác. Trong nhiều trường hợp, đây là điểm khởi đầu cho một cuộc đời lẩn khuất, nhưng ở cô, chính cảm giác bị đẩy đến tận cùng bất lực lại trở thành động lực tìm đường thoát.​

Giấc mơ Mỹ đổ vỡ và bước chân chạy trốn

Năm 2016, Gia sang Mỹ theo chồng, mang theo kỳ vọng đổi đời, nhưng thực tế là chuỗi ngày làm việc 14 tiếng ở tiệm nail để trả tiền nhà và sinh hoạt. Cuộc hôn nhân đầu đổ vỡ, mối quan hệ mới tiếp nối bằng bạo hành, để rồi một đêm kia, cô bế đứa con trai mới 5 tuần tuổi chạy khỏi nhà, bước vào giai đoạn tăm tối nhất đời mình.​

Hai mẹ con ngủ trong ôtô, 50 USD ít ỏi vừa để đổ xăng, vừa phải cân nhắc từng bữa ăn. Cảm giác “vô dụng, bị cả thế giới bỏ rơi” như lời cô kể, là điểm chạm đáy mà từ đó, bất kỳ bước đi nhỏ nào tiếp theo cũng là bước đi lên.​

Khi ký ức mứt rau câu thành ý tưởng kinh doanh

Sự chuyển hướng đến từ một khoảnh khắc tình cờ cuối năm 2021, khi Gia xem video về kẹo Kohakutou – loại kẹo pha lê Nhật Bản với vỏ giòn, ruột dẻo. Hình ảnh viên kẹo lập tức gợi lại món mứt rau câu bà ngoại vẫn làm mỗi dịp Tết ở Việt Nam, thứ quà vặt gắn với ký ức ấm áp hiếm hoi trong tuổi thơ nhiều tổn thương.​

Từ liên tưởng đó, câu hỏi hiện lên: vì sao không mang hương vị tuổi thơ ấy sang nước Mỹ, đóng gói lại bằng một hình thức mới, kể một câu chuyện mới. Gia vét 500 USD tiết kiệm cuối cùng, xin công thức của mẹ, mua nồi niêu, nguyên liệu rồi biến căn bếp thành xưởng thử nghiệm, vừa làm nail ban ngày, vừa nấu kẹo thâu đêm đến 3-4 giờ sáng.​

Bản lĩnh của người “thua thiệt” trước công nghệ

Không bằng cấp, không vốn lớn, Gia chọn mạng xã hội làm đường tắt để tiếp cận khách hàng. Đầu năm 2022, cô mở gian hàng Silky Gem trên Etsy, nhưng thay vì chi tiền quảng cáo – thứ gần như bất khả thi với người từng ngủ trong xe – cô dùng chính chiếc điện thoại cũ để quay video. Điểm khác biệt là cô không chỉ dựa vào vẻ ngoài lấp lánh như đá quý của kẹo, mà tận dụng sức hút của âm thanh.​

Gia tự quay các video ASMR, đưa micro sát miệng, thu trọn tiếng vỏ kẹo đường vỡ “rộp rộp” đối nghịch với phần ruột dẻo bên trong, tạo trải nghiệm cảm giác mạnh cho người xem. Ba video mỗi ngày đều đặn trên TikTok, ban đầu chỉ vài lượt xem, nhưng sự lặp lại kiên trì và cảm giác chân thật không màu mè giúp nội dung của cô từng bước leo lên xu hướng, kéo theo hàng triệu lượt xem mà không cần đồng nào cho marketing truyền thống.​

Khi bản sắc Việt trở thành lợi thế cạnh tranh

Trong một thị trường tràn ngập sản phẩm đồ ngọt, điểm giúp Silky Gem khác biệt không chỉ là hiệu ứng âm thanh, mà còn là hương vị gắn với trái cây nhiệt đới và ký ức gốc Việt. Vị vải, mãng cầu, xoài được đưa vào lớp thạch đường giòn tan, khoác lên vẻ ngoài như những viên đá quý, tạo ra sự kết hợp giữa thẩm mỹ thị giác, khoái cảm vị giác và câu chuyện văn hóa phía sau.​

Với người tiêu dùng Mỹ, đó không chỉ là kẹo lạ mắt mà còn là trải nghiệm xa lạ nhưng thân thiện, gói gọn trong hình bóng một phụ nữ nhập cư kể câu chuyện vượt lên nghịch cảnh. Bản sắc cá nhân và bản sắc ẩm thực vì thế hòa lại, biến sản phẩm thủ công từ căn bếp chật hẹp thành thương hiệu có chỗ đứng trong thị trường ngách.​

Từ đơn hàng đầu tiên đến doanh thu triệu đô

Nhờ hiệu ứng lan truyền trên mạng xã hội, có ngày Gia thu về 3.000 USD tiền bán kẹo – con số mà trước đó cô khó hình dung khi còn ngồi ghế làm nail. Chỉ sau 9 tháng, doanh thu đạt 1,8 triệu USD, buộc cô phải chuyển từ mô hình “bếp gia đình” sang vận hành nhà xưởng, kéo cả gia đình vào cùng sản xuất, đóng gói, giao hàng.​

Năm 2024, doanh thu Silky Gem lên tới 9 triệu USD, đưa người phụ nữ từng không nhà, không bằng cấp, từng là nạn nhân của bạo lực gia đình, trở thành nữ doanh nhân triệu phú trên đất Mỹ. Đó không phải câu chuyện “giàu sau một đêm”, mà là kết quả của hàng trăm mẻ kẹo thất bại, hàng nghìn giờ quay và đăng video, cùng khả năng bắt đúng nhịp tiêu dùng trong thời đại kinh tế sáng tạo.​

Góc nhìn khởi nghiệp: không chỉ là câu chuyện may mắn

Trường hợp của Gia cho thấy ba tầng ý nghĩa. Thứ nhất, trong nền kinh tế nền tảng, điểm xuất phát thấp không còn đồng nghĩa với việc bị khóa chặt ở đáy; một cá nhân không bằng cấp vẫn có thể tạo ra doanh nghiệp triệu đô nếu biết kết hợp câu chuyện cá nhân, sản phẩm độc đáo và kỹ năng kể chuyện số. Thứ hai, ký ức và văn hóa bản địa có thể trở thành tài sản kinh doanh nếu được tái định nghĩa phù hợp với thị hiếu toàn cầu.​

Thứ ba, mạng xã hội không chỉ là nơi “giải trí” mà là công cụ phân phối, thử nghiệm thị trường với chi phí gần như bằng 0, miễn là người dùng sẵn sàng đầu tư công sức và chấp nhận kiên trì trước giai đoạn ít người xem. Điều này mở ra gợi ý thực tế cho nhiều người Việt ở trong và ngoài nước: thay vì chạy theo những xu hướng sản phẩm na ná nhau, biết đâu câu trả lời lại nằm trong một món quà vặt, một mùi vị, một ký ức rất riêng của tuổi thơ mình.​

Và thông điệp gửi lại cho người ở đáy

Nhìn lại chặng đường từ chiếc ghế sau ôtô lạnh lẽo đến văn phòng giám đốc, Gia nói rằng điều quan trọng nhất không phải là con số 9 triệu USD mà là việc cô tìm lại được giá trị của bản thân sau những năm dài bị định kiến và bạo lực chôn vùi. Câu nói “không cần bằng cấp cao siêu, chỉ cần hạ quyết tâm và ngừng đổ lỗi” là lời nhắc nhở những ai đang ở bước đường cùng rằng cảm giác bất lực hôm nay có thể trở thành nhiên liệu cho ngày mai, nếu được chuyển hóa thành hành động cụ thể.​

Trong bối cảnh nhiều người trẻ Việt đang loay hoay giữa áp lực bằng cấp, thu nhập và cơ hội, câu chuyện của người phụ nữ gốc Việt này không nên được nhìn như một “cổ tích Mỹ” hiếm hoi, mà như minh họa rõ ràng cho sức mạnh kết hợp giữa bản sắc, lao động bền bỉ và khả năng tận dụng công cụ số. Bởi đôi khi, bước ngoặt của cuộc đời không đến từ một tấm bằng mới, mà từ việc dám biến một món quà vặt tuổi thơ thành sản phẩm nghiêm túc, rồi theo đuổi nó đến cùng.