Thi hộ bằng lái ở Bayern: trò liều lĩnh và cái giá pháp lý

Bayern – Một vụ gian lận trắng trợn tại trung tâm thi sát hạch lái xe ở Freising, bang Bayern, đang trở thành ví dụ điển hình cho xu hướng coi thường quy định an toàn giao thông ngay từ vạch xuất phát. Một phụ nữ 24 tuổi từ Bochum đã giả danh chị gái 26 tuổi, dùng giấy tờ tùy thân của chị để đi thi lý thuyết bằng lái xe tại TÜV Süd Freising, với mục đích “học giúp, thi hộ” cho người không còn muốn ôn luyện nghiêm túc.​

Sự việc diễn ra ngày 23.12 tại khu Lerchenfeld, Freising, ngay trước Giáng sinh, khi thí sinh trẻ bước vào phòng thi với giấy tờ mang tên người chị sống tại quận Landshut. Tuy nhiên, giám khảo tại trung tâm đã nhanh chóng phát hiện sự bất thường giữa thông tin đăng ký và người xuất hiện, kịp thời chặn vụ gian lận trước khi bài thi bắt đầu. Người phụ nữ 24 tuổi sau đó bị bàn giao cho cảnh sát Freising để xác minh danh tính.​

Kết quả điều tra ban đầu xác nhận cả hai chị em đã cùng tham gia vào kế hoạch “đổi vai” này, với mục đích giúp người chị vượt qua phần thi lý thuyết mà không cần tự học. Từ chỗ chỉ muốn tránh vài tuần ôn tập, giờ đây cả hai phải đối mặt với cáo buộc lạm dụng giấy tờ tùy thân – một tội danh không hề nhẹ trong luật hình sự Đức, có thể kéo theo tiền phạt đáng kể hoặc án hình sự tùy mức độ.​

Theo thông tin từ cảnh sát Freising, đây không phải là trường hợp cá biệt trong các kỳ thi lý thuyết bằng lái. Người phát ngôn sở cảnh sát cho biết “thỉnh thoảng, những người không muốn học lại nhờ người khác thi hộ”, đặc biệt là người thân có ngoại hình tương đối giống, lợi dụng việc giáo viên dạy lái – người quen biết trực tiếp học viên – thường không có mặt trong phòng thi lý thuyết.​

Vụ việc ở Freising phơi bày một thực tế đáng lo: trong mắt một bộ phận người thi, bằng lái xe đang bị xem như một mục tiêu thủ tục, chỉ cần “vượt qua cho xong”, thay vì là chứng chỉ thể hiện năng lực và trách nhiệm trên đường. Khi người ta chấp nhận dùng đến giấy tờ của người khác để lách qua phần kiểm tra kiến thức cơ bản, câu hỏi đặt ra là: nếu họ cầm vô lăng với cùng thái độ đó, hệ lụy đối với an toàn giao thông sẽ ra sao.​

Thi lý thuyết không chỉ là bài kiểm tra trí nhớ, mà là bước sàng lọc đầu tiên về ý thức pháp luật, khả năng nhận diện rủi ro và hiểu biết về quy tắc giao thông. Người không đủ kiên nhẫn để học và vượt qua kỳ thi một cách trung thực rất khó được kỳ vọng sẽ hành xử có trách nhiệm trong những tình huống phức tạp ngoài đời, nơi chỉ một quyết định sai lầm có thể trả giá bằng tính mạng.​

Từ góc độ quản lý, vụ gian lận này cũng đặt ra bài toán về giám sát và nhận diện trong quy trình thi cử. Hệ thống hiện dựa nhiều vào kiểm tra giấy tờ và sự tinh ý của giám khảo, nhưng khi các vụ mượn danh thi hộ “thỉnh thoảng” vẫn xuất hiện, cơ quan chức năng có thể phải cân nhắc những giải pháp chặt chẽ hơn, từ đối chiếu hình ảnh, quét sinh trắc học đến tăng cường nhận diện rủi ro tại các điểm thi.​

Tuy vậy, giải pháp kỹ thuật chỉ là một phần. Vấn đề cốt lõi vẫn là thái độ của người tham gia giao thông đối với luật lệ. Khi văn hóa “lách quy định”, “nhờ người quen làm hộ” tồn tại trong nhiều lĩnh vực, từ thi cử đến hành chính, câu chuyện thi hộ bằng lái chỉ là một biểu hiện cụ thể của một tâm lý rộng hơn: coi nhẹ hậu quả xã hội của hành vi gian dối “nhỏ”.​

Điều đáng chú ý là trong vụ việc này, sự cảnh giác của một giám khảo đã biến một âm mưu tưởng chừng trót lọt thành bài học đắt giá cho cả hai chị em. Sự tỉnh táo đó không chỉ bảo vệ tính nghiêm túc của kỳ thi, mà gián tiếp ngăn ngừa khả năng một người thiếu trách nhiệm có được giấy phép lái xe bằng “con đường tắt”.​

Câu chuyện tại Freising vì thế vượt xa khuôn khổ một tin “gian lận thi cử” đơn thuần. Nó nhắc nhở rằng tấm bằng lái không chỉ là mảnh nhựa trong ví, mà là cam kết với xã hội rằng người sở hữu đã được kiểm chứng về kiến thức và ý thức – một cam kết không thể thay thế bằng đường vòng, cho dù người thi hộ là chính người thân trong gia đình.​