Lễ tang Đại tướng Lê Văn Dũng với nghi thức cấp cao

Việt Nam – Thông tin Đại tướng Lê Văn Dũng từ trần ở tuổi 81, lễ tang được tổ chức với nghi thức lễ tang cấp Nhà nước không chỉ là một tin buồn, mà còn gợi lại cả một chặng đường lịch sử mà ông là nhân chứng và người trực tiếp góp phần định hình. Việc các cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc cùng đứng tên thông báo cho thấy sự ghi nhận đặc biệt đối với một quân nhân xuất thân từ miền Tây Nam Bộ, đi lên từ chiến trường, trưởng thành trong quân đội và gắn bó trọn đời với con đường cách mạng.​

Sinh năm 1945 tại vùng đất Bến Tre cũ, nay thuộc địa bàn Vĩnh Long, nhập ngũ từ năm 1963, bước vào Đảng chỉ hai năm sau đó, Đại tướng Lê Văn Dũng thuộc thế hệ thanh niên miền Nam đi theo tiếng gọi kháng chiến khi đất nước còn chia cắt, chiến sự khốc liệt. Chặng đường từ một chiến sĩ trẻ đến vị trí Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tham mưu trưởng rồi Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị cho thấy một quá trình rèn luyện, thử thách và sàng lọc khắc nghiệt, nơi năng lực chỉ huy và bản lĩnh chính trị phải song hành.​

Nhìn vào các chức vụ và danh hiệu ông được trao tặng có thể thấy rõ vai trò của ông trong cấu trúc quyền lực và vận hành của Quân đội nhân dân Việt Nam suốt nhiều năm. Từ Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng các khóa VIII, IX, X, Bí thư Trung ương Đảng khóa IX, X đến đại biểu Quốc hội các khóa XI, XII, Đại tướng Lê Văn Dũng không chỉ là nhà quân sự thuần túy, mà còn là người tham gia trực tiếp vào hoạch định đường lối quân sự, quốc phòng gắn với các quyết sách chính trị ở tầm vĩ mô.​

Huân chương Hồ Chí Minh, danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng cùng nhiều huân, huy chương khác là sự tổng kết ngắn gọn nhưng đậm đặc về những cống hiến kéo dài qua nhiều giai đoạn từ chiến tranh đến hòa bình, tái thiết, rồi đổi mới, hội nhập. Ở thế hệ của ông, phần lớn cuộc đời gắn với chiến trường, với xây dựng lực lượng sau chiến tranh, với điều chỉnh chiến lược quốc phòng trong bối cảnh khu vực và thế giới liên tục biến động.​

Quyết định tổ chức lễ tang cấp Nhà nước cho Đại tướng Lê Văn Dũng là một thông điệp chính trị đáng chú ý. Đó là sự khẳng định nhất quán về nguyên tắc “uống nước nhớ nguồn” của hệ thống chính trị đối với những người từng giữ cương vị trụ cột trong lực lượng vũ trang, đồng thời là cách nhấn mạnh vai trò của quân đội trong cấu trúc quyền lực và ổn định quốc gia.​

Lễ tang cấp Nhà nước thường chỉ dành cho những nhân vật có đóng góp đặc biệt quan trọng với Đảng, Nhà nước, hoặc những người đứng đầu một số thiết chế trụ cột. Khi một vị tướng được tổ chức lễ tang ở mức này, đó không chỉ là sự tri ân cá nhân, mà còn là thông điệp gửi tới toàn quân về sự ghi nhận công lao, về con đường thăng tiến gắn bó chặt chẽ với trung thành chính trị và kỷ luật tổ chức.​

Ở chiều sâu xã hội, mỗi lần một vị tướng thuộc thế hệ chiến tranh rời cõi tạm cũng là một dấu mốc chuyển giao thế hệ. Đội ngũ chỉ huy cao nhất của quân đội ngày nay phần lớn trưởng thành trong thời bình, trong môi trường hội nhập, trong bối cảnh thách thức an ninh phi truyền thống, khác xa trải nghiệm chiến trường trực tiếp của các bậc đàn anh.​

Sự ra đi của một nhân chứng lịch sử như Đại tướng Lê Văn Dũng đặt ra câu hỏi về cách lưu giữ và chuyển hóa di sản chiến tranh sang tư duy quốc phòng hiện đại. Nếu những trải nghiệm, bài học chiến lược, phương thức tổ chức lực lượng và hình mẫu đạo đức của thế hệ ông không được ghi chép, hệ thống hóa và truyền lại một cách bài bản, xã hội rất dễ chỉ dừng ở các nghi lễ trang trọng mà thiếu đi phần nội dung sống động và thiết thực cho hiện tại.​

Trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu hiện đại hóa quân đội, xây dựng lực lượng tinh, gọn, mạnh được đặt ra song song với việc giữ vững bản chất cách mạng, những tấm gương như Đại tướng Lê Văn Dũng có thể được nhìn nhận ở góc độ khác: không chỉ là biểu tượng về chiến công, mà còn là ví dụ về một lộ trình phát triển từ chiến sĩ đến nhà hoạch định chính sách quốc phòng. Việc ông từng đảm nhiệm cả vai trò Tổng Tham mưu trưởng và Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị là một trong những điểm hiếm có, cho thấy sự tin cậy rất cao của Đảng đối với cá nhân ông.​

Lễ tang cấp Nhà nước, với nghi thức trang trọng, đội hình danh dự, đoàn đại biểu Đảng, Nhà nước, quân đội, địa phương và gia đình, xét ở góc độ biểu tượng, còn là dịp để củng cố mối liên kết giữa trung ương và cơ sở, giữa quân đội và địa phương nơi người quá cố sinh ra, gắn bó. Đó cũng là khoảnh khắc mà người dân nhìn lại hành trình của một con người cụ thể, qua đó hình dung rõ hơn về cấu trúc và nấc thang của bộ máy quyền lực trong lĩnh vực quốc phòng.​

Những năm gần đây, mỗi lễ tang cấp cao luôn thu hút sự quan tâm của dư luận không chỉ vì yếu tố con người, mà còn bởi bối cảnh chính trị, kinh tế, đối ngoại mà sự kiện đó diễn ra. Trong điều kiện Việt Nam đang tiếp tục điều chỉnh chiến lược quốc phòng theo hướng tự cường, đa phương hóa, cân bằng lợi ích với các đối tác lớn, sự tri ân với thế hệ tướng lĩnh đã đi qua chiến tranh càng được đặt vào khung so sánh với những yêu cầu mới: xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, hiện đại nhưng vẫn bám sát các giá trị nền tảng.​

Trước giờ phút tiễn biệt, việc nhắc lại tiểu sử, quá trình hoạt động cách mạng, các chức vụ, danh hiệu, phần thưởng cao quý dành cho Đại tướng Lê Văn Dũng là một cách định vị ông trong “bản đồ” lịch sử chính thức. Nhưng bên cạnh những dòng tóm tắt ấy, điều đáng quan tâm không kém là cách thế hệ sau đọc lại hành trình của ông như một câu chuyện về lựa chọn dấn thân, về sự gắn bó trọn đời với quân đội và trách nhiệm với Nhà nước.​

Khi một vị tướng “đi hết cuộc hành quân” của riêng mình, sự tiếc thương là điều tự nhiên. Tuy nhiên, điều còn lại lâu dài hơn chính là cách xã hội biến ký ức về những người như Đại tướng Lê Văn Dũng thành nguồn tham chiếu cho các quyết định ngày hôm nay: trong xây dựng lực lượng, trong giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, và trong việc giữ cho mối dây liên hệ giữa người lính và nhân dân luôn bền chặt.​