Thanh long Việt Nam xuất khẩu sang EU chỉ bị kiểm soát 30%

Việt Nam – Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mặt hàng thanh long của Việt Nam xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) hiện nằm trong diện kiểm soát tăng cường theo Phụ lục II của Quy định (EU) 2019/1793, với tần suất kiểm tra 30%, chứ không phải 50% như một số thông tin lan truyền gần đây. Cơ quan này khẳng định việc dẫn lại tần suất 50% từ một số nguồn là chưa chính xác so với quy định đang được phía EU áp dụng.

Cùng với thanh long, một số nông sản khác của Việt Nam cũng đang phải chịu tần suất kiểm tra cao hơn khi vào thị trường EU, gồm ớt 50%, đậu bắp 50% và sầu riêng 20%. Riêng chanh leo hiện chưa thuộc diện áp dụng biện pháp kiểm soát tăng cường, qua đó cho thấy mức độ phân loại rủi ro khác nhau giữa các nhóm hàng nông sản.

Liên quan đến báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” do cơ quan chức năng Pháp công bố, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đến nay vẫn chưa nhận được văn bản chính thức qua kênh hỏi đáp SPS hoặc qua Thương vụ Việt Nam tại Pháp. Thông tin mà phía bộ nắm được hiện chủ yếu dựa trên nội dung được trích dẫn lại từ Cổng thông tin điện tử của Bộ Công Thương, cho biết báo cáo này sử dụng dữ liệu kiểm tra của năm 2024.

Thực tế thời gian qua, mỗi khi EU phát đi thông báo không tuân thủ liên quan đến vi phạm mức dư lượng tối đa cho phép (MRLs), Bộ Nông nghiệp và Môi trường đều yêu cầu các đơn vị chuyên môn truy xuất nguồn gốc, điều tra nguyên nhân và hoàn thiện báo cáo khắc phục gửi cho cơ quan có thẩm quyền phía EU. Song song, bộ thường xuyên ban hành văn bản chỉ đạo, tổ chức hội nghị với địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp nhằm siết chặt kiểm soát an toàn thực phẩm đối với hàng nông sản xuất khẩu.

Cùng với việc tăng cường giám sát, nhiều quy trình phòng trừ dịch hại tổng hợp đã được ban hành, khuyến khích nuôi thả các tác nhân sinh học để giảm phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong sản xuất. Nhờ vậy, số lượng thông báo không tuân thủ về an toàn thực phẩm đối với nông sản Việt Nam tại EU đã giảm mạnh: từ 64 cảnh báo trong năm 2024 xuống còn 17 cảnh báo vào năm 2025.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, những năm gần đây EU liên tục siết chặt quy định về MRLs, hạ thấp ngưỡng cho phép đối với nhiều hoạt chất đồng thời mở rộng phạm vi kiểm soát với nông sản nhập khẩu. Bên cạnh mục tiêu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và môi trường, các quy định về dư lượng ngày càng trở thành một dạng hàng rào kỹ thuật, với yêu cầu khắt khe, thay đổi nhanh, nhiều quy định mới được ban hành trong thời gian ngắn và thiếu lộ trình chuyển tiếp phù hợp, tạo sức ép đáng kể với các nước xuất khẩu, trong đó có Việt Nam.

Trước bối cảnh đó, trước mắt bộ cho biết sẽ khẩn trương hoàn thiện báo cáo kỹ thuật về kế hoạch hành động khắc phục những tồn tại, làm cơ sở đàm phán với EU nhằm giảm tần suất và tỷ lệ kiểm tra tại cửa khẩu đối với một số mặt hàng như thanh long, ớt, đậu bắp, sầu riêng. Cùng với đó, các hội nghị và lớp tập huấn sẽ được tổ chức để cập nhật kịp thời quy định mới của EU cho doanh nghiệp, nông dân và đội ngũ cán bộ địa phương.

Về dài hạn, định hướng được nhấn mạnh là nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương trong bảo đảm an toàn thực phẩm với nông sản, đặc biệt là nhóm hàng phục vụ xuất khẩu. Ngành nông nghiệp sẽ đẩy mạnh sản xuất bền vững, tăng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học và các biện pháp phòng trừ sinh học, giảm dần lệ thuộc vào hóa chất, nhằm thích ứng tốt hơn với các tiêu chuẩn ngày càng chặt chẽ của thị trường EU.