Doanh nghiệp Việt xuất khẩu gạo thơm sang EU vượt 388 tấn

Việt Nam – Hai doanh nghiệp Việt Nam vừa được Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cấp giấy chứng nhận chủng loại gạo thơm để xuất khẩu các lô gạo sang Liên minh châu Âu (EU) với tổng khối lượng hơn 388 tấn, cho thấy gạo thơm chất lượng cao của Việt Nam tiếp tục giữ được chỗ đứng ổn định tại thị trường khó tính này.​

Theo giấy chứng nhận, Công ty TNHH xuất nhập khẩu Đại Dương Xanh (TPHCM) được phép xuất khẩu ba lô gạo thơm OM 5451, loại 5% tấm, sang ba thị trường thành viên EU. Lô lớn nhất có khối lượng 294 tấn được đưa đến Cộng hòa Séc; 50 tấn được xuất sang Pháp và 20,52 tấn còn lại được xuất khẩu sang Đức. Cả ba lô hàng này đều sử dụng nguồn lúa được trồng tại tỉnh An Giang, một vùng chuyên canh lúa gạo trọng điểm ở đồng bằng sông Cửu Long.​

Song song đó, Công ty cổ phần Hoàng Minh Nhật (Cần Thơ) xuất khẩu một lô gạo Jasmine 85, loại 5% tấm, sang thị trường Ba Lan với khối lượng 23,95 tấn. Nguồn gốc lúa của lô hàng này được xác định từ Bạc Liêu, nay thuộc địa giới tỉnh Cà Mau, cho thấy vùng nguyên liệu phía Nam đang được khai thác đa dạng cho xuất khẩu gạo thơm.​

Quy định của EU yêu cầu tất cả các lô gạo thơm nhập khẩu vào khối phải có giấy chứng nhận xác thực chủng loại, nhằm đảm bảo giống gạo nằm trong danh mục được Ủy ban châu Âu (EC) công nhận. Đây là điều kiện tiên quyết để gạo thơm Việt Nam được hưởng ưu đãi thuế quan theo Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), đồng thời là công cụ kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc đối với hàng nông sản nhập khẩu.​

Hiện Việt Nam có 9 giống gạo thơm đã được phép xuất khẩu sang EU gồm Jasmine 85, ST5, ST20, Nàng Hoa 9, VĐ 20, RVT, OM 4900, OM 5451 và Tài nguyên Chợ Đào. Danh mục này phản ánh quá trình chọn lọc giống gạo đáp ứng yêu cầu cao về chất lượng, hương thơm, độ dài hạt và độ ổn định trong canh tác, từ đó hình thành nhóm sản phẩm gạo thơm đặc trưng phục vụ thị trường châu Âu.​

Ngay sau khi EVFTA có hiệu lực vào năm 2020, EU đã dành cho Việt Nam hạn ngạch 80.000 tấn gạo mỗi năm với thuế suất 0%, trong đó 30.000 tấn gạo đã xay xát, 20.000 tấn gạo chưa xay xát và 30.000 tấn gạo thơm. Nhờ hạn ngạch và mức thuế ưu đãi, doanh nghiệp Việt có thêm động lực đầu tư vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đồng thời đẩy mạnh hoạt động chế biến sâu để nâng giá trị gia tăng cho hạt gạo.​

Đáng chú ý, EU áp dụng tự do hóa hoàn toàn đối với gạo tấm, trong khi các sản phẩm chế biến từ gạo được đưa dần về mức thuế 0% theo lộ trình 3-5 năm. Đến thời điểm hiện tại, nhóm sản phẩm từ gạo về cơ bản đã được hưởng thuế suất 0%, tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể cho doanh nghiệp Việt Nam so với các đối thủ chưa có FTA với EU.​

Việc hai doanh nghiệp trong nước tiếp tục được cấp chứng nhận chủng loại cho các lô gạo thơm xuất khẩu sang EU cho thấy nhu cầu đối với gạo chất lượng cao của Việt Nam tại thị trường này vẫn duy trì ổn định, dù bối cảnh thương mại thế giới có nhiều biến động. Điều đó cũng phản ánh nỗ lực giữ chuẩn vùng trồng, kiểm soát chất lượng và tuân thủ yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe từ phía châu Âu của ngành lúa gạo trong nước.​

​