“Sử dụng lựu đạn khói và khoai tây chống lại EU”: Nông dân châu Âu vây Brussels phản đối thỏa thuận Mercosur

Châu Âu – Hàng nghìn nông dân từ nhiều nước châu Âu đã lái máy kéo kéo về khu vực Quận châu Âu ở Brussels, gây rối loạn giao thông và tạo áp lực lên các nhà lãnh đạo EU trước thềm quyết định về thỏa thuận thương mại tự do với khối Mercosur. Người biểu tình lo ngại làn sóng nông sản giá rẻ từ Nam Mỹ sẽ làm suy yếu sinh kế của nông dân châu Âu, trong bối cảnh ngành nông nghiệp vốn đã chịu sức ép lớn từ chi phí sản xuất tăng và các yêu cầu môi trường khắt khe hơn.​

Theo ước tính của ban tổ chức, khoảng 10.000 nông dân cùng hàng trăm máy kéo đã đổ về các tuyến phố quanh Nghị viện châu Âu, trong khi cảnh sát ghi nhận khoảng 7.300 người tham gia. Một bộ phận người biểu tình đã ném khoai tây và lựu đạn khói vào hàng rào cảnh sát, đốt lửa, bắn pháo hoa, khiến lực lượng an ninh phải sử dụng vòi rồng để ngăn đám đông tìm cách vượt qua các chốt chặn.​

Lãnh đạo Hiệp hội Nông dân trẻ Bỉ (FJA), Florian Poncelet, cho biết nông dân cảm thấy thất vọng và giận dữ vì cho rằng tiếng nói của họ không được lắng nghe đầy đủ trong quá trình đàm phán thỏa thuận. Họ đặc biệt lo lắng về khả năng thịt, ngũ cốc và các sản phẩm nông nghiệp khác từ Nam Mỹ, nơi chi phí sản xuất thấp hơn, sẽ tràn vào thị trường EU với giá rẻ, làm mất cân bằng cạnh tranh.​

Nhiều nông dân Đức cũng tham gia cuộc xuống đường tại Brussels, do các hiệp hội nông dân quốc gia huy động. Theo ước tính ban đầu của Hiệp hội Nông dân bang Bayern, khoảng 500 nông dân Đức đã có mặt, mang theo thông điệp rằng sự ổn định của châu Âu phải bắt đầu từ việc bảo vệ một nền nông nghiệp bền vững và có khả năng sống được. Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông dân Đức Günther Felßner nhấn mạnh các khoản hỗ trợ nông nghiệp của EU là công cụ then chốt cho an ninh lương thực, sự phát triển vùng nông thôn và gắn kết nội khối.​

Trước sự phẫn nộ lan rộng, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đã tiếp các đại diện nông dân bên lề hội nghị thượng đỉnh. Bà von der Leyen cam kết EU sẽ “luôn đứng về phía nông dân”, khẳng định trong thời điểm bất ổn, người làm nông cần sự bảo đảm và hỗ trợ chính trị rõ ràng từ các thể chế châu Âu.​

Trong khi đó, tranh luận về thỏa thuận Mercosur tiếp tục gây chia rẽ sâu sắc trong nội bộ EU. Dù đã thống nhất được một số “điều khoản an toàn” mới cho phép áp dụng biện pháp bảo hộ trong trường hợp nhập khẩu nông sản tăng đột biến, Pháp vẫn công khai phản đối việc ký kết vào thời điểm này và cùng một số nước khác yêu cầu trì hoãn.​

Từ phía Nam Mỹ, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva tỏ ra nhượng bộ khi chấp nhận để EU có thêm thời gian cân nhắc. Ông cho biết sẽ chuyển đề nghị của Thủ tướng Ý Giorgia Meloni – xin lùi việc ký kết thêm từ một tuần đến tối đa một tháng – tới các đối tác Mercosur, sau khi bà Meloni khẳng định Ý sẵn sàng ký nếu những băn khoăn của nông dân được giải đáp thỏa đáng.​

Theo Ủy ban châu Âu, thỏa thuận thương mại tự do EU–Mercosur, nếu hoàn tất, sẽ tạo ra một trong những khu vực thương mại lớn nhất thế giới với hơn 700 triệu dân, kết nối thị trường châu Âu với bốn nước Nam Mỹ là Brazil, Argentina, Uruguay và Paraguay. Lễ ký ban đầu được dự kiến diễn ra bên lề hội nghị thượng đỉnh tại Foz do Iguaçu (Brazil), nhưng hiện đã bị đặt dấu hỏi khi nhiều nước thành viên EU tỏ ra lưỡng lự, đặc biệt trước làn sóng phản đối của nông dân.​

Chính phủ Ý được xem là mảnh ghép quan trọng trong việc hình thành đa số ủng hộ trong Hội đồng EU. Văn phòng Thủ tướng Meloni nhấn mạnh Rome “sẵn sàng ký thỏa thuận ngay khi nông dân nhận được những câu trả lời cần thiết”, đồng thời cho biết các điều kiện bảo đảm cho người làm nông có thể được thống nhất trong thời gian ngắn nếu các bên thể hiện thiện chí.​

Trong bối cảnh đó, cuộc đấu giằng co quanh thỏa thuận Mercosur không chỉ là cuộc tranh luận kỹ thuật về thuế quan hay quy chuẩn, mà đã trở thành phép thử cho khả năng cân bằng giữa mục tiêu mở rộng thương mại và bảo vệ mô hình nông nghiệp của châu Âu. Những đoàn máy kéo án ngữ trước Nghị viện châu Âu gửi đi thông điệp rằng bất kỳ dự án hội nhập kinh tế nào của EU cũng sẽ khó có thể thành công nếu không đặt lợi ích và nỗi lo âu của nông dân vào trung tâm bàn đàm phán.