Binh sĩ Đức rút quân vội vã khỏi Greenland

CHLB Đức – Những hình ảnh binh sĩ Đức vội vã rời sân bay Nuuk chỉ sau chưa đầy hai ngày đặt chân đến Greenland cho thấy một thực tế: Berlin đang ở thế lúng túng trong một ván cờ địa chính trị mới, nơi băng giá Bắc Cực trở thành không gian tranh chấp chiến lược giữa các cường quốc. Quyết định rút đội trinh sát Bundeswehr sau 44 giờ, không một lời giải thích chính thức rõ ràng, đã đặt ra nhiều câu hỏi hơn là câu trả lời về kế hoạch dài hạn của Đức tại vùng đất này.​

Từ một nhiệm vụ trinh sát NATO được Đan Mạch mời tham gia với mục tiêu khảo sát khả năng huấn luyện, tập trận và triển khai trong tương lai, chuyến đi nhanh chóng biến thành một cuộc “ghé thăm chớp nhoáng” rồi lặng lẽ kết thúc. Đội hình 15 binh sĩ thuộc lục quân, không quân và hải quân, do Chuẩn đô đốc Stefan Pauly chỉ huy, lên máy bay dân dụng của Icelandair rời Nuuk trong im lặng, chỉ được ghi nhận qua ống kính phóng viên. Với thời gian hiện diện ít hơn dự kiến, chuyến đi khiến người ta khó tin đó chỉ đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật hay “do thời tiết xấu”.​

Về mặt chính thức, Bộ Ngoại giao Đức trước đó đã cố tình để ngỏ thời điểm rời Greenland, tránh cam kết bất kỳ mốc cụ thể nào. Người phát ngôn Michael Stempfle thậm chí nói thẳng rằng ông không muốn nêu ngày rời đi để tránh bị chất vấn sau này, đồng thời nhắc báo chí “nếu còn nghi ngờ thì hỏi phía Đan Mạch”. Sự mập mờ này, cộng với việc lệnh rút quân được cho là phát ra từ Berlin vào sáng Chủ nhật, tạo cảm giác Berlin muốn giữ toàn quyền linh hoạt, nhưng lại không kiểm soát được ấn tượng chính trị mà động thái này để lại.​

Một chi tiết đáng chú ý là chính tòa soạn đăng tải bài viết đã phải chỉnh sửa và xin lỗi vì ban đầu mô tả đây là “chuyến đi bí mật chớp nhoáng”. Phiên bản được sửa khẳng định nhiệm vụ trinh sát ban đầu được lên kế hoạch từ 15 đến 17.1, sau đó có ý định kéo dài sang ngày 18.1 với một chuyến tham quan thực địa, nhưng phần mở rộng bị hủy vì điều kiện thời tiết. Lý do chính thức là như vậy, song thời điểm rút quân trùng với bối cảnh tranh chấp Greenland leo thang và căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Đức khiến nhiều nhà quan sát khó bỏ qua yếu tố chính trị.​

Greenland hiện không chỉ là lãnh thổ tự trị dưới “ô” Đan Mạch, mà còn là điểm tựa chiến lược của Mỹ ở Bắc Cực, đồng thời là tâm điểm cạnh tranh với Nga và Trung Quốc về tuyến hàng hải, tài nguyên và hiện diện quân sự. Việc NATO, thông qua Đan Mạch, mời Đức đưa đội trinh sát sang khảo sát cho thấy mong muốn tăng cường dấu ấn an ninh phương Tây ở khu vực này, trong đó Đức cố gắng chứng minh vai trò đối tác an ninh đáng tin cậy. Rút đoàn trinh sát sớm trong bối cảnh đó vô hình trung làm suy yếu hình ảnh một nước Đức “sẵn sàng gánh trách nhiệm” ngoài phạm vi châu Âu lục địa.​

Song song với đó, từ Washington, Tổng thống Donald Trump đang đẩy cao áp lực thuế quan lên Đức, khiến tranh chấp liên quan tới Greenland không chỉ dừng ở câu chuyện quân sự mà còn lan sang kinh tế và thương mại. Một bài phân tích khác đã mô tả chính sách thuế mới của Trump là “đòn giáng mạnh” vào Đức, trong bối cảnh Berlin tỏ ra dè dặt trước việc Mỹ gia tăng ảnh hưởng ở Greenland. Trong bối cảnh ấy, bất kỳ động thái quân sự nào của Đức tại Greenland đều dễ bị soi dưới lăng kính “phản ứng với Washington”, dù Berlin có muốn hay không.​

Việc Đức chọn rút quân lặng lẽ, không họp báo, không thông điệp rõ ràng, thể hiện một chiến lược tránh đối đầu công khai nhưng lại mang màu sắc bị động. Berlin dường như muốn giảm tối đa khả năng bị kéo vào một cuộc tranh luận trực diện với Mỹ về tương lai Greenland, để không biến vùng đất băng giá trở thành biểu tượng mới cho các rạn nứt xuyên Đại Tây Dương. Tuy nhiên, cách xử lý kín tiếng này cũng có thể bị nội bộ Đức và các đối tác NATO đánh giá là thiếu quyết đoán trong một thời điểm mà sự rõ ràng chiến lược được coi là tài sản quý.​

Đối với Đan Mạch và Greenland, sự xuất hiện rồi rút đi chóng vánh của Bundeswehr cũng mang tính biểu tượng. Đan Mạch muốn vừa tận dụng sự hậu thuẫn an ninh của NATO, vừa không làm phật lòng Washington – vốn từ lâu đã coi Greenland là “sân sau chiến lược” và từng công khai bày tỏ ý định gia tăng kiểm soát. Việc một đối tác lớn như Đức không ở lại lâu như dự kiến có thể khiến Copenhagen phải điều chỉnh lại cách cân bằng giữa kỳ vọng của NATO, mong muốn tự chủ của Greenland và sức ép từ Mỹ.​

Về phía người dân Greenland, câu chuyện không chỉ là vài chục binh sĩ đến rồi đi. Những cuộc biểu tình phản đối Trump được ghi nhận tại đây cho thấy một bộ phận dân cư lo ngại rằng họ sẽ trở thành quân cờ trên bàn cờ giữa các cường quốc, thay vì được lắng nghe như những chủ thể có tiếng nói về tương lai đảo quốc. Sự xuất hiện ngắn ngủi của binh sĩ Đức càng làm sống lại câu hỏi: ai thực sự định hình tương lai Greenland – người dân bản địa, Đan Mạch, Washington hay các thủ đô châu Âu khác?​

Từ góc độ quân sự, nhiệm vụ trinh sát bị rút ngắn đồng nghĩa với việc Bundeswehr bỏ lỡ cơ hội quý để làm quen với điều kiện địa hình, khí hậu khắc nghiệt, cũng như khả năng phối hợp với lực lượng Đan Mạch trên thực địa. Trong bối cảnh NATO đang tăng cường chú ý tới sườn Bắc, dữ liệu thực tế từ những chuyến khảo sát như vậy là nền tảng để hoạch định huấn luyện, trang bị và bố trí lực lượng trong tương lai. Sự thiếu nhất quán giữa kế hoạch ở Berlin và diễn biến tại Nuuk cho thấy những khó khăn nội tại mà quân đội Đức vẫn gặp phải khi muốn chuyển từ lời nói về “vai trò toàn cầu” sang hành động cụ thể.​

Cuối cùng, câu chuyện Greenland không dừng lại ở việc một chuyến công tác bị rút ngắn do thời tiết hay áp lực chính trị tức thời. Nó phác họa bức tranh rộng hơn về cách Đức đang loay hoay định nghĩa vai trò của mình trong thế kỷ Bắc Cực – khi băng tan mở ra tuyến hàng hải mới, tài nguyên mới và xung đột mới. Câu hỏi đặt ra là liệu Berlin có sẵn sàng bước ra khỏi vùng an toàn, chấp nhận trả giá chính trị để bảo vệ lợi ích dài hạn, hay tiếp tục chọn những lối rút lui âm thầm như chuyến bay chiều Chủ nhật rời Nuuk.