Vụ trộm két sắt “như phim” ở Gelsenkirchen và cú sốc niềm tin với ngân hàng Đức

Nordrhein-Westfalen – Vụ đột nhập táo tợn vào chi nhánh ngân hàng tiết kiệm Sparkasse ở quận Buer, thành phố Gelsenkirchen, không chỉ là một phi vụ tội phạm tinh vi với thiệt hại ước tính ở mức hàng chục triệu euro, mà còn là đòn giáng mạnh vào niềm tin vốn được xem là nền tảng của hệ thống ngân hàng Đức.​

Kịch bản tội phạm được tính toán đến từng bước

Theo thông tin từ cảnh sát, nhóm trộm đã lợi dụng bãi đỗ xe ngầm liền kề để tiếp cận tòa nhà ngân hàng, di chuyển qua nhiều lớp cửa, trước khi dùng một mũi khoan chuyên dụng xuyên qua tường bê tông cốt thép vào phòng chứa két sắt.​
Một lỗ lớn đã được tạo ra trên bức tường dẫn vào kho tiền – loại máy khoan này, theo phát ngôn viên cảnh sát, “không thể mua ở cửa hàng vật liệu thông thường”, cho thấy đây là một nhóm có chuẩn bị kỹ lưỡng, được trang bị tốt và nhiều khả năng thuộc dạng băng nhóm tội phạm chuyên nghiệp hoạt động trên phạm vi rộng.​

Hình ảnh camera và chiếc Audi RS6 bí ẩn

Sau vụ việc, đoạn video từ hệ thống giám sát bãi đỗ xe bắt đầu lan truyền và được cảnh sát xác nhận là thật, trong đó xuất hiện chiếc ô tô màu đen được cho là xe tẩu thoát cùng một chiếc xe thứ hai, kèm theo hai người đàn ông đeo mặt nạ.​ Hình ảnh cho thấy một nghi phạm mặc áo len xám in chữ “Fujitrail”, đội mũ trùm đen, ung dung trả tiền xu ở máy thu phí, rồi sau đó dùng tay nâng rào chắn để một xe tải trắng đi ra; một người thứ hai mặc áo khoác đen, đội mũ đen cũng xuất hiện thao tác với rào chắn theo cách tương tự.​

Cảnh sát cho biết nhiều nhân chứng đã báo thấy một chiếc Audi RS6 màu đen với biển số vùng Hannover – nay được xác định là biển giả – cùng những người đàn ông mang theo túi lớn trong đêm cuối tuần tại khu vực tầng hầm.​ Các điều tra viên kêu gọi bất kỳ ai nghe thấy tiếng khoan, tiếng động bất thường hoặc có quan sát lạ trong những ngày trước khi vụ việc bị phát hiện hãy liên hệ, bởi quá trình đục xuyên tường bê tông và mở hàng nghìn két sắt khó có thể diễn ra hoàn toàn “im lặng” trong một tòa nhà có cư dân sinh sống.​

Từ báo động “không phát hiện gì” đến vụ trộm lịch sử

Một điểm gây nhiều câu hỏi là hệ thống cảnh báo của tòa nhà đã từng kích hoạt vào sáng thứ Bảy, buộc cảnh sát và lực lượng cứu hỏa tới kiểm tra, nhưng khi đó “không phát hiện dấu hiệu thiệt hại”, theo thông tin sau đó được cảnh sát công bố.​ Chỉ đến sáng thứ Hai, vụ đột nhập mới chính thức được phát hiện, đặt ra nghi vấn về quy trình kiểm tra, đánh giá tín hiệu báo động và khả năng nhóm trộm đã lợi dụng chính khoảng “giảm cảnh giác” sau lần kiểm tra đầu tiên không thấy bất thường để tiếp tục hoàn tất phi vụ.​

Tầm vóc “vụ cướp thế kỷ” và thiệt hại khó định lượng

Theo số liệu từ Sparkasse Gelsenkirchen, có tới khoảng 95% trong tổng số 3.250 két sắt của khách hàng đã bị phá.​ Do ngân hàng không được phép và cũng không có khả năng biết cụ thể bên trong các két chứa gì, giới điều tra hiện tạm tính quy mô thiệt hại dựa trên mức bảo hiểm tiêu chuẩn mỗi két – 10.300 euro – để đưa ra con số “khoảng trung bình hàng chục triệu euro”, khiến vụ trộm này có thể nằm trong số những phi vụ lớn nhất lịch sử tội phạm Đức.​

Về nguyên tắc, các giá trị vượt quá 10.300 euro chỉ được bảo hiểm nếu khách hàng ký hợp đồng riêng, đồng nghĩa nhiều người có thể đối mặt khả năng mất trắng phần tài sản không được kê khai, nhất là vàng, đá quý, tiền mặt hoặc giấy tờ giá trị cao.​ Ngân hàng cho biết đang gấp rút làm việc với công ty bảo hiểm Provinzial để thống nhất phương án bồi thường, quy trình chứng minh thiệt hại và hướng dẫn khách hàng, nhưng quá trình này được dự báo sẽ phức tạp, kéo dài và dễ gây tranh cãi.​

Cơn giận dữ: khủng hoảng truyền thông hơn là kỹ thuật

Ngay sau khi thông tin vụ trộm được công bố, hàng trăm khách hàng xếp hàng trước chi nhánh Buer, yêu cầu được vào bên trong và đòi câu trả lời trực tiếp từ ban lãnh đạo Sparkasse.​ Những tiếng hô “Chúng tôi muốn vào”, “Chúng tôi muốn được giải thích” vang lên, không khí căng thẳng đến mức cảnh sát phải có mặt bằng nhiều xe tuần tra, lập hàng rào chắn và liên tục phát loa thông báo chi nhánh tạm thời đóng cửa, đề nghị mọi người về nhà và theo dõi thông báo trên trang web.​

Trong mắt nhiều khách hàng, việc bị chặn ngoài cửa trong khi thông tin về tình trạng két sắt, giá trị tổn thất và phương án đền bù vẫn mù mờ đã đẩy sự lo lắng thành phẫn nộ; không ít người nói thẳng họ cảm thấy bị “lừa dối” và “bỏ rơi”.​ Đây không chỉ là một khủng hoảng an ninh mà còn là một bài kiểm tra khắc nghiệt về quản trị khủng hoảng truyền thông, khi mọi sai sót hoặc chậm trễ trong giao tiếp với khách hàng đều có thể làm xói mòn nghiêm trọng uy tín tích lũy qua nhiều năm.​

Niềm tin vào két sắt ngân hàng bị hoài nghi

Két sắt ngân hàng từ lâu được coi là biểu tượng của an toàn tuyệt đối, nơi người gửi “cất giữ giá trị” với niềm tin rằng hầm bê tông, thép và công nghệ sẽ bảo vệ tài sản tốt hơn bất kỳ ngôi nhà riêng nào. Vụ việc tại Gelsenkirchen đã thách thức niềm tin này một cách trực diện.​ Đối với nhiều khách hàng, câu hỏi không còn là “ai đã trộm” mà là “liệu két sắt ngân hàng có còn đáng tin”, đặc biệt khi hệ thống báo động đã từng kích hoạt mà vẫn không ngăn được vụ trộm kéo dài nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày.​

Ở góc độ rộng hơn, sự kiện đặt lại vấn đề chuẩn an ninh vật lý của các chi nhánh ngân hàng, đặc biệt là những chi nhánh đặt trong các tòa nhà có bãi đỗ xe ngầm, khu thương mại hoặc chung cư – nơi có nhiều điểm tiếp cận kỹ thuật, đường ống, kho chứa có thể bị lợi dụng làm “đường vòng” vào kho tiền.​
Nó cũng làm nóng trở lại tranh luận về việc khách hàng có nên tiếp tục lưu trữ lượng lớn tiền mặt, vàng, trang sức trong két sắt ngân hàng, hay chuyển sang các hình thức lưu trữ, đầu tư khác ít phụ thuộc vào an ninh vật lý.​

Vụ cướp của tội phạm, hay “hồi chuông” cho ngành ngân hàng?

Với sự quan tâm của báo chí từ Thổ Nhĩ Kỳ đến Mỹ Latinh, vụ trộm két sắt ở Gelsenkirchen đã vượt khỏi phạm vi một vụ án hình sự địa phương để trở thành câu chuyện toàn cầu về an ninh tài sản và trách nhiệm của ngân hàng trong thời đại số.​ Trong khi cảnh sát ráo riết truy tìm băng nhóm với các manh mối như chiếc Audi RS6, video camera và nhân chứng, ngành ngân hàng Đức buộc phải tự chất vấn: những lớp cửa, tường bê tông và hệ thống báo cháy liệu có còn đủ, hay đã đến lúc phải thiết kế lại khái niệm “an toàn” cho két sắt, trong đó minh bạch thông tin, quản lý rủi ro và bảo hiểm trở thành những yếu tố quan trọng không kém tường thép và khóa số.