Lầu Năm Góc chấm dứt hợp tác với Đại học Harvard​

Hoa Kỳ – Bộ Quốc phòng Mỹ vừa tuyên bố cắt mọi quan hệ hợp tác đào tạo và nghiên cứu với Đại học Harvard, một trong những cơ sở giáo dục hàng đầu thế giới, sau nhiều năm coi đây là điểm đến quan trọng trong chiến lược bồi dưỡng sĩ quan. Quyết định được đánh giá là động thái cứng rắn, phản ánh sự mất niềm tin ngày càng sâu sắc của giới lãnh đạo quân sự Mỹ đối với định hướng tư tưởng tại các trường đại học tinh hoa.​

Phát biểu ngày 6/2, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth khẳng định Harvard “không còn đáp ứng nhu cầu” của Lầu Năm Góc cũng như quân đội Mỹ. Ông cho biết trong nhiều năm, quân đội đã gửi “những sĩ quan xuất sắc và sáng giá nhất” tới Harvard với kỳ vọng họ mở rộng hiểu biết, nâng cao năng lực phân tích chiến lược và tăng thêm sự trân trọng đối với tầng lớp quân nhân. Tuy nhiên, theo đánh giá của ông, kết quả nhận lại không đúng như mong đợi.​

Hegseth cho rằng quá nhiều sĩ quan sau khi hoàn thành chương trình học tại Harvard đã trở về với “bề ngoài quá giống Harvard” cùng một hệ giá trị tư tưởng xa lạ với môi trường quân ngũ. Ông chỉ trích các chương trình tại đây đã “đổ đầy đầu óc” học viên bằng những ý tưởng cực đoan và xu hướng toàn cầu hóa mà Lầu Năm Góc cho rằng không giúp nâng cao năng lực tác chiến hay củng cố tính kỷ luật, đoàn kết trong lực lượng vũ trang. Những bình luận này phản ánh mâu thuẫn ngày càng lớn giữa một bộ phận lãnh đạo quân sự Mỹ và giới hàn lâm tự do tại các trường danh tiếng.​

Trong một bài đăng riêng trên mạng xã hội X, Bộ trưởng Hegseth tiếp tục dùng ngôn từ gay gắt khi gọi Harvard là một cơ sở đã đi theo chủ nghĩa “woke”, trong khi Lầu Năm Góc thì không. Thuật ngữ “woke” được ông sử dụng theo nghĩa phê phán, chỉ xu hướng nhấn mạnh quá mức các vấn đề định kiến, phân biệt đối xử về chủng tộc, giới tính hay khuynh hướng tính dục. Theo ông, việc đề cao những chủ đề này trong giảng đường, nếu không được cân bằng, có thể khiến quân nhân xa rời trọng tâm nhiệm vụ chiến đấu và làm suy yếu tinh thần chiến đấu chung.​

Bộ Quốc phòng Mỹ thông báo, bắt đầu từ năm học 2026–2027, toàn bộ chương trình giáo dục quân sự chuyên nghiệp sau đại học phối hợp với Đại học Harvard sẽ bị dừng lại. Điều này bao gồm các khóa đào tạo dành cho sĩ quan, các chương trình học bổng nghiên cứu cũng như những chứng chỉ chuyên môn do Harvard cấp cho quân nhân theo các thỏa thuận trước đây. Các sĩ quan và quân nhân đang theo học dở tại Harvard sẽ được phép hoàn thành khóa học, song sau đó mọi hoạt động tuyển sinh mới trong khuôn khổ hợp tác với Lầu Năm Góc sẽ chấm dứt.​

Quyết định nói trên được đưa ra trong bối cảnh tranh luận về vai trò của các trường đại học tinh hoa trong đời sống chính trị – xã hội Mỹ ngày càng gay gắt, đặc biệt liên quan đến vấn đề tự do học thuật, biểu tình trên khuôn viên trường và cách tiếp cận các chủ đề nhạy cảm về sắc tộc, giới và bình đẳng. Harvard, với vị thế biểu tượng của giới tinh hoa học thuật, nhiều lần trở thành tâm điểm chỉ trích từ phe bảo thủ vốn cho rằng trường quá thiên về các giá trị tự do cấp tiến. Lầu Năm Góc, thông qua động thái lần này, gửi đi thông điệp rằng họ không chấp nhận các chương trình đào tạo mà theo đánh giá của mình có nguy cơ bào mòn những giá trị truyền thống như tinh thần kỷ luật, lòng trung thành và sự tập trung vào nhiệm vụ chiến đấu.​

Với việc chấm dứt hợp tác với Harvard, Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ phải tìm kiếm những đối tác học thuật khác để tiếp tục đào tạo nâng cao cho đội ngũ sĩ quan trong tương lai. Tuy chưa công bố danh sách trường thay thế, giới quan sát cho rằng Lầu Năm Góc có thể ưu tiên các cơ sở giáo dục có định hướng thực dụng hơn, nhấn mạnh các lĩnh vực chiến lược, an ninh, công nghệ quốc phòng và quản trị công, đồng thời ít gây tranh cãi về mặt tư tưởng. Trong khi đó, câu chuyện giữa Lầu Năm Góc và Harvard được dự báo sẽ còn tiếp tục gây tranh luận, khi nó chạm đến câu hỏi rộng hơn về việc ai định hình giá trị và tầm nhìn cho đội ngũ lãnh đạo quân sự của một cường quốc hàng đầu thế giới.​