EU mở điều tra chống độc quyền với toàn bộ chuỗi AI của Big Tech

EU – Liên minh châu Âu đang siết chặt giám sát các tập đoàn công nghệ lớn trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo trở thành hạ tầng chiến lược mới của kinh tế số, kéo theo nguy cơ hình thành những “siêu độc quyền” công nghệ.

EU vừa thông báo mở cuộc điều tra chống độc quyền với toàn bộ chuỗi giá trị AI, từ sản xuất phần cứng, phát triển mô hình đến cung cấp dịch vụ và nền tảng ứng dụng. Cơ quan cạnh tranh châu Âu lo ngại các ông lớn công nghệ đang từng bước nắm giữ nhiều khâu then chốt trong hệ sinh thái, từ chip, hạ tầng đám mây cho tới nền tảng triển khai AI, qua đó củng cố vị thế và đẩy các đối thủ nhỏ hơn ra ngoài cuộc chơi.

Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu phụ trách cạnh tranh Teresa Ribera cảnh báo nếu không được giám sát chặt chẽ, các tập đoàn này có thể “củng cố quyền lực doanh nghiệp” trong lĩnh vực AI bằng cách kiểm soát đồng thời nhiều tầng trong chuỗi giá trị. EU hiện tập trung xem xét các hãng hoạt động xuyên suốt nhiều lớp của hệ sinh thái, từ nhà sản xuất chip đến nhà cung cấp nền tảng AI, đồng thời rà soát chính sách sản phẩm và quy tắc nền tảng để xác định liệu chúng có tạo rào cản thị trường hay hạn chế lựa chọn của doanh nghiệp và người dùng hay không.

Trong khi châu Âu lo ngại rủi ro tập trung quyền lực, Trung Quốc lại đẩy mạnh chiến lược bơm vốn cho các doanh nghiệp công nghệ nhằm tăng tốc tham vọng dẫn đầu các lĩnh vực mới nổi. Theo Reuters, các ngân hàng Trung Quốc đang lên kế hoạch gia tăng tín dụng cho doanh nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo, đáp ứng chủ trương của Bắc Kinh về việc ứng dụng AI sâu rộng trong toàn bộ nền kinh tế.

Dòng vốn tín dụng đang được điều chỉnh mạnh sang các ngành như trí tuệ nhân tạo, chất bán dẫn, sản xuất tiên tiến và công nghệ sinh học. Một quan chức ngân hàng lớn thuộc sở hữu nhà nước cho biết tài trợ công nghệ đã trở thành ưu tiên trong danh mục cho vay mới năm nay, với mức giải ngân tăng nhanh cho các doanh nghiệp trong những lĩnh vực được coi là trụ cột của năng lực cạnh tranh dài hạn.

Số liệu từ Ngân hàng Trung ương Trung Quốc cho thấy đến cuối năm 2025, dư nợ cho vay với các công ty công nghệ vừa và nhỏ đã đạt 3,63 nghìn tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 528 tỷ USD, tăng gần 20% so với cùng kỳ và cao hơn đáng kể tốc độ tăng trưởng tín dụng chung. Con số này cho thấy sự ưu tiên rõ rệt của hệ thống tài chính đối với các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là nhóm quy mô vừa và nhỏ – lực lượng được kỳ vọng tạo ra các đột phá trong đổi mới sáng tạo.

Cuộc cạnh tranh công nghệ không chỉ diễn ra ở hạ tầng và vốn mà còn thể hiện trong cách quản lý nền tảng trực tuyến. Tại châu Âu, mạng xã hội X (trước đây là Twitter) vừa phải chấp nhận thay đổi cơ chế xác minh tài khoản sau khi bị phạt 120 triệu euro vì vi phạm quy định về nội dung trực tuyến. Đây là án phạt đầu tiên theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) – khung pháp lý mới yêu cầu các nền tảng lớn phải chịu trách nhiệm hơn với nội dung bất hợp pháp và gây hại.

Ủy ban châu Âu cáo buộc X đã gây hiểu lầm cho người dùng khi biến dấu tích xanh từ biểu tượng xác nhận danh tính nhân vật công chúng thành lợi ích dành cho thuê bao trả phí, bất kỳ ai cũng có thể mua được trạng thái “đã xác minh”. Sau cuộc điều tra kéo dài hai năm, EU khẳng định cơ chế này không còn phù hợp với thông lệ ngành và có nguy cơ làm suy giảm niềm tin của công chúng vào hệ thống xác thực tài khoản.

Theo người phát ngôn Ủy ban châu Âu Thomas Regnier, X đã gửi lên các biện pháp khắc phục liên quan tới tính năng xác minh, trong đó bao gồm việc điều chỉnh lại cách gắn dấu tích xanh sao cho minh bạch hơn đối với người dùng tại khu vực EU. Động thái này được xem là bước lùi đáng kể của mạng xã hội thuộc sở hữu tỷ phú Elon Musk sau giai đoạn liên tục thách thức các quy định quản lý nội dung ở nhiều thị trường.