Lá chắn mới của EU bảo vệ trẻ em trên không gian mạng​

EU – Liên minh châu Âu đang chuyển từ những tuyên bố chính trị chung chung sang xây dựng một hệ sinh thái bảo vệ trẻ em trên môi trường số, với nhiều tầng luật pháp, cơ chế thực thi và mạng lưới hỗ trợ cộng đồng được thiết kế gắn kết với nhau. Trọng tâm của cấu trúc này là chống bắt nạt trực tuyến, xâm hại, thao túng bằng công nghệ số và các hành vi gây tổn thương tâm lý trẻ em trên mạng.​

Trong khoảng một thập kỷ, EU từng bước hình thành nền tảng pháp lý dày đặc liên quan đến bảo vệ trẻ em trên không gian mạng, không phải bằng một đạo luật duy nhất mà bằng một “ma trận” quy định giao thoa, bổ trợ lẫn nhau. Đạo luật Dịch vụ kỹ thuật số (DSA) giữ vai trò trục chính khi buộc các nền tảng phải gỡ bỏ nội dung bất hợp pháp, đồng thời đánh giá và giảm thiểu “rủi ro hệ thống”, trong đó có rủi ro đối với người dùng vị thành niên.​

DSA yêu cầu các nền tảng thiết kế dịch vụ sao cho quyền riêng tư, an toàn và bảo mật của trẻ em được đặt ở mức bảo vệ cao nhất. Hướng dẫn của Ủy ban châu Âu công bố tháng 7.2025 khuyến nghị những biện pháp cụ thể như chế độ mặc định an toàn cho tài khoản trẻ em, hạn chế quảng cáo nhắm mục tiêu, tập trung cải thiện công cụ báo cáo, xử lý nội dung bắt nạt và quấy rối. Cách tiếp cận mới nhấn mạnh phòng ngừa từ khâu thiết kế thay vì chỉ phản ứng sau khi sự cố xảy ra.​

Bên cạnh DSA, Chỉ thị về dịch vụ nghe nhìn và truyền thông (AVMSD) điều chỉnh các nền tảng chia sẻ video, yêu cầu xây dựng cơ chế gắn cờ và báo cáo nội dung, xác minh độ tuổi, cung cấp công cụ kiểm soát của phụ huynh và phân loại nội dung theo mức độ phù hợp với trẻ em. Chỉ thị này đang được rà soát để cập nhật trước sự bùng nổ của video ngắn, livestream và nội dung do người dùng tạo ra.​​​

Hệ sinh thái bảo vệ trẻ em của EU còn mở rộng sang lĩnh vực hình sự và bình đẳng. Chỉ thị về lạm dụng tình dục trẻ em thiết lập chuẩn mực tối thiểu trong việc hình sự hóa các hành vi xâm hại, trong đó đề xuất sửa đổi năm 2024 nhằm bổ sung quy định liên quan đến nội dung do AI tạo ra, tình trạng “grooming” và tống tiền bằng hình ảnh trên mạng.​

Đồng thời, Chỉ thị Bảo vệ quyền nạn nhân bảo đảm mọi nạn nhân, bao gồm trẻ em, được tiếp cận thông tin, hỗ trợ pháp lý và tâm lý phù hợp; đặc biệt chú trọng tới trẻ em khuyết tật hoặc nhóm dễ bị tổn thương. Các chỉ thị về bình đẳng chủng tộc và bình đẳng trong việc làm cấm quấy rối dựa trên sắc tộc, tôn giáo, tuổi tác, khuyết tật hoặc xu hướng tính dục, qua đó tạo cơ sở để xử lý nhiều hành vi bắt nạt và thù ghét trên mạng.​

Để luật không chỉ nằm trên giấy, EU đồng tài trợ mạng lưới Trung tâm Internet an toàn tại tất cả các quốc gia thành viên. Các trung tâm này tiếp nhận báo cáo nội dung bất hợp pháp, vận hành đường dây nóng, cung cấp tư vấn cho trẻ em, phụ huynh, giáo viên, đồng thời tổ chức những chương trình giáo dục kỹ năng số và nâng cao nhận thức.​

​

​

​