Chính phủ Đức siết luật chống nội dung khiêu dâm giả mạo

CHLB Đức – Những cáo buộc nghiêm trọng của nữ diễn viên Collien Fernandes, 44 tuổi, nhằm vào chồng cũ Christian Ulmen, 50 tuổi, đã làm nóng lại cuộc tranh luận về bạo lực kỹ thuật số tại Đức. Fernandes tố cáo Ulmen đã sử dụng hồ sơ giả, hình ảnh khiêu dâm bị chỉnh sửa bằng trí tuệ nhân tạo và gọi đó là “hiếp dâm kỹ thuật số” – một khái niệm chưa tồn tại trong luật hình sự nhưng phản ánh khá rõ một vấn đề đang hiện hữu. Bởi lẽ, công nghệ tạo và chỉnh sửa hình ảnh, video ảo đã phát triển từ lâu, trong khi khung pháp lý để bảo vệ nạn nhân và trừng phạt thủ phạm vẫn còn nhiều khoảng trống.​

Trước sức ép ngày càng lớn từ dư luận, chính phủ liên bang Đức tuyên bố sẽ hành động nhanh nhằm chống lại bạo lực kỹ thuật số và những kẻ đứng sau. Bộ trưởng Tư pháp Liên bang Stefanie Hubig, 57 tuổi, thuộc đảng SPD, cho biết bà muốn “bịt kín các kẽ hở của pháp luật” để các đối tượng không còn cảm giác an toàn khi lợi dụng thế giới số cho các mục đích xâm hại. Trả lời RTL và ntv, Hubig nhấn mạnh: mục tiêu là để những kẻ gây hại “phải lường trước việc bị nhận diện và truy tố hiệu quả”, thay vì ẩn mình sau lớp vỏ ẩn danh trên mạng.​

Một trụ cột trong kế hoạch lập pháp mới là trao thêm công cụ cho cơ quan điều tra để hành động sớm hơn. Theo Hubig, dự luật sẽ cho phép cảnh sát hoặc công tố viên được khám xét máy tính của người bị nghi ngờ nếu có cơ sở ban đầu đủ mạnh, nhằm tránh tình trạng chứng cứ bị xóa hoặc tẩu tán. Đồng thời, chính phủ dự kiến hỗ trợ các bang gần nửa tỷ euro thông qua “Hiệp ước vì Pháp quyền” để tăng biên chế cho cơ quan công tố, từ đó tăng số điều tra viên chuyên trách những vụ bạo lực kỹ thuật số. Đây được coi là điều kiện thực tế để bất kỳ quy định mới nào không chỉ nằm trên giấy.​

Tâm điểm của nỗ lực siết luật là hiện tượng “deepfake” – các sản phẩm hình ảnh, âm thanh, video được tạo hoặc chỉnh sửa bằng công nghệ tiên tiến, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Nhờ các thuật toán ngày càng tinh vi, chỉ từ một bức ảnh chân dung, người ta có thể tạo ra video với chuyển động khuôn mặt và môi y như thật, khiến người xem tin rằng nhân vật đang nói, đang hành động trước ống kính. Công nghệ này vốn được sử dụng cho nội dung giải trí hoặc hài hước, nhưng cũng dễ dàng bị biến thành công cụ để dựng video khiêu dâm, bịa đặt lời nói hoặc gán ghép hành vi chưa từng xảy ra.​

Luật sư hình sự Nils Winkler, chuyên về tội phạm tình dục tại Hamburg, chỉ ra rằng hiện chưa có án lệ đáng kể nào tại Đức liên quan đến deepfake. Chính vì thế, những người tạo ra video giả mạo trông như thật, đặc biệt là hình ảnh bị thao túng mang tính chất tình dục, hiện về cơ bản đang hoạt động trong một vùng xám pháp lý. Theo ông, các quy định hiện hành chủ yếu được thiết kế để xử lý tội phạm liên quan đến nội dung khiêu dâm trẻ em và bảo vệ thanh thiếu niên, chứ chưa phù hợp để trừng phạt một cách toàn diện các trường hợp deepfake người lớn. Điều này khiến việc điều tra, truy tố và kết án trong những vụ việc tương tự trở nên khó khăn, dù mức độ tổn thương đối với nạn nhân là rất rõ ràng.​

Đối với các nạn nhân, tác động của nội dung deepfake thường không khác gì một vụ tấn công thực. Họ phải đối mặt với sự sỉ nhục, hoài nghi, kỳ thị từ môi trường làm việc, gia đình và xã hội khi những hình ảnh giả mạo nhưng trông như thật lan truyền trên mạng. Luật sư bào chữa Friedrich Fülscher nhấn mạnh, đây là một “nhu cầu lập pháp rõ ràng” để bảo vệ hữu hiệu quyền nhân thân và trừng phạt có mục tiêu những trường hợp lạm dụng deepfake. Theo ông, trong lĩnh vực nội dung khiêu dâm giả mạo, “luật hình sự đang tụt lại khá xa so với tiến bộ công nghệ”, tạo ra khoảng trống bảo vệ đặc biệt đáng lo ngại.​

Song song với nỗ lực lập pháp, các tổ chức hỗ trợ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp nạn nhân vượt qua khủng hoảng tâm lý và tìm kiếm công lý. Tại Đức hiện có nhiều đường dây nóng, cổng tư vấn và tổ chức phi lợi nhuận cung cấp hỗ trợ miễn phí, ẩn danh cho nạn nhân bạo lực giới và bạo lực tình dục, trong đó có cả những người bị tấn công bằng nội dung kỹ thuật số. Những địa chỉ như tổng đài “Bạo lực đối với phụ nữ”, đường dây hỗ trợ nạn nhân lạm dụng tình dục hay tổ chức WEISSE RING là một phần mạng lưới được thiết lập để nạn nhân không phải đối mặt một mình.​