Báo động làn sóng nghỉ ốm gia tăng tại Munich

Munich – Số ngày nghỉ ốm của người lao động tại Đức đang tăng mạnh và Munich không nằm ngoài xu hướng đáng lo ngại này. Theo số liệu của Cục Thống kê Liên bang, năm 2024, người lao động trên toàn nước Đức trung bình nghỉ ốm 14,8 ngày, tăng khoảng 3,6 ngày so với năm 2021, tương đương mức tăng khoảng 32%.

Riêng tại thành phố Munich, phân tích của các quỹ bảo hiểm y tế doanh nghiệp (BKK) cho thấy tình trạng vắng mặt do bệnh tật đã leo thang rõ rệt trong vài năm trở lại đây. Năm 2021, mỗi nhân viên chỉ nghỉ ốm trung bình 11,5 ngày, nhưng đến năm 2022 con số này đã tăng lên 14,7 ngày, tức gần 30%. Đại diện BKK nhận định tỷ lệ vắng mặt kể từ đó “vẫn duy trì ở mức cao”, cho thấy đây không phải là hiện tượng nhất thời.

Một trong những nguyên nhân quan trọng được BKK nêu ra là việc triển khai giấy chứng nhận nghỉ ốm điện tử từ cuối năm 2021, giúp việc ghi nhận các ca nghỉ việc vì lý do sức khỏe trở nên đầy đủ, chính xác hơn trước. Bên cạnh đó, các bệnh về đường hô hấp gia tăng mạnh từ năm 2022 và tiếp tục duy trì ở mức cao đã kéo số ngày nghỉ ốm lên thêm. Ý thức thận trọng hơn của người lao động sau đại dịch Covid-19 – sẵn sàng ở nhà khi có triệu chứng để tránh lây nhiễm – cũng góp phần làm tăng số ca nghỉ ốm được ghi nhận.

Nếu nhìn vào số liệu chi tiết giai đoạn 2022–2024, xu hướng tăng vẫn rất rõ ràng. Tính trên 100 lao động tại Munich, số ca nghỉ ốm đã tăng từ khoảng 138,6 ca năm 2022 lên 150,9 ca năm 2023 và 158 ca năm 2024, trong khi tổng số ngày nghỉ ốm cũng nhích từ khoảng 1473 lên hơn 1531 ngày. Thời lượng mỗi đợt nghỉ ốm duy trì quanh mức gần 10 ngày, cho thấy không chỉ số ca mà cả gánh nặng tổng thể đối với thị trường lao động đều tăng.

Đáng chú ý, BKK chỉ ra rằng sự gia tăng không chỉ diễn ra ở một nhóm bệnh cụ thể mà trải đều trên tất cả các nhóm chính. Với mỗi 100 người lao động tại Munich, số ca nhiễm trùng, rối loạn tâm lý và bệnh đường hô hấp đều tăng rõ rệt từ 2022 đến 2024. Các bệnh đường hô hấp vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất, với số ca trên 100 lao động tăng từ khoảng 55 lên hơn 64 chỉ trong hai năm, trong khi các rối loạn tâm lý cũng tăng từ khoảng 6,7 lên hơn 8,4 ca trên 100 lao động.

Theo BKK, kể từ khi các biện pháp bảo vệ phòng dịch Covid-19 được dỡ bỏ, số ca nghỉ việc vì bệnh nhiễm trùng và bệnh đường hô hấp luôn duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, điều khiến chuyên gia lo ngại sâu sắc là xu hướng tăng dài hạn của các rối loạn tâm lý: từ năm 2016 đến 2024, số ngày nghỉ việc và số ca nghỉ ốm do bệnh tâm lý đã tăng hơn một phần ba. Dù tần suất không cao bằng bệnh đường hô hấp, các rối loạn tâm lý lại dẫn tới thời gian vắng mặt dài, trung bình khoảng năm tuần lịch cho mỗi trường hợp, gây áp lực nặng nề lên cả người lao động lẫn doanh nghiệp.

BKK đánh giá mức “thường xuyên ốm” hiện nay có những hệ quả nghiêm trọng vượt ra ngoài phạm vi cá nhân. Tỷ lệ nghỉ ốm cao khiến doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí sản xuất tăng, thiếu hụt nhân lực và gánh nặng tổ chức công việc, trong khi hệ thống y tế phải chịu thêm áp lực khám chữa bệnh, chăm sóc dài ngày. Về phía người lao động, những giai đoạn ốm dài, đặc biệt do bệnh tâm lý hoặc bệnh cơ xương khớp, có thể làm gián đoạn sự nghiệp, làm suy giảm thu nhập và chất lượng cuộc sống.

Dù bức tranh tổng thể có phần u ám, Munich vẫn nằm trong nhóm địa phương có kết quả tương đối tích cực nếu so sánh trên toàn nước Đức. Năm 2024, mỗi thành viên BKK tại Munich nghỉ ốm trung bình khoảng 16,28 ngày, thấp hơn đáng kể so với các đô thị lớn khác như Köln (23,13 ngày), Hamburg (20,61 ngày) hay Berlin (24,18 ngày). Các bang phía Nam như Bayern và Baden-Württemberg nhìn chung cũng có tỷ lệ nghỉ ốm thấp hơn mặt bằng quốc gia.

Theo các chuyên gia BKK, điểm khác biệt của Munich và miền Nam Đức nằm ở điều kiện cấu trúc và vùng miền. Thị trường việc làm đa dạng, cơ hội nghề nghiệp tốt, khả năng tiếp cận nhà ở (dù vẫn là thách thức), nhiều không gian xanh, cơ sở hạ tầng vui chơi giải trí phong phú và mạng lưới y tế chất lượng, dày đặc đều là những yếu tố có thể góp phần giảm số ngày vắng mặt vì bệnh tật. Ở chiều ngược lại, một số bang vùng Đông Bắc như Sachsen-Anhalt, Brandenburg hay Mecklenburg-Vorpommern thường ghi nhận số ngày nghỉ ốm trung bình từ 25 đến 30 ngày mỗi năm, cao hơn hẳn.

Khi phân tích theo ngành nghề, BKK ghi nhận nhóm lao động trong lĩnh vực vệ sinh – dịch vụ vệ sinh công nghiệp và tòa nhà – đang có tỷ lệ nghỉ ốm cao nhất tại Munich năm 2024. Một phần nguyên nhân là tính chất công việc nặng nhọc, lặp đi lặp lại, dễ dẫn tới các bệnh cơ xương khớp và tổn thương thể chất, khiến người lao động phải nghỉ việc lâu hơn khi mắc bệnh. Ngay sau đó là ngành vận tải và logistics, nơi cường độ làm việc cao, thời gian làm việc kéo dài, áp lực về thời gian giao hàng cũng có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe.

Trước làn sóng nghỉ ốm gia tăng, BKK nhấn mạnh vai trò then chốt của môi trường làm việc trong việc bảo vệ sức khỏe người lao động. Các quỹ bảo hiểm cho rằng, bởi con người dành phần lớn thời gian trong ngày và cả cuộc đời tại nơi làm việc, doanh nghiệp là nơi phù hợp nhất để triển khai các chương trình phòng ngừa và tăng cường sức khỏe có hệ thống. Từ thiết kế không gian làm việc thân thiện với sức khỏe, tối ưu hóa ergonomics, phân bổ thời gian làm việc hợp lý tới các chương trình quản lý căng thẳng, tư vấn tâm lý, mọi biện pháp đều có thể giảm nguy cơ bệnh tật và ngày nghỉ ốm.

Đối với nhóm bệnh đường hô hấp, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động hỗ trợ tiêm vắc xin cúm mùa cho nhân viên, duy trì các tiêu chuẩn vệ sinh tốt và khuyến khích tinh thần “ốm thì nghỉ” để tránh lây lan trong tập thể. Song song, việc khuyến khích lối sống lành mạnh – vận động thường xuyên, dinh dưỡng cân bằng, ngủ đủ giấc và phòng ngừa stress – được xem là nền tảng để giảm bớt gánh nặng bệnh tật dài hạn và hạn chế nguy cơ bùng nổ các rối loạn tâm lý.