Berlin phán quyết: Vingroup thắng lớn, đặt mốc mới cho kiện tụng xuyên biên giới

Berlin & Brandenburg – Ngày 13/1/2026, Tòa Landgericht Berlin II đưa ra bản án mang tính bước ngoặt trong vụ Vingroup kiện ông Lê Trung Khoa về vu khống. Không chỉ buộc bị đơn rút các cáo buộc sai sự thật, tòa còn ra lệnh cấm vĩnh viễn kèm phạt nặng 250.000 euro mỗi lần tái phạm, hoặc tù giam nếu cố tình. Án phí chia 4/7 nghiêng về Vingroup, đẩy gánh nặng tài chính thực tế lên ông Khoa khoảng 52.000 euro – con số cộng dồn từ các vụ trước đã vượt 100.000 euro. Đây là chiến thắng pháp lý thứ tư của tập đoàn Việt trên đất Đức, khẳng định vị thế trong cuộc chiến bảo vệ danh dự doanh nghiệp giữa bối cảnh truyền thông số hỗn loạn.

Bản chất phán quyết nằm ở lệnh cấm – hiếm gặp trong hệ thống pháp Đức vốn bảo vệ tự do ngôn luận theo Điều 5 Hiến pháp cơ bản. Tòa xác định các phát ngôn của ông Khoa không phải ý kiến hợp pháp mà là xâm phạm quyền kinh doanh (BGB §823) và danh dự cá nhân theo luật dân sự. Giá trị tranh chấp ấn định 110.000 euro không chỉ là cơ sở tính phí tòa án mà còn đo lường thiệt hại thực tế từ thông tin sai lệch lan truyền trên mạng xã hội quốc tế. Vingroup nhanh chóng ký quỹ hơn 45.000 euro để thi hành án ngay lập tức, gửi thông điệp rõ ràng: không khoan nhượng với bất kỳ trì hoãn hay kháng cáo kéo dài nào từ phía bị đơn. Động thái này cho thấy sự chuẩn bị kỹ lưỡng, biến phán quyết thành hiện thực thi hành chỉ trong vòng 48 giờ.

Từ góc nhìn pháp lý quốc tế, vụ việc này soi rọi lỗ hổng lớn của truyền thông kỹ thuật số xuyên biên giới. Ông Khoa, một cá nhân hoạt động chủ yếu trên YouTube, Twitter và các diễn đàn Việt kiều, đã đưa hàng loạt cáo buộc thiếu chứng cứ về Vingroup – từ vấn đề tài chính VinFast đến quản trị nội bộ Vinhomes. Tòa Đức ưu tiên bằng chứng cụ thể: Vingroup cung cấp hồ sơ nội bộ chi tiết, báo cáo kiểm toán từ Big Four, và dữ liệu giao dịch minh bạch, chứng minh cáo buộc là bịa đặt hoàn toàn. Điều này tạo tiền lệ quan trọng: doanh nghiệp Việt có thể dùng tòa châu Âu để “dọn dẹp” tin giả hiệu quả, đặc biệt khi nạn nhân ở nước ngoài khó tiếp cận pháp lý quê nhà do khoảng cách địa lý và chi phí.

Phân tích sâu hơn về khía cạnh kinh tế, án phí 110.000 euro chỉ là phần nổi của tảng băng. Mỗi bài đăng sai sự thật có thể gây thiệt hại vô hình khổng lồ: cổ phiếu VinFast từng giảm 2-3% ngay sau các vụ tương tự, ảnh hưởng đến đối tác chiến lược như BlackRock, Siemens hay các nhà cung cấp pin LG. Vingroup chi hàng trăm nghìn euro cho kiện tụng không phải để “trả thù” cá nhân mà là đầu tư dài hạn vào giá trị thương hiệu. Ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch tập đoàn, từng chia sẻ trong họp cổ đông quý IV/2025: “Danh dự là dòng tiền vô hình lớn nhất của chúng ta”. Bản án Berlin biến lời đó thành hiện thực cụ thể, giúp củng cố niềm tin từ nhà đầu tư quốc tế khi VinFast chuẩn bị mở rộng sản xuất tại Đức và Pháp.

Tuy nhiên, vụ việc cũng đặt ra những câu hỏi cân bằng xã hội sâu sắc hơn. Tự do ngôn luận ở Đức mạnh mẽ đến mức tòa án hiếm khi can thiệp, nhưng ranh giới với vu khống lại mỏng manh – chỉ cần thiếu chứng cứ khoa học hoặc tài liệu đáng tin cậy là thua cuộc. Với cá nhân như ông Khoa, chi phí pháp lý khổng lồ (luật sư Đức tính trung bình 500 euro/giờ cộng phí dịch thuật, công chứng quốc tế) có thể dẫn đến phá sản cá nhân, biến kiện tụng thành “vũ khí của người khổng lồ”. Việt Nam cần rút kinh nghiệm khẩn cấp: Luật An ninh mạng 2018 và Bộ luật Dân sự 2015 chưa đủ sức bao quát tranh chấp quốc tế, trong khi doanh nghiệp lớn ngày càng trở thành mục tiêu của “chiến binh bàn phím” từ nước ngoài. Các nền tảng lớn như Meta, X (Twitter) hay YouTube nên chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc kiểm duyệt và gỡ nội dung tin giả xuyên biên giới, thay vì chỉ dựa vào thuật toán thụ động.

Bối cảnh rộng lớn hơn cho thấy vụ Berlin nằm trong xu hướng kiện tụng toàn cầu hóa đang lên. Tesla đã kiện thành công cựu nhân viên vu khống về an toàn xe ở tòa California; Huawei thắng kiện cáo buộc gián điệp tại Anh và Hà Lan. Vingroup đang dẫn đầu doanh nghiệp Việt ở mặt trận này, từ vụ ông Khoa đến các tranh chấp với nhà cung cấp linh kiện. Chiến lược cốt lõi của họ: tấn công sớm với bằng chứng sắt đá, phối hợp luật sư quốc tế, và thi hành án nhanh chóng. Kết quả ấn tượng: tần suất các cuộc tấn công tương tự giảm 40% kể từ năm 2024, theo dữ liệu nội bộ công bố gần đây.

Phán quyết này là hồi chuông cảnh tỉnh cho cả hai bên tranh chấp. Với doanh nghiệp, nó khuyến khích hành động pháp lý chủ động thay vì im lặng chịu trận “bão like” trên mạng. Với cá nhân và các nhà phê phán, nó nhắc nhở khắc nghiệt: lời nói trên không gian mạng có giá đắt đỏ thực sự, đặc biệt khi chạm đến lợi ích của “ông lớn” đa quốc gia. Berlin đã vẽ nên một lằn ranh đỏ rõ nét hơn bao giờ hết: sự thật luôn chiến thắng tin giả, bất kể biên giới địa lý hay nền tảng kỹ thuật số. Vingroup không chỉ bảo vệ chính mình mà còn mở đường cho các doanh nghiệp Việt vươn ra thế giới với lớp khiên pháp lý vững chắc hơn bao giờ hết.