Hội đồng Hòa bình của Trump vận hành ra sao?

World – Cuộc xung đột tại Gaza đang dịch chuyển từ tình trạng ngừng bắn mong manh sang giai đoạn vừa phải duy trì an ninh, vừa thúc đẩy ổn định và tái thiết. Khi các cơ chế quốc tế hiện hữu chưa phát huy hết vai trò, việc hình thành một cơ quan giám sát mới được xem là cả nhu cầu thực tế lẫn bước đi mang tính địa chính trị.​

Ngày 22/1 tại Davos, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký Hiến chương thành lập Hội đồng Hòa bình (Board of Peace – BOP), định vị đây là một tổ chức quốc tế chính danh phản ánh rõ triết lý ngoại giao mang dấu ấn cá nhân của vị tổng thống thứ 47 của Mỹ. Ban đầu, BOP được phác thảo như một cơ quan giám sát riêng đối với Gaza, nhưng Hiến chương Davos đã gạt bỏ việc nhắc đích danh vùng lãnh thổ này, mở rộng sứ mệnh ra phạm vi toàn cầu. Sự điều chỉnh nói trên cho thấy tham vọng biến BOP thành một “thực thể có tầm ảnh hưởng lớn nhất từng được tạo ra”, thậm chí được một số ý kiến coi như đối trọng trực tiếp với mô hình Liên hợp quốc.​

Theo Hiến chương, BOP là sự thể chế hóa kế hoạch hòa bình 20 điểm mà ông Trump công bố tháng 9/2025, với ba mục tiêu cốt lõi: thúc đẩy ổn định, khôi phục quản trị pháp quyền và đảm bảo hòa bình lâu dài tại các khu vực bị chiến sự tàn phá hoặc đứng trước nguy cơ xung đột. Cụ thể, tổ chức này đặt mục tiêu thiết lập môi trường an ninh tại các vùng chiến sự thông qua lực lượng hiện diện trên thực địa, từng bước xây dựng lại hệ thống chính quyền kỹ trị đủ năng lực thay thế các nhóm vũ trang, đồng thời duy trì sức ép ngoại giao và kinh tế nhằm ngăn tái bùng phát bạo lực.​

Cấu trúc nhân sự của BOP được thiết kế như một mô hình “lai” giữa giới tinh hoa chính trị và các nhân vật quyền lực trong giới tài chính. Lực lượng này được chia thành các nhóm trách nhiệm chuyên biệt, tương ứng với từng mảng việc từ hoạch định chiến lược, điều phối khu vực đến huy động nguồn lực vốn và hỗ trợ tái thiết. Ở tầng cao nhất là Ban Điều hành Sáng lập, được mô tả như “kiến trúc sư chiến lược” của toàn bộ thiết kế hòa bình mới.​

Ban Điều hành Sáng lập đảm nhiệm các “danh mục quản trị” cụ thể gắn với từng nhân vật then chốt. Trong đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio phụ trách trục ổn định Gaza và các hồ sơ an ninh liên quan. Jared Kushner và Steve Witkoff giữ vai trò điều phối quan hệ khu vực, đồng thời đảm nhiệm vai trò đặc phái viên cho các sứ mệnh ngoại giao nhạy cảm. Chủ tịch Ngân hàng Thế giới Ajay Banga cùng doanh nhân Marc Rowan chịu trách nhiệm huy động vốn quy mô lớn, thu hút đầu tư tư nhân cho các dự án hạ tầng và tái thiết. Cựu Thủ tướng Anh Tony Blair và cựu đặc phái viên Liên hợp quốc về Trung Đông Nickolay Mladenov đảm nhiệm mảng xây dựng năng lực quản trị và kết nối ngoại giao đa phương.​

Song song với đó là Ban Điều hành Gaza, được mô tả như “nhóm thực thi khu vực”, tập trung trực tiếp vào một trong những điểm nóng phức tạp nhất hiện nay. Nhóm này quy tụ các đối tác chiến lược gồm Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan, Bộ trưởng Qatar Ali Al-Thawadi, đại diện từ Ai Cập, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cùng đặc phái viên Liên hợp quốc Sigrid Kaag. Sự tham gia của nhiều bên vốn giữ vai trò trung gian lâu năm trong hồ sơ Palestine – Israel cho thấy nỗ lực kết hợp đòn bẩy ngoại giao khu vực với nguồn lực tài chính và ảnh hưởng chính trị của Washington.​

Về phương thức vận hành, BOP được thiết kế theo mô hình quản trị mang màu sắc “doanh nghiệp hóa”, nhấn mạnh hiệu quả thực thi hơn là sự đồng thuận dàn trải giữa quá nhiều chủ thể. Cơ chế ra quyết định được mô tả là linh hoạt, cho phép bộ máy lãnh đạo thu hẹp vòng tròn thương lượng để tránh tình trạng bế tắc như từng xảy ra ở nhiều thiết chế đa phương truyền thống.​

Một điểm đáng chú ý là vị trí của ông Donald Trump trong cấu trúc quyền lực của BOP. Ông giữ chức Chủ tịch vĩnh viễn và chỉ bị thay thế nếu tự nguyện từ chức hoặc bị xác định mất năng lực hành vi, với điều kiện phải có sự đồng thuận 100% của Ban Điều hành. Quy định này không chỉ củng cố vai trò cá nhân của ông trong kiến trúc hòa bình mới, mà còn gửi đi thông điệp về tính liên tục của đường lối do Nhà Trắng hiện nay theo đuổi.​

Trong bối cảnh Gaza cần một khuôn khổ giám sát và tái thiết mới, sự ra đời của Hội đồng Hòa bình được xem là phép thử cho mô hình “hòa bình doanh nghiệp hóa” mà ông Trump theo đuổi. Thành công hay thất bại của BOP tại Gaza nhiều khả năng sẽ quyết định việc mô hình này có được mở rộng sang các điểm nóng xung đột khác trên thế giới hay không, cũng như mức độ chấp nhận của cộng đồng quốc tế với một cấu trúc quyền lực mới do Washington dẫn dắt.​