Giấc mơ đổi đời dang dở ở New Zealand

New Zealand – 4h sáng giữa mùa đông ở Auckland, chị Thúy Hằng loay hoay ngoài sân, tay ôm ấm nước sôi dội lên lớp băng dày bám trên kính chắn gió ôtô, rồi dùng que cào cho đến khi mặt kính trong trở lại để kịp khởi động xe đi làm ca sớm. Trong quãng 20 phút lái xe đến công ty, chị thấy sống mũi cay xè, bóng mình in trên kính xe gầy gò, lạc lõng, nhưng vẫn phải nuốt nước mắt vì chị hiểu, đây là con đường chính tay mình lựa chọn khi quyết định rời Việt Nam sang New Zealand tìm cơ hội đổi đời.​

Nhịp sống này đã kéo dài gần ba năm, kể từ ngày vợ chồng chị quyết định bán hết tài sản, nhà cửa, mang theo bốn con nhỏ rời quê hương sang xứ sở được ca ngợi là bình yên, trong lành và nhiều phúc lợi cho người nhập cư. Trước đó, chị Hằng làm trong ngành xuất nhập khẩu, còn anh Thực, chồng chị, giữ vị trí quản lý thu mua kiêm phiên dịch tại Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai, công việc ổn định nhưng thu nhập không đủ để họ bứt phá về kinh tế.​

Năm 2018, sau nhiều năm tích góp, hai vợ chồng gom vốn mở nhà hàng với hy vọng tạo thêm nguồn thu, song dịch Covid-19 ập đến khiến việc kinh doanh lao đao. Chi phí thuê mặt bằng và vận hành lên tới khoảng 150 triệu đồng mỗi tháng nhanh chóng đẩy gia đình vào vòng xoáy nợ nần sau hai năm cầm cự bất thành. Trong lúc bế tắc, ý tưởng ra nước ngoài làm việc nhen nhóm khi một người quen ở New Zealand đề nghị bảo lãnh anh Thực sang theo diện visa lao động tay nghề.​

Đó là thị thực AEWV, loại visa dành cho lao động nước ngoài được doanh nghiệp tại New Zealand đứng ra bảo trợ, cho phép làm việc và lưu trú từ 3 đến 5 năm, đồng thời mở đường nộp hồ sơ xin thẻ thường trú cho cả gia đình nếu đủ điều kiện. Theo tính toán ban đầu, mức lương trong hợp đồng của anh đạt tối thiểu 29 đô-la New Zealand mỗi giờ, nếu làm đủ 40 giờ một tuần thì thu nhập khá, lại thêm bốn người con từ 5 đến 18 tuổi được miễn học phí, nên họ tin đây là cơ hội làm lại cuộc đời.​

Vì đi theo diện quen biết bảo lãnh, gia đình không phải trả khoản môi giới từ 15.000 đến 30.000 đô-la New Zealand như nhiều người khác, càng củng cố niềm tin rằng lựa chọn này “an toàn”. Hai vợ chồng quyết định bán ôtô và căn hộ chung cư ở Đông Anh (Hà Nội) để trả bớt nợ, đồng thời lấy tiền làm hành trang cho hành trình di cư. Tháng 2/2023, anh Thực lên đường trước, hai tháng sau chị Hằng sang đoàn tụ, và đến tháng 8 cùng năm, cả bốn con được đưa sang Auckland, khép lại cuộc sống cũ ở Việt Nam.​

Nhưng khi đặt chân đến xưởng, thực tế trước mắt khác xa những gì họ từng hình dung qua lời giới thiệu. Dù hợp đồng ghi mức lương tối thiểu 29 đô-la một giờ, anh Thực trên thực tế chỉ được nhận khoảng 23 đô-la với vị trí thợ học việc, trong khi năng lực ngoại ngữ và tay nghề khiến anh khó đòi hỏi hơn. Điều kiện ràng buộc của visa AEWV cũng quy định người lao động chỉ được làm cho đúng doanh nghiệp đã bảo lãnh, mọi công việc ngoài đều bị xem là không hợp pháp, khiến khả năng kiếm thêm thu nhập gần như bằng không.​

Do công ty ít việc, giờ làm của anh bị cắt nhiều đợt, có tuần chỉ còn vài chục giờ, kéo theo thu nhập sụt mạnh. Tại New Zealand, tiền lương được chi theo tuần, đồng thời các khoản chi phí sinh hoạt, hóa đơn cũng đến dồn dập hằng tuần, tạo áp lực lớn lên những gia đình mới sang, chưa có khoản tích lũy. Có thời điểm, sau khi trừ bảo hiểm và các khoản khấu trừ, số tiền chuyển vào tài khoản chỉ khoảng 700 đô-la mỗi tuần.​

Trong khi đó, Auckland là một trong những thành phố đắt đỏ nhất nước, với tiền thuê nhà trung bình vào khoảng 630 đô-la New Zealand mỗi tuần cho một căn nhà đủ chỗ cho gia đình sáu người. Chỉ riêng khoản này gần như đã “ăn hết” phần lớn thu nhập, chưa kể tiền điện, nước, xăng xe, thực phẩm, sinh hoạt phí và những phát sinh cho bọn trẻ khi tới môi trường học đường mới. Áp lực tài chính khiến vợ chồng chị phải chắt bóp từng đồng, tính toán từ hộp sữa đến lít xăng, nhiều khi giật mình nhớ lại trước đây ở Việt Nam, dù nợ nần, họ vẫn chưa từng phải tính toán tỉ mỉ đến vậy.​

Giấc mơ về một cuộc sống “dễ thở”, tích lũy được tiền, tạo tương lai rộng mở hơn cho con cái dần nhường chỗ cho nỗi lo cơm áo thường ngày. Những buổi sáng giá rét chị Hằng dậy trước khi trời hửng, một tay lo bữa sáng cho con, tay kia chuẩn bị đồ đi làm, rồi vội vã lái xe đến xưởng, trở thành hình ảnh quen thuộc mà chính chị cũng không ngờ có ngày mình sẽ trải qua. Nhiều đêm, hai vợ chồng ngồi tính lại bài toán di cư và tự hỏi, nếu không bán nhà, không lao vào cuộc phiêu lưu này, liệu cuộc sống ở quê nhà có đỡ chật vật hơn hiện tại.​