EU, GCC kêu gọi thúc đẩy đối thoại hạ nhiệt khủng hoảng Trung Đông​

World – Ngày 5/3, sau cuộc họp bất thường tại Brussels (Bỉ), Liên minh châu Âu (EU) và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) ra tuyên bố chung kêu gọi tăng cường đối thoại và nỗ lực ngoại giao nhằm chặn đà leo thang xung đột tại Trung Đông, đồng thời nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu là duy trì ổn định khu vực. Hai bên tái khẳng định cam kết với hòa bình, yêu cầu mọi bên tham chiến phải bảo vệ dân thường, tuân thủ đầy đủ luật pháp quốc tế và luật nhân đạo, phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc.​

Tuyên bố chung ghi nhận các nỗ lực ngoại giao sâu rộng mà các nước thành viên EU và GCC đã triển khai trước khi các cuộc tấn công bùng phát, coi đây là nền tảng để tiếp tục vận động giảm leo thang căng thẳng. EU và GCC đồng thời nhấn mạnh cam kết của các quốc gia vùng Vịnh rằng lãnh thổ của họ sẽ không bị sử dụng làm bàn đạp cho bất kỳ chiến dịch quân sự nào nhằm vào Iran, qua đó gửi đi thông điệp muốn tránh để khu vực rơi vào một cuộc đối đầu trực diện và khó kiểm soát.​

Trong bối cảnh nguy cơ xung đột lan rộng, hai bên đặc biệt đề cao tầm quan trọng của an ninh không phận và tự do hàng hải tại các tuyến vận tải có ý nghĩa chiến lược. Tuyên bố chung kêu gọi bảo đảm hoạt động thông suốt trên các tuyến biển trọng yếu như eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb, tránh để các hành động quân sự làm gián đoạn lưu thông, gây tổn hại cho lợi ích kinh tế của khu vực cũng như cộng đồng quốc tế.​

EU và GCC bày tỏ quan ngại sâu sắc trước những tác động lan tỏa của xung đột đối với chuỗi cung ứng toàn cầu, từ thương mại hàng hóa đến năng lượng. Hai bên cảnh báo nguy cơ thị trường năng lượng thế giới rơi vào bất ổn kéo dài nếu giao thương qua Trung Đông bị cản trở, đồng thời kêu gọi các bên liên quan bảo đảm an toàn cho hoạt động thương mại quốc tế, phối hợp duy trì nguồn cung ổn định nhằm hạn chế các cú sốc về giá.​

Trên thực địa, diễn biến quân sự tiếp tục nóng lên. Tại Israel, Bộ trưởng Năng lượng và Cơ sở hạ tầng Eli Cohen nhận định nước này đang đứng trước “cơ hội hiếm có” để hoàn tất các mục tiêu đề ra tại Iran trong bối cảnh chiến dịch quân sự phối hợp với Mỹ vẫn đang được đẩy mạnh. Ông cho rằng chiến dịch chung đã “làm thay đổi đáng kể thực tế tại Trung Đông”, tạo ra ưu thế rõ rệt cho liên minh trong việc triển khai các đợt tấn công.​

Theo ông Cohen, lực lượng Israel và Mỹ hiện giành ưu thế trên không phận Iran, qua đó mở đường cho việc tiếp tục mở rộng các chiến dịch trên không trong thời gian tới. Dù vậy, ông thừa nhận chiến dịch có thể kéo dài thêm vài tuần trước khi đạt được toàn bộ mục tiêu quân sự đã đặt ra. Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng dự báo xung đột hiện nay nhiều khả năng sẽ kéo dài khoảng 4–5 tuần, hàm ý chiến dịch vẫn đang ở giai đoạn giữa chứ chưa thể sớm khép lại.​

Song song với hoạt động quân sự, nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn ngừa nguy cơ lan rộng chiến sự vẫn được thúc đẩy. Từ Paris, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 5/3 đã điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, kêu gọi tất cả các bên kiềm chế, tôn trọng toàn vẹn lãnh thổ của Liban. Ông nhấn mạnh việc tránh mở chiến dịch tấn công trên bộ tại Liban là điều kiện then chốt để không đẩy khu vực vào vòng xoáy bạo lực mới.​