Chàng trai Việt làm búp bê chạm tới người khiếm thị Mỹ

Việt Nam – Sau chín năm miệt mài với dòng búp bê khớp cầu, Bùi Thịnh Đa, 22 tuổi, quê Sóc Trăng, bất ngờ nhận được tin nhắn từ một vị khách khiếm thị ở Mỹ, người nói rằng đã “nhìn thấy” tác phẩm của anh bằng đôi tay. Đi kèm con búp bê được gửi sang Mỹ là một tấm thiệp viết hoàn toàn bằng chữ nổi, để người nhận có thể đọc bằng xúc giác thay vì bằng mắt. Vị khách sau đó nhắn lại rằng anh rất thích cảm giác chạm tay lên gương mặt búp bê và muốn đặt thêm một con nữa, khiến Thịnh Đa lần đầu cảm nhận rõ rệt công việc mình đang làm có thể chạm tới người khác theo một cách rất đặc biệt.​

Ít ai nghĩ người tạo ra những con búp bê có giá hàng chục triệu đồng lại từng bị trêu chọc vì chính sở thích này. Những năm còn đi học, việc một cậu con trai dành quá nhiều thời gian cho búp bê khiến bạn bè xung quanh khó hiểu, thậm chí cho đó là điều kỳ quặc. Ngay cả bố mẹ anh cũng bối rối và lo lắng khi thấy con trai mày mò với thứ đồ chơi vốn được mặc định dành cho con gái. “Ba mẹ tôi nghĩ con trai chơi búp bê thì hơi lạ”, Thịnh Đa từng kể lại.​

Thế nhưng với anh, búp bê chưa bao giờ chỉ là một trò chơi thoáng qua. Ngay từ thời phổ thông, Đa đã kiên trì học nặn tượng, tạo khớp, xử lý bề mặt, rồi tự trang điểm gương mặt và may từng bộ trang phục cho búp bê. Tiền tiêu vặt ít ỏi chỉ đủ mua một vài dụng cụ cơ bản nên phần lớn kỹ thuật, kiến thức đều được anh tự mày mò qua tài liệu nước ngoài và cộng đồng chơi búp bê trên mạng. Niềm say mê đó dần biến góc bàn học nhỏ thành xưởng sáng tác, nơi mỗi bản phác thảo, mỗi mảng đất sét đều được anh đối xử như một tác phẩm nghệ thuật thực thụ.​

Búp bê khớp cầu mà Thịnh Đa theo đuổi thuộc dòng búp bê có cấu trúc thân rỗng bên trong, các bộ phận được liên kết bằng hệ thống dây tạo nên những khớp nối hình cầu. Chính các khớp cầu này cho phép búp bê có thể tạo nhiều dáng khác nhau, đồng thời tạo ra hình dáng mềm mại, gần gũi với cơ thể người thật. Mỗi sản phẩm đều được chế tác thủ công từ đầu đến cuối, từ gương mặt, bàn tay đến dáng đứng, nên gần như mang tính độc bản, in đậm phong cách và câu chuyện riêng của người nghệ nhân.​

Để hoàn thiện một con búp bê khớp cầu, Thịnh Đa phải trải qua hàng loạt công đoạn tỉ mỉ. Anh bắt đầu bằng việc nặn mẫu bằng đất sét, tạo hình khuôn mặt và cơ thể sao cho cân đối, sau đó thiết kế hệ thống khớp, làm rỗng thân, xử lý bề mặt để từng chi tiết trơn láng, sắc nét. Khi phần thân đã hoàn chỉnh, anh mới chuyển sang lắp ráp, chỉnh khớp cho búp bê có thể đứng, ngồi, xoay người ổn định, rồi đến khâu trang điểm gương mặt, gắn mi, tạo dáng chân mày, nhuộm môi. Cuối cùng là làm tóc, chọn vải, cắt may trang phục, phụ kiện để búp bê thực sự “sống dậy” với diện mạo và câu chuyện riêng. Một tác phẩm như vậy có thể tốn của anh từ vài tuần tới vài tháng làm việc liên tục.​

Hồi đầu, trước định kiến “con trai không chơi búp bê”, gia đình Thịnh Đa không khỏi hoang mang khi thấy con dành quá nhiều thời gian và tâm sức cho thứ nghề tưởng như vô định. Thế nhưng khi nhận ra con trai làm việc nghiêm túc, có khách đặt mua, có người chờ đợi tác phẩm mới, bố mẹ dần thay đổi suy nghĩ. Họ bắt đầu ủng hộ bằng những hành động cụ thể, như mua cho anh chiếc máy khoan đầu tiên để xử lý phần khớp và thân búp bê, tạo điều kiện để anh yên tâm theo đuổi đam mê.​

Trong quá trình tìm kiếm tiếng nói riêng, Thịnh Đa từng thực hiện một dự án đặc biệt lấy cảm hứng từ Việt Nam với loạt búp bê khớp cầu mặc trang phục của nhiều dân tộc. Từ áo dài, áo tứ thân đến váy thổ cẩm vùng cao, mỗi bộ trang phục đều được anh nghiên cứu kỹ, cố gắng tái hiện đúng phom dáng, màu sắc và chi tiết trang trí truyền thống. Anh không chỉ muốn làm đẹp cho búp bê, mà còn mong người xem, kể cả bạn bè nước ngoài, có thể nhận ra nét văn hóa và vẻ đẹp riêng của từng vùng miền Việt Nam qua những hình hài nhỏ bé ấy.​