Đức muốn tạo lợi thế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo công nghiệp

CHLB Đức – Đức đã bắt đầu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để nâng cao hiệu quả sản xuất thông qua các nhà máy ảo, đội robot và nền tảng Industrial AI Cloud mới được triển khai. Liệu lợi thế này có giúp nước Đức cạnh tranh với Mỹ và Trung Quốc trong cuộc đua AI toàn cầu?

Tháng Hai vừa qua, Đức khởi động một dự án AI quy mô lớn nhằm giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp Mỹ trong lĩnh vực siêu máy tính và xử lý dữ liệu. Bước đi này được kỳ vọng sẽ giúp châu Âu kiểm soát tương lai AI của chính mình.

Nền tảng Industrial AI Cloud, được Deutsche Telekom hỗ trợ, đã được xây dựng trong thời gian kỷ lục: toàn bộ quá trình từ lập kế hoạch, triển khai đến vận hành chỉ kéo dài sáu tháng, trong khi thông thường mất từ 12 đến 24 tháng. Deutsche Telekom đã cải tạo một cơ sở hiện có tại khu Tucherpark ở Munich và trang bị gần 10.000 GPU NVIDIA Blackwell – loại chip cao cấp đang khan hiếm trên toàn cầu. Theo hãng này, năng lực tính toán của hệ thống đủ để phục vụ đồng thời 450 triệu công dân EU bằng một trợ lý AI.

Tuy nhiên, Industrial AI Cloud không hướng tới người tiêu dùng cá nhân mà tập trung phục vụ các tập đoàn công nghiệp chủ lực của Đức như các hãng ô tô, doanh nghiệp cơ khí và công ty robot. Nền tảng này cũng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ các viện nghiên cứu, khu vực công và các doanh nghiệp phát triển ứng dụng AI.

Theo Tim Höttges, Tổng giám đốc Deutsche Telekom, “chúng tôi đầu tư vào AI, vào Đức như một địa điểm kinh doanh và vào châu Âu”. Ông nhấn mạnh nhà máy AI tại Munich là nền tảng cho các mô hình kinh doanh sáng tạo, cho ngành công nghiệp, các start-up và cả chính phủ, đồng thời thể hiện chủ quyền công nghệ của châu Âu.

Chiến lược mới phù hợp với định hướng phát triển AI công nghiệp của Đức. Thay vì cạnh tranh trực diện với Mỹ và Trung Quốc trong lĩnh vực AI tiêu dùng – nơi hai cường quốc này đang dẫn đầu – Đức tập trung vào thế mạnh truyền thống là tối ưu hóa quy trình sản xuất công nghiệp.

Antonio Krüger, Giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Trí tuệ Nhân tạo Đức (DFKI), cho rằng AI công nghiệp mang lại cơ hội để Đức bắt kịp mà không cần đầu tư khổng lồ vào các trung tâm dữ liệu như Mỹ và Trung Quốc. Theo ông, lợi thế của Đức nằm ở việc phát triển các mô hình AI chuyên biệt, quy mô nhỏ, dựa trên hơn một thập kỷ dữ liệu từ các doanh nghiệp vừa và nhỏ – lực lượng “Mittelstand” vốn được coi là xương sống của nền kinh tế Đức.

Chiến lược này còn gắn với khái niệm “AI đáng tin cậy”, biến Đạo luật AI của Liên minh châu Âu từ một rào cản tiềm tàng thành lợi thế cạnh tranh nhờ thiết lập các quy tắc rõ ràng, bảo đảm an toàn và độ tin cậy của hệ thống.

Dù vậy, Đức vẫn đối mặt với thách thức quen thuộc là sự thận trọng quá mức trong giới lãnh đạo doanh nghiệp. Nhiều dự án AI thường dừng lại ở giai đoạn thử nghiệm. Ishansh Gupta, phụ trách AI và số hóa tại BMW, cho rằng doanh nghiệp Đức thường tìm cách hoàn thiện sản phẩm trước khi tung ra thị trường, trong khi Mỹ và Trung Quốc sẵn sàng ra mắt phiên bản chưa hoàn chỉnh để cải tiến dựa trên phản hồi thực tế.

Hiện nay, hầu hết hệ thống AI chủ yếu nhận diện các tương quan thống kê trong tập dữ liệu lớn, thay vì hiểu nguyên nhân – hệ quả. Điều này hạn chế hiệu quả của AI trong các môi trường công nghiệp phức tạp. Trong tương lai, các mô hình AI mang tính “nhân quả” có thể giúp doanh nghiệp dự đoán tác động của những biến động như đình công tại Ba Lan, từ đó điều chỉnh chuỗi cung ứng, phân bổ năng lực sản xuất hoặc kế hoạch nhân sự.

Chiến lược AI công nghiệp được triển khai trong bối cảnh nền kinh tế Đức chịu sức ép ngày càng lớn từ Trung Quốc. Năm 2025, xuất khẩu của Đức sang Trung Quốc giảm xuống còn 81,8 tỷ euro – mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ. So với đỉnh năm 2022, kim ngạch đã giảm gần 25%, trong đó xuất khẩu ô tô sụt tới 66%.

Báo cáo của Rhodium Group cảnh báo Berlin cần chủ động xác định các ưu tiên công nghiệp và công nghệ dài hạn, phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp để duy trì sức cạnh tranh.

Thủ tướng Friedrich Merz đã khởi động chương trình nghị sự công nghệ cao, cam kết đầu tư 18 tỷ euro đến năm 2029. AI được xếp vào một trong sáu công nghệ chiến lược, cùng với điện toán lượng tử, vi điện tử, công nghệ sinh học, nhiệt hạch và giao thông trung hòa khí hậu.

Theo Deutsche Telekom, nền tảng Industrial AI Cloud đã được sử dụng hơn một phần ba công suất. Các công ty như Agile Robots và PhysicsX đã tham gia khai thác nền tảng để phát triển robot tích hợp AI và rút ngắn chu kỳ phát triển sản phẩm.

Dù AI công nghiệp có thể giúp Đức giành lại lợi thế trong ngắn và trung hạn, Antonio Krüger cho rằng về lâu dài, điều đó có thể chưa đủ để ngăn chặn sự suy giảm của sản xuất công nghiệp. Trong 5–10 năm tới, sản xuất vẫn đóng vai trò quan trọng, nhưng sẽ không còn là trụ cột lớn nhất của nền kinh tế. Theo ông, Đức cần dần chuyển mình sang nền kinh tế dịch vụ, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ số.

theo DW