Drone Ukraine liên tiếp xâm nhập không phận NATO trong một tuần

World – Bộ Quốc phòng Phần Lan ngày 29-3 cho biết đã phát hiện hai máy bay không người lái nước ngoài rơi xuống khu vực đông nam, trong đó ít nhất một chiếc được xác nhận thuộc quân đội Ukraine. Sự việc xảy ra chỉ ít ngày sau khi cả ba nước Baltic đều ghi nhận các vụ việc tương tự, làm dấy lên lo ngại về mức độ an toàn không phận của các nước thành viên NATO trong bối cảnh xung đột Nga – Ukraine leo thang.

Theo thông cáo, vào khoảng 8h45 sáng, các lực lượng phòng không Phần Lan phát hiện nhiều vật thể bay nhỏ, di chuyển chậm ở độ cao thấp trên vùng biển Baltic và khu vực đông nam, được đánh giá là “nghi vi phạm không phận”. Không quân Phần Lan lập tức điều động tiêm kích F/A-18 Hornet cất cánh để nhận dạng mục tiêu, song phi công được lệnh không nổ súng nhằm tránh nguy cơ gây thiệt hại cho dân thường dưới mặt đất.

Kết quả nhận dạng cho thấy ít nhất một trong các vật thể là drone dòng AN196 do Ukraine vận hành. Chiếc drone này sau đó rơi xuống khu vực phía bắc thành phố Kouvola, cách thủ đô Helsinki khoảng 130km và cách biên giới Nga chừng 70km. Một thiết bị bay thứ hai cũng rơi ở phía đông Kouvola, khiến nhà chức trách phải phong tỏa hiện trường để phục vụ điều tra, song không ghi nhận thương vong.

Bộ trưởng Quốc phòng Phần Lan Antti Häkkänen tuyên bố nhiều drone đã bay lạc vào lãnh thổ nước này và nhấn mạnh Helsinki coi đây là vấn đề “rất nghiêm trọng”. Cùng ngày, Thủ tướng Petteri Orpo nhận định nhiều khả năng cả hai drone rơi xuống Phần Lan đều là của Ukraine, cho rằng thiết bị có thể đã bị Nga gây nhiễu, mất kiểm soát và trôi dạt về phía không phận Phần Lan.

Lãnh đạo Phần Lan cũng lưu ý rằng trong thời gian gần đây, Ukraine liên tục đẩy mạnh các đòn tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ và cái gọi là “hạm đội bóng tối” của Nga tại khu vực Baltic và các vùng lân cận. Các chiến dịch sử dụng drone tầm xa được xem là công cụ chủ chốt để gây sức ép lên mạng lưới xuất khẩu năng lượng của Moscow, song đồng thời cũng làm tăng nguy cơ sự cố ngoài ý muốn với các nước láng giềng.

Trước vụ việc ở Phần Lan, Lithuania là nước thành viên NATO đầu tiên trong tuần qua phải xử lý tình huống drone Ukraine rơi xuống lãnh thổ. Rạng sáng 23-3, một drone từ Ukraine đã rơi và gây tiếng nổ lớn gần hồ Lavysas thuộc huyện Varena, miền nam Lithuania, cách biên giới Belarus khoảng 20km. Thủ tướng Lithuania Inga Ruginienė xác nhận thiết bị thuộc quân đội Ukraine và cho biết drone đã lạc hướng trong quá trình tham gia đợt tấn công nhằm vào cảng dầu Primorsk ở vùng Leningrad của Nga.

Ba ngày sau, vào lúc 3h43 sáng 25-3, một drone khác bay vào không phận Estonia và đâm trúng ống khói nhà máy điện Auvere ở hạt Ida-Viru. Vị trí này chỉ cách Ust-Luga, cảng xuất khẩu dầu lớn nhất của Nga trên biển Baltic, chưa đầy 50km, cho thấy quãng đường hoạt động của các thiết bị không người lái từ Ukraine đủ để tiếp cận sâu vào khu vực hạ tầng năng lượng chủ chốt của Nga. Các mảnh vỡ thu được tại hiện trường cũng cho thấy đây là drone xuất phát từ phía Ukraine.

Chuỗi sự cố nói trên đồng nghĩa chỉ trong vòng một tuần, đã có bốn quốc gia thành viên NATO gồm Phần Lan, Lithuania, Estonia và một nước Baltic còn lại lần lượt ghi nhận drone Ukraine bay hoặc rơi vào lãnh thổ. Dù chưa có thiệt hại về người, các vụ xâm nhập ngoài ý muốn này buộc các chính phủ phải đánh giá lại mức độ rủi ro trong các chiến dịch tấn công tầm xa của Kiev, cũng như kịch bản thiết bị bị can thiệp, làm nhiễu hoặc chiếm quyền điều khiển khi bay gần không phận các nước NATO.

Về mặt quân sự, việc Ukraine tăng cường dùng drone tầm xa được xem là bước đi nhằm bù đắp phần nào hạn chế về không quân có người lái, đồng thời giúp kéo chiến tuyến ra xa lãnh thổ mình. Tuy nhiên, mỗi vụ rơi drone trong lãnh thổ đồng minh đều tạo thêm sức ép ngoại giao, khi các nước vừa muốn duy trì hỗ trợ Kiev, vừa phải bảo đảm an toàn không phận và trật tự an ninh nội địa của chính họ.