Đầu tư Trung Quốc vào EU: Mở rộng giữa vùng xoáy rủi ro chính sách

Trung Quốc – Các doanh nghiệp Trung Quốc đang tăng tốc hiện diện tại châu Âu, bất chấp những lo ngại ngày càng lớn về môi trường chính sách thiếu ổn định và khó dự đoán ở Liên minh châu Âu (EU). Một báo cáo công bố tại Diễn đàn Lực lượng sản xuất chất lượng mới và tài chính xuyên biên giới 2026 tổ chức tại Luxembourg cho thấy gần 80% doanh nghiệp Trung Quốc đang hoạt động tại châu Âu có kế hoạch mở rộng đầu tư trong ba năm tới. Khoảng 15% trong số này dự kiến tăng mạnh quy mô rót vốn, thể hiện quyết tâm bám trụ dài hạn tại thị trường châu Âu.

Báo cáo được xây dựng trên cơ sở khảo sát và phỏng vấn khoảng 100 doanh nghiệp Trung Quốc đang kinh doanh tại nhiều quốc gia châu Âu, từ sản xuất đến dịch vụ. Kết quả cho thấy châu Âu vẫn được đánh giá là thị trường quan trọng trong chiến lược toàn cầu của các tập đoàn Trung Quốc, dù họ đang phải đối mặt với hàng loạt rào cản về quy định, thanh tra và điều tra phòng vệ thương mại. Nhiều doanh nghiệp cho rằng, trong dài hạn, quy mô thị trường, nền tảng công nghệ và yêu cầu cao về tiêu chuẩn chất lượng tại EU tạo ra sức hút đủ lớn để bù đắp rủi ro chính sách.

Hoạt động đầu tư của doanh nghiệp Trung Quốc tại châu Âu đang trở nên đa dạng hơn, trải rộng trên 18 lĩnh vực khác nhau. Nổi bật là các ngành xe năng lượng mới, linh kiện ô tô, công nghệ thông tin, phần mềm và năng lượng tái tạo, vốn là những lĩnh vực mà Trung Quốc có lợi thế về sản xuất quy mô lớn, chuỗi cung ứng và năng lực đổi mới công nghệ. Ở mảng ô tô, nhiều nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang đẩy mạnh xây dựng nhà máy, trung tâm nghiên cứu và hệ thống phân phối tại các nước EU để tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng bản địa.

Tại Diễn đàn ở Luxembourg, đại diện phía Trung Quốc nhận định các lĩnh vực như xe điện, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo và công nghệ sinh học đang nổi lên như trọng tâm hợp tác mới giữa doanh nghiệp Trung Quốc và đối tác châu Âu. Đây được xem là những ngành có tiềm năng tăng trưởng dài hạn, gắn với mục tiêu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số mà EU theo đuổi. Nhiều ý kiến nhấn mạnh nếu được thiết kế khung khổ chính sách phù hợp, hợp tác trong các lĩnh vực này có thể mang lại lợi ích song hành cho cả hai bên, từ việc tạo thêm việc làm đến thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Cùng với xu hướng mở rộng đầu tư, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang đẩy nhanh quá trình “bản địa hóa” tại châu Âu. Thay vì chỉ xuất khẩu hàng hóa từ Trung Quốc sang EU, nhiều công ty chuyển sang mô hình sản xuất, lắp ráp và kinh doanh trực tiếp ngay tại thị trường sở tại. Chiến lược này vừa giúp họ rút ngắn thời gian giao hàng, giảm chi phí logistics, vừa góp phần hạn chế tác động từ các biện pháp phòng vệ thương mại như áp thuế chống bán phá giá hoặc quy định xuất xứ.

Tuy nhiên, quyết định mở rộng hiện diện tại EU không đồng nghĩa con đường phía trước bằng phẳng. Hơn một nửa số doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết sự thiếu ổn định trong chính sách là mối quan ngại lớn nhất tại châu Âu. Những thay đổi đột ngột về quy định, biện pháp điều tra trợ cấp hoặc các sáng kiến điều chỉnh thương mại chiến lược khiến doanh nghiệp khó xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn. Trong đánh giá của họ, rủi ro chính sách thậm chí còn được xếp trên cả các yếu tố bất lợi khác như căng thẳng địa chính trị, rào cản thị trường hay khác biệt văn hóa kinh doanh.

Các chuyên gia tham dự Diễn đàn khuyến nghị EU cần tạo dựng môi trường ổn định và dễ đoán định hơn cho dòng vốn đầu tư, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao và năng lượng xanh. Một khuôn khổ pháp lý minh bạch, nhất quán, cùng cơ chế tham vấn hiệu quả với cộng đồng doanh nghiệp được cho là chìa khóa để giữ chân các nhà đầu tư dài hạn. Về phía mình, doanh nghiệp Trung Quốc được khuyên tăng cường tuân thủ quy định, nâng mức độ minh bạch và chú trọng đối thoại với chính quyền sở tại, nhằm giảm hiểu lầm và xây dựng hình ảnh nhà đầu tư có trách nhiệm.