Doanh số Tesla lao dốc tại EU: cú phanh gấp giữa làn sóng xe điện giá rẻ​

EU – Số liệu mới nhất từ Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô châu Âu (ACEA) cho thấy Tesla bước vào năm 2026 với vị thế không còn “bất khả chiến bại” tại thị trường xe điện Liên minh châu Âu (EU). Trong khi toàn thị trường xe điện tăng trưởng mạnh, doanh số của hãng xe Mỹ lại rơi tự do, đặt ra câu hỏi về chiến lược sản phẩm, giá bán và cách Tesla thích ứng với một châu Âu đang đổi khác.​

Theo ACEA, từ tháng 1 đến hết tháng 11/2025, Tesla chỉ bán được 129.024 xe tại EU, giảm sâu so với con số 210.869 xe cùng kỳ năm 2024, tương đương mức sụt giảm gần 40%. Riêng tháng 11/2025, doanh số tiếp tục trượt dốc với mức giảm 34%, cho thấy đây không còn là hiện tượng nhất thời mà là xu hướng kéo dài trong nhiều tháng. Trớ trêu là bức tranh chung lại khá tích cực: xe điện chiếm khoảng 17% thị phần ô tô tại EU và doanh số xe điện toàn khu vực tăng 28% trong cùng giai đoạn.​

Điểm đáng chú ý là nhu cầu của người tiêu dùng châu Âu không hề quay lưng với phương tiện xanh, mà đang dịch chuyển sang dòng xe lai hybrid – phân khúc hiện nắm khoảng 35% thị phần. Tâm lý “an toàn” của khách hàng, vừa hưởng lợi từ công nghệ điện, vừa tránh nỗi lo hạ tầng sạc và phạm vi di chuyển, khiến hybrid trở thành lựa chọn dung hòa, đặc biệt tại các thị trường chưa phủ kín trạm sạc nhanh. Tesla vốn xây dựng thương hiệu trên nền tảng xe thuần điện, nên khó tận dụng xu thế này nếu không mở rộng danh mục sản phẩm hoặc điều chỉnh chiến lược.​

Ngoài câu chuyện sản phẩm, hình ảnh thương hiệu cũng là một gánh nặng không nhỏ. Giới phân tích tại châu Âu cho rằng Tesla đang chịu tổn hại đáng kể về uy tín trong bối cảnh chủ sở hữu Elon Musk liên tục xuất hiện trong các tranh cãi chính trị và xã hội, từng công khai ủng hộ Tổng thống Mỹ Donald Trump rồi sau đó lại mâu thuẫn, khiến một bộ phận người tiêu dùng khó chấp nhận. Ở một thị trường đề cao các giá trị bền vững, minh bạch và trách nhiệm xã hội, hình ảnh lãnh đạo có xu hướng cực đoan hoặc gây chia rẽ dễ trở thành “gót chân Achilles” của cả thương hiệu.​

Sức ép cạnh tranh không chỉ đến từ châu Âu mà còn từ chính “cái nôi tăng trưởng” ở châu Á. Tại Trung Quốc, doanh số Tesla tháng 10/2025 giảm xuống còn 26.006 xe, mức thấp nhất trong ba năm, tương đương mức giảm 35,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, phần lớn sản lượng tại Trung Quốc lại được đẩy mạnh xuất khẩu, với 35.491 xe sản xuất tại đây được đưa ra thị trường nước ngoài trong tháng 10/2025, mức cao nhất trong hai năm – một dấu hiệu cho thấy hãng đang phải xoay trục từ bán trong nước sang xuất khẩu để tận dụng công suất nhà máy.​

Trên “sân nhà” của các hãng xe điện Trung Quốc, Tesla đang mất dần vị thế. Thị phần xe điện của hãng tại Trung Quốc trong tháng 10/2025 chỉ còn 3,2%, giảm mạnh so với 8,7% của tháng trước đó và là mức thấp nhất trong hơn ba năm, phản ánh tốc độ trỗi dậy của các đối thủ bản địa với lợi thế giá rẻ, cập nhật công nghệ nhanh và hiểu rõ thị hiếu khách hàng nội địa. Trong bối cảnh sức mua ô tô tại Trung Quốc suy yếu do trợ cấp và ưu đãi thuế bị thu hẹp, người tiêu dùng càng nhạy cảm hơn với giá và chi phí sở hữu dài hạn.​

BYD là ví dụ rõ nét nhất cho làn sóng cạnh tranh mới. Dữ liệu cho thấy hãng xe Trung Quốc này ghi nhận mức tăng trưởng doanh số lên đến 240% và nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với Tesla, khi tổng lượng xe bán ra tính đến thời điểm hiện tại đạt 110.715 chiếc, tăng vọt từ 32.562 xe cùng kỳ năm trước. Sự bứt phá của BYD và các thương hiệu Trung Quốc khác đang tạo áp lực giảm giá, buộc Tesla phải cân nhắc giữa biên lợi nhuận và tham vọng giữ thị phần trong một cuộc đua đã không còn là “độc diễn”.​

Trong khi hoạt động kinh doanh gặp nhiều thách thức, câu chuyện thù lao tại thượng tầng Tesla lại gây tranh cãi. Một phân tích của công ty tư vấn Equilar cho hãng tin Reuters cho thấy các thành viên Hội đồng quản trị Tesla đã thu về tổng cộng hơn 3 tỷ USD thông qua các khoản thưởng cổ phiếu kể từ nhiều năm qua – mức cao vượt xa phần lớn tập đoàn công nghệ lớn khác tại Mỹ. Từ năm 2004, Kimbal Musk – em trai của Elon Musk – đã thu về gần 1 tỷ USD từ quyền chọn cổ phiếu, trong khi giám đốc Ira Ehrenpreis nhận khoảng 869 triệu USD kể từ 2007 và Chủ tịch Robyn Denholm khoảng 650 triệu USD từ năm 2014.​

Điều đáng nói là khoản thu nhập khổng lồ này được ghi nhận ngay cả khi Hội đồng quản trị Tesla tuyên bố ngừng nhận thù lao mới bằng cổ phiếu từ năm 2021 nhằm giải quyết một vụ kiện của cổ đông liên quan đến mức lương quá cao. Câu chuyện “lợi ích ban lãnh đạo” so với biến động giá cổ phiếu và rủi ro mà nhà đầu tư gánh chịu tiếp tục là chủ đề nhạy cảm, nhất là trong bối cảnh doanh số sụt giảm tại những thị trường được xem là then chốt.​

Nhìn tổng thể, Tesla đang đứng ở ngã ba đường: thị trường xe điện vẫn tăng trưởng, song lợi thế tiên phong đã bị bào mòn bởi những đối thủ linh hoạt hơn, giá cạnh tranh hơn và phù hợp hơn với xu hướng tiêu dùng mới ở cả châu Âu lẫn châu Á. Việc điều chỉnh chiến lược – từ cấu trúc giá, đa dạng sản phẩm, đầu tư vào hybrid hoặc các cấu hình xe điện phù hợp từng thị trường, cho tới tái định vị hình ảnh lãnh đạo – sẽ quyết định liệu Tesla có thể tăng tốc trở lại hay tiếp tục phanh gấp trong cuộc đua chuyển đổi xanh toàn cầu.​