Thảm kịch đường sắt Thái Lan và cái giá của phát triển nóng

Thái Lan – Vụ tai nạn tàu hỏa sáng 14/1 tại huyện Sikhio, tỉnh Nakhon Ratchasima, không chỉ là một thảm kịch khiến ít nhất 22 người thiệt mạng mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về cách thức tổ chức thi công các dự án hạ tầng quy mô lớn tại Thái Lan. Đoàn tàu chở khách xuất phát từ Bangkok đi Ubon Ratchathani đã bị trật bánh sau khi một cần cẩu đang phục vụ dự án đường sắt cao tốc bất ngờ đổ sập, rơi trúng toa tàu rồi gây cháy lớn.​

Theo các nguồn tin quốc tế, tai nạn xảy ra lúc khoảng 9h05 sáng, thời điểm nhiều hành khách đang trong hành trình di chuyển thường nhật giữa thủ đô và vùng đông bắc Thái Lan. Cảnh sát trưởng tỉnh Nakhon Ratchasima, ông Thatchapon Chinnawong, xác nhận con số thương vong đã tăng nhanh từ ước tính ban đầu 12 người chết lên ít nhất 22 nạn nhân, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vụ việc. Hơn 30 người khác bị thương, nhiều người mắc kẹt trong các toa biến dạng, buộc lực lượng cứu hộ phải dùng thiết bị chuyên dụng để cắt phá, tiếp cận từng khoang.​

Cục Quan hệ Công chúng chính phủ Thái Lan thông tin trên tài khoản X rằng đoàn tàu đã trật bánh và bốc cháy sau cú va chạm trực diện với cần cẩu xây dựng cầu đường sắt cao tốc. Những hình ảnh ban đầu từ hiện trường cho thấy khói đen bốc cao, toa tàu cháy sém, trong khi khung kim loại khổng lồ của cần cẩu nằm đè lên đường ray, biến đoạn tuyến này thành một đống đổ nát. Lực lượng cứu hộ, cứu hỏa, y tế khẩn cấp được huy động tối đa tới Sikhio, một huyện cách Bangkok hơn 230 km, nhằm tìm kiếm và đưa các nạn nhân ra khỏi hiện trường càng nhanh càng tốt.​

Thông tin từ Reuters cho biết chiếc cần cẩu gặp nạn thuộc dự án xây dựng tuyến đường sắt cao tốc – một trong những chương trình hạ tầng trọng điểm mà Bangkok kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo giao thông đường sắt, tăng tính kết nối kinh tế với các vùng. Việc một hạng mục thi công của dự án lại trực tiếp gây ra tai nạn cho đoàn tàu khách thường lệ đặt ra hàng loạt câu hỏi về quy trình đảm bảo an toàn, đánh giá rủi ro và phối hợp giữa đơn vị thi công với ngành đường sắt hiện hữu.​

Ở góc độ quản lý, đây không đơn thuần là “tai nạn bất ngờ” mà còn cho thấy khoảng trống trong hệ thống kiểm soát khi tuyến đường sắt truyền thống hoạt động song song với công trường đường sắt cao tốc. Những thiết bị siêu trọng như cần cẩu cầu đường không chỉ đòi hỏi tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật nghiêm ngặt, mà còn cần cơ chế giám sát độc lập, đặc biệt khi làm việc sát các tuyến vận tải hành khách đông đúc. Việc cần cẩu có thể đổ sập đúng thời điểm tàu chạy qua chứng tỏ rủi ro đã không được tính đủ, hoặc những cảnh báo kỹ thuật – nếu có – đã không được xử lý kịp thời.​

Vụ việc cũng đặt ra câu hỏi về cách thức đánh đổi giữa tốc độ thi công và an toàn công cộng. Thái Lan trong nhiều năm qua đẩy mạnh các dự án đường sắt, cao tốc, cảng biển, với kỳ vọng tạo cú hích cho phát triển kinh tế và thu hút đầu tư quốc tế. Nhưng khi các đại công trường xuất hiện ngày càng dày đặc dọc các hành lang giao thông, nếu không có quy chuẩn phối hợp rõ ràng giữa “hệ thống mới” và “hệ thống cũ”, nguy cơ tai nạn liên hoàn như tại Nakhon Ratchasima là điều khó tránh khỏi.​

Ở khía cạnh xã hội, những con số khô khan 22 người thiệt mạng và hơn 30 người bị thương là bi kịch đối với hàng chục gia đình, vốn chỉ nghĩ rằng đó là một chuyến tàu bình thường giữa tuần. Nhiều nạn nhân có thể là người lao động, sinh viên, tiểu thương… đang di chuyển giữa thủ đô và quê nhà, nay đột ngột trở thành những con số trong một báo cáo tai nạn. Trong bối cảnh đó, yêu cầu minh bạch thông tin, điều tra đầy đủ nguyên nhân và xác định rõ trách nhiệm của các bên liên quan trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.​

Chính phủ Thái Lan chắc chắn sẽ phải đối mặt áp lực lớn trong việc chứng minh rằng đây không phải là hệ quả tất yếu của một mô thức phát triển nóng, xao lãng yếu tố an toàn. Dư luận sẽ chờ đợi câu trả lời về việc liệu các quy định an toàn trong thi công công trình gần đường sắt có bị vi phạm hay nới lỏng vì áp lực tiến độ. Nếu những lỗ hổng hệ thống không được chỉ rõ và khắc phục, các dự án hạ tầng khác rất có thể tiếp tục tiềm ẩn rủi ro tương tự.​

Tai nạn tại Nakhon Ratchasima cũng là lời nhắc nhở đối với nhiều quốc gia trong khu vực Đông Nam Á, nơi hàng loạt dự án đường sắt cao tốc, metro, cao tốc liên vùng đang được triển khai. Bài học rút ra không chỉ là siết chặt an toàn tại từng công trường, mà còn phải xây dựng một khung pháp lý đủ mạnh để bảo vệ người dân khi các hệ thống giao thông cũ – mới giao thoa. Sự hấp dẫn của các con số tăng trưởng GDP hay các mốc tiến độ khánh thành không thể là lý do biện minh cho những lỗ hổng khiến tính mạng hành khách bị đặt vào rủi ro.​

Trong thời gian tới, kết quả điều tra vụ việc ở Thái Lan sẽ được theo dõi sát, bởi nó không chỉ quyết định trách nhiệm pháp lý mà còn thể hiện cam kết của Bangkok với một mô hình phát triển hạ tầng an toàn, bền vững. Nếu thảm kịch này trở thành bước ngoặt buộc các bên phải nhìn lại toàn bộ quy trình thi công, vận hành, phối hợp giữa dự án mới và tuyến đường sắt đang hoạt động, những sinh mạng đã mất có thể ít nhiều được an ủi vì đã góp phần ngăn chặn những bi kịch tương tự trong tương lai.​