Cuộc đua nuôi tảo công nghiệp: Bước nhảy mới từ Australia​

Úc – Một startup tại Australia đang phát triển hệ thống máy nuôi tảo quy mô công nghiệp, với mục tiêu cung cấp nguồn nguyên liệu sinh học thay thế dần các sản phẩm hóa dầu trong ngành nhựa, thực phẩm và nhiều lĩnh vực sản xuất khác. Tham vọng này không chỉ dừng ở việc tạo ra một dòng nguyên liệu “xanh” hơn, mà còn đặt nền móng cho mô hình kinh tế sử dụng sinh khối tảo như một trụ cột chiến lược trong lộ trình giảm phát thải toàn cầu.​

Khát vọng thay thế hóa dầu bằng sinh khối tảo
Tảo từ lâu được xem là nguồn sinh khối giàu carbon hữu cơ, giàu protein và sắc tố, có thể chế biến thành phụ gia thực phẩm, nguyên liệu làm nhựa sinh học, bao bì phân hủy sinh học, thức ăn chăn nuôi hay nguyên liệu mỹ phẩm. Điểm then chốt của dự án tại Australia là đưa quá trình nuôi tảo từ quy mô phòng thí nghiệm lên quy mô công nghiệp thông qua các cụm máy nuôi tự động, kiểm soát ánh sáng, nhiệt độ, dinh dưỡng và thu hoạch theo chu trình khép kín. Khi sản lượng đủ lớn, nguồn tảo này có thể cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm hóa dầu đang chi phối ngành nhựa và nhiều chuỗi cung ứng hiện nay.​

Máy nuôi tảo – “cánh đồng” mới trong nhà máy
Thay vì những ao nuôi ngoài trời phụ thuộc thời tiết, mô hình máy nuôi tảo hướng đến cấu trúc giống những “cánh đồng thẳng đứng” đặt trong nhà xưởng, nơi tảo được nuôi trong các khoang kín với mật độ cao và ít bị tác động bởi môi trường. Cách tiếp cận này giúp tăng năng suất trên mỗi mét vuông, giảm nguy cơ ô nhiễm chéo, đồng thời cho phép đặt hệ thống ngay gần nhà máy nhựa, thực phẩm hoặc khu công nghiệp, rút ngắn khoảng cách vận chuyển nguyên liệu. Nếu được nhân rộng, mỗi cụm máy nuôi tảo có thể trở thành một “mỏ sinh khối” gắn với từng khu công nghiệp, giống như cách các nhà máy điện tái tạo đang được bố trí gần điểm tiêu thụ năng lượng.​

Cơ hội cho ngành nhựa và thực phẩm
Trong ngành nhựa, tảo có thể cung cấp dầu sinh học hoặc các hợp chất hữu cơ làm nền cho nhựa sinh học, bao bì phân hủy sinh học hoặc các loại phụ gia giảm tỷ lệ nhựa hóa thạch trong sản phẩm cuối cùng. Điều này giúp doanh nghiệp đáp ứng dần các quy định siết chặt về bao bì sử dụng một lần, hạn chế rác thải nhựa và yêu cầu tỷ lệ nguyên liệu tái tạo trong sản phẩm mà nhiều thị trường đang áp dụng.​

Với thực phẩm, tảo là nguồn protein, vitamin, khoáng chất và sắc tố tự nhiên, có thể sử dụng trong thực phẩm chức năng, đồ uống dinh dưỡng, thực phẩm thay thế thịt hay phụ gia tạo màu, tạo kết cấu. Nếu chi phí nuôi và xử lý được tối ưu, nguồn nguyên liệu từ tảo sẽ giúp các hãng thực phẩm vừa nâng tính “xanh” trong chuỗi cung ứng, vừa đa dạng hóa danh mục sản phẩm hướng đến người tiêu dùng quan tâm sức khỏe và môi trường.​

Từ ý tưởng công nghệ đến bài toán kinh tế
Tuy tiềm năng rất lớn, việc biến máy nuôi tảo thành một ngành công nghiệp quy mô toàn cầu phụ thuộc vào hai yếu tố: chi phí sản xuất và khả năng tích hợp vào chuỗi cung ứng hiện hữu. Hệ thống nuôi tảo khép kín đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn, công nghệ điều khiển tinh vi và quản lý vận hành liên tục, trong khi các sản phẩm hóa dầu vẫn đang hưởng lợi từ hạ tầng, trợ cấp và quy mô đã được tối ưu hàng chục năm.​

Do đó, startup Australia buộc phải chứng minh rằng mỗi tấn sinh khối tảo có giá thành đủ cạnh tranh, đồng thời xây dựng được các hợp đồng dài hạn với doanh nghiệp nhựa, thực phẩm để bảo đảm đầu ra ổn định. Nếu những mô hình hợp tác như vậy hình thành, các tập đoàn lớn sẽ trở thành lực đẩy giúp công nghệ nuôi tảo vượt qua giai đoạn thử nghiệm, tiến vào giai đoạn thương mại hóa rộng rãi.​​

Australia, với tiềm lực khoa học công nghệ và cam kết chuyển dịch sang nền kinh tế xanh, đang tận dụng dự án máy nuôi tảo như một ví dụ cho cách đổi mới sáng tạo có thể gắn liền với mục tiêu khí hậu. Nếu thành công, mô hình này không chỉ tạo ra ngành công nghiệp mới mà còn cung cấp kinh nghiệm triển khai cho các quốc gia khác đang tìm lối đi giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất vật liệu và thực phẩm.​

Tái định nghĩa nguồn nguyên liệu của tương lai
Từ góc nhìn dài hạn, những cỗ máy nuôi tảo công nghiệp đang đặt ra câu hỏi lớn hơn: tương lai của nguồn nguyên liệu cho các ngành sản xuất chủ lực sẽ dựa vào gì – mỏ dầu dưới lòng đất hay “mỏ sinh khối” ngay bên trong nhà máy. Việc chuyển dịch sang tảo và các nguồn sinh học khác không diễn ra trong một sớm một chiều, nhưng mỗi bước thử nghiệm như ở Australia là một phép thử quan trọng cho khả năng cấu trúc lại nền kinh tế theo hướng ít phụ thuộc vào hóa dầu.​

Trong cuộc đua tìm lời giải cho tăng trưởng xanh, tảo – một sinh vật tưởng chừng bình thường – đang được trao cơ hội trở thành mắt xích chiến lược mới trong chuỗi giá trị toàn cầu, nơi công nghệ, môi trường và lợi ích kinh tế gặp nhau.​