Các vụ trục xuất thất bại hàng loạt ở Saxony và Hạ Saxony

Sachsen – Tình trạng trục xuất người nhập cư tại Đức đang bộc lộ nhiều lỗ hổng nghiêm trọng hơn nhiều so với những con số được công bố chính thức. Không chỉ bang Bắc Rhine-Westphalia gặp khó, mà Saxony và Hạ Saxony cũng đang chứng kiến tỷ lệ lớn các vụ trục xuất bị hủy hoặc không thể thực hiện, khiến hệ thống quản lý di trú đối mặt sức ép ngày càng tăng.​

Theo số liệu mới nhất từ cơ quan chức năng, tại Saxony, có tới khoảng 60% các quyết định trục xuất đã được lên kế hoạch nhưng cuối cùng không thể triển khai. Điều này đồng nghĩa, cứ 10 trường hợp bị yêu cầu rời khỏi Đức thì có tới 6 người trên thực tế vẫn ở lại, dù đã có lệnh ràng buộc về mặt pháp lý. Hệ quả là các địa phương phải gánh thêm chi phí lưu trú, an sinh và quản lý, trong khi niềm tin của người dân vào tính hiệu quả của chính sách di trú tiếp tục suy giảm.​

Tình hình tại Hạ Saxony cũng không khá hơn, thậm chí còn được đánh giá là đáng lo ngại hơn Saxony. Dù con số chi tiết không được nêu đầy đủ trong phần thông tin công khai, giới chức cho biết tỷ lệ các vụ trục xuất bất thành tại bang này nằm ở mức rất cao, với hàng nghìn trường hợp tồn đọng. Nhiều hồ sơ kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, do vướng mắc về thủ tục, thiếu hợp tác từ quốc gia xuất xứ hoặc các rào cản pháp lý phát sinh trong quá trình khiếu nại.​

Các địa phương phản ánh, mỗi vụ trục xuất thất bại không chỉ là một sự kiện hành chính, mà kéo theo hàng loạt hệ quả kinh tế – xã hội. Hệ thống nhà ở cho người xin tị nạn và người không có giấy tờ hợp lệ vốn đã căng thẳng, nay càng thêm quá tải khi nhiều người lẽ ra phải rời đi vẫn tiếp tục lưu trú. Những khoản chi cho chỗ ở, hỗ trợ sinh hoạt, y tế và trợ giúp pháp lý vì thế leo thang, gây thêm áp lực lên ngân sách bang và chính quyền địa phương.​

Ở chiều ngược lại, các lực lượng thực thi pháp luật và cơ quan di trú cũng tỏ ra bất mãn trước thực tế phải tổ chức nhiều đợt trục xuất nhưng ít khi đi đến kết quả. Mỗi lần chuẩn bị trục xuất đòi hỏi huy động nhân lực, phương tiện, phối hợp với cơ quan liên bang và nước tiếp nhận, song chỉ cần một trục trặc nhỏ như giấy tờ không đầy đủ, hãng bay từ chối vận chuyển, hay phía quốc gia gốc không xác nhận danh tính đã đủ khiến toàn bộ kế hoạch đổ vỡ. Tỷ lệ thất bại cao lâu dần tạo cảm giác lãng phí công sức, làm giảm động lực và sự kiên quyết trong thực thi chính sách.​

Sự bùng phát của các vụ trục xuất bất thành còn khiến cuộc tranh luận chính trị về di trú tại Đức thêm phần căng thẳng. Các đảng phái chủ trương siết chặt biên giới và đẩy nhanh trục xuất cho rằng chính phủ liên bang cần đưa ra các thỏa thuận cứng rắn hơn với quốc gia xuất xứ, đồng thời đơn giản hóa quy trình pháp lý để tránh kéo dài thời gian xem xét. Trong khi đó, những tiếng nói ủng hộ quyền tị nạn và bảo vệ nhân quyền cảnh báo nguy cơ lạm dụng trục xuất, nhấn mạnh rằng các quy định thận trọng hiện nay là cần thiết để tránh trả người về nơi họ có thể đối mặt nguy hiểm.​

Tại Saxony và Hạ Saxony, sự bất bình trong dân chúng gia tăng khi một mặt người ta nghe tuyên bố chính thức về việc “tăng cường trục xuất”, nhưng mặt khác thực tế là phần lớn các lệnh trục xuất không được thực thi đến cùng. Điều này tạo ra khoảng cách giữa thông điệp chính trị và trải nghiệm hàng ngày của người dân, nhất là những vùng có số lượng lớn người nhập cư cư trú trong các trung tâm tiếp nhận. Một bộ phận cử tri vì thế tỏ ra hoài nghi, cho rằng các thống kê và tuyên bố thành tích chỉ mang tính hình thức.​

Bên cạnh các rào cản quốc tế, hệ thống pháp lý trong nước cũng góp phần làm phức tạp quy trình trục xuất. Người bị yêu cầu rời đi thường có nhiều kênh khiếu nại, từ tòa hành chính đến các cơ chế bảo vệ đặc biệt đối với người tị nạn, người bệnh nặng, hoặc trường hợp có con nhỏ sinh sống lâu năm tại Đức. Những thủ tục này, theo giới phê bình, đôi khi bị lợi dụng để kéo dài thời gian lưu trú, trong khi những người bảo vệ quyền di trú lại coi đó là chốt chặn cần thiết để bảo đảm công bằng.​

Các bang chịu ảnh hưởng như Saxony và Hạ Saxony hiện kêu gọi chính phủ liên bang hỗ trợ mạnh mẽ hơn, cả về khung pháp lý lẫn nguồn lực. Họ muốn có các hiệp định hồi hương rõ ràng với nhiều quốc gia xuất xứ, nhằm bảo đảm khi có lệnh trục xuất thì việc tiếp nhận sẽ diễn ra trơn tru, không bị từ chối ở phút chót. Đồng thời, các bang cũng đề nghị tăng cường chia sẻ dữ liệu, cải thiện nhận dạng và xác minh nhân thân để hạn chế tình trạng không thể trả người về vì thiếu giấy tờ.​

Song song với đó, giới chuyên gia luật di trú khuyến nghị cần một cái nhìn cân bằng hơn, tránh biến câu chuyện trục xuất thành cuộc đua “siết càng nhiều càng tốt” chỉ để gửi tín hiệu chính trị. Họ cho rằng, việc tập trung vào nâng cao chất lượng quy trình – bảo đảm mỗi quyết định trục xuất được chuẩn bị kỹ, có đầy đủ căn cứ pháp lý và sự phối hợp từ sớm với quốc gia tiếp nhận – quan trọng không kém việc đặt mục tiêu tăng số lượng. Nếu không, tỷ lệ thất bại như ở Saxony và Hạ Saxony sẽ khó cải thiện, dù lệnh trục xuất được ban hành ngày càng nhiều.​

Trong bối cảnh đó, cuộc tranh luận về cải cách luật di trú và chính sách trục xuất tại Đức chắc chắn sẽ còn tiếp diễn, khi áp lực từ thực tế ở các bang ngày càng lớn. Những con số từ Saxony và Hạ Saxony cho thấy việc chỉ ban hành thêm quy định hoặc lời kêu gọi mạnh tay là chưa đủ nếu không đi kèm giải pháp thực thi hiệu quả hơn. Dù lựa chọn hướng đi nào, bài toán làm sao để hệ thống trục xuất vừa tuân thủ pháp quyền, vừa đủ khả năng vận hành trên thực tế, sẽ tiếp tục là một trong những thách thức chính trị khó khăn nhất đối với nhà chức trách Đức trong thời gian tới.​