Merz hoài nghi đề xuất cải cách EU của Weber

CHLB Đức – Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã bày tỏ sự thận trọng trước những ý tưởng cải cách lớn lao mà lãnh đạo Đảng Nhân dân châu Âu (EPP) Manfred Weber đưa ra. Tại hội nghị thượng đỉnh EPP ở Zagreb, Croatia, ông Merz nhấn mạnh rằng việc thay đổi hiệp ước trong một Liên minh châu Âu gồm 27 quốc gia là nhiệm vụ hết sức khó khăn. Thay vì theo đuổi những thay đổi xa vời, ông kêu gọi ưu tiên các vấn đề cấp bách như năng lực quốc phòng và khả năng cạnh tranh kinh tế.

Hội nghị EPP quy tụ các chính trị gia bảo thủ hàng đầu châu Âu, thảo luận về vị thế của lục địa này trong trật tự thế giới mới, nơi các siêu cường thống trị. Bên cạnh Merz, có sự tham gia của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk và người đồng cấp Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis. Weber, Phó Chủ tịch đảng CSU, đã mời các lãnh đạo đảng đến cuộc họp kín để trao đổi về các đề xuất của mình. Ông muốn biến EU thành một thực thể mạnh mẽ hơn trên trường quốc tế, tập trung vào ba hướng chính.

Đầu tiên, Weber đề xuất sau cuộc bầu cử châu Âu năm 2029, nên hợp nhất chức Chủ tịch Ủy ban châu Âu – hiện do Ursula von der Leyen nắm giữ – với chức Chủ tịch Hội đồng châu Âu do António Costa đảm nhận. Điều này sẽ giúp châu Âu phát ngôn thống nhất hơn. Thứ hai, ông ủng hộ xây dựng một quân đội châu Âu thực thụ, có thể triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình chung tại Ukraine nếu hòa bình được lập lại. Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Der Spiegel, Weber nói: “Chúng ta nên bố trí lực lượng gìn giữ hòa bình châu Âu chung tại đó, như hạt nhân cho một quân đội châu Âu.”

Thứ ba, Weber phản đối nguyên tắc nhất trí trong chính sách đối ngoại, đề xuất một “hiệp ước chủ quyền” cho nhóm quốc gia nhỏ hơn để hợp tác chặt chẽ hơn mà không cần sự đồng thuận toàn bộ. Về điểm này, ông nhận được sự ủng hộ từ Merz. Thủ tướng Đức cho rằng nguyên tắc nhất trí đã gần như bị loại bỏ trong thị trường nội địa, nơi đa số đủ điều kiện thường được áp dụng. Ông hình dung có thể dần dần mở rộng điều này sang lĩnh vực đối ngoại và an ninh. “Không thể để quốc gia cuối cùng quyết định nhịp độ cho tất cả,” Merz nhấn mạnh, dù chưa nêu rõ cách thức thực hiện.

Vị thế của châu Âu đang bị thử thách trong bối cảnh các cường quốc như Mỹ, Trung Quốc và Nga cạnh tranh gay gắt. Chỉ vài ngày trước, trong tuyên bố chính phủ tại Quốc hội Đức, Merz đã kêu gọi châu Âu phải đoàn kết và tự tin hơn, học cách sử dụng “ngôn ngữ của chính trị quyền lực”. Ông chỉ ra ba lĩnh vực then chốt: giảm phụ thuộc công nghệ và quốc phòng, nâng cao sức cạnh tranh kinh tế trước Trung Quốc cùng Mỹ, và hành động như một khối thống nhất. “Sự đoàn kết chính là yếu tố quyền lực trên thế giới,” ông khẳng định.

Dù chia sẻ quan điểm về đa số hóa quyết định, Merz vẫn giữ khoảng cách với các ý tưởng táo bạo của Weber. Ông ưu tiên những bước đi thực tế thay vì cải tổ hiệp ước lớn lao, vốn dễ vấp phải trở ngại từ các thành viên khác nhau về lợi ích. Hội nghị Zagreb có thể là bước đệm để EPP định hình chiến lược chung, nhưng khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn vẫn còn lớn. Trong bối cảnh Ukraine và căng thẳng toàn cầu leo thang, những cuộc tranh luận này càng trở nên cấp thiết cho tương lai EU.​