Các quốc gia thành viên EU ủng hộ việc nới lỏng quy định với thực phẩm biến đổi gen

Châu Âu – Trong thời gian tới, thực phẩm biến đổi gen có thể được bày bán rộng rãi tại siêu thị ở châu Âu mà không cần dán nhãn đặc biệt, nếu những thay đổi trên cây trồng không bị đánh giá là quá sâu rộng theo bộ quy tắc mới mà các quốc gia thành viên EU và Nghị viện châu Âu vừa thống nhất. Đa số các nước thành viên đã ủng hộ việc nới lỏng các quy định, trong đó Đức bỏ phiếu trắng, còn tám quốc gia phản đối nhưng không đủ để chặn lại thỏa thuận.​

Theo thỏa thuận, EU sẽ phân loại hai nhóm cây trồng biến đổi gen: nhóm có thay đổi “nhẹ” trong vật liệu di truyền được phép đưa ra thị trường mà không cần kiểm tra hay ghi nhãn riêng, trong khi những trường hợp can thiệp mạnh vẫn chịu các quy định nghiêm ngặt hiện hành. Điều này đồng nghĩa trong tương lai, người tiêu dùng khó có thể nhận biết ngay bằng mắt thường hay qua nhãn mác liệu sản phẩm mình mua có sử dụng kỹ thuật biến đổi gen hiện đại hay không.​

Các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng tỏ ra lo ngại trước bước ngoặt này. Hiệp hội liên bang các trung tâm tư vấn người tiêu dùng ở Đức gọi đây là một “sự thất vọng lớn”, trong khi tổ chức Foodwatch chỉ trích thỏa thuận là “món quà cho vận động hành lang nông nghiệp” vì làm suy yếu quyền được biết của người mua. Hiện tại, những sản phẩm có thành phần từ cây trồng biến đổi gen đã được dán nhãn gần như không đáng kể trên thị trường Đức, và những người muốn tránh công nghệ gen thường dựa vào nhãn “Không biến đổi gen” do một hiệp hội riêng quản lý, vốn được hứa hẹn sẽ tiếp tục bảo đảm tiêu chí không dùng kỹ thuật này.​

Trong khi đó, các nhà ủng hộ nhấn mạnh tiềm năng của kỹ thuật di truyền trong việc đối phó với biến đổi khí hậu và dịch bệnh trên cây trồng. Họ kỳ vọng có thể phát triển các giống lúa mì kháng bệnh phấn trắng, ngô chịu hạn tốt hơn hay lạc ít gây dị ứng, đồng thời giúp nông dân châu Âu cạnh tranh với các khu vực khác trên thế giới vốn đã áp dụng quy định lỏng hơn với công nghệ gen.​

Giới khoa học môi trường và các nhà sinh thái học lại đưa ra những cảnh báo trái ngược. Họ lo ngại rằng các kỹ thuật chỉnh sửa gen mới, nếu được nới lỏng quản lý trên diện rộng, có thể dẫn tới việc cây trồng biến đổi gen phát tán ra tự nhiên, gây xáo trộn hệ sinh thái và làm suy giảm đa dạng sinh học trong dài hạn.​

Lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ vẫn được bảo lưu nguyên tắc “không dùng công nghệ gen”, song quy định mới dự kiến chấp nhận một mức độ “hiện diện không thể tránh khỏi về mặt kỹ thuật” của cây trồng biến đổi gen trong chuỗi sản xuất. Nghĩa là, dù mục tiêu là giữ nông nghiệp hữu cơ tách biệt khỏi công nghệ gen, các nhà làm luật cũng thừa nhận nguy cơ lẫn tạp trong thực tế và trông chờ vào cơ chế ghi nhãn hạt giống để hỗ trợ nông dân tiếp tục canh tác theo hướng hữu cơ.​

Sau khi các nước thành viên đã bật đèn xanh cho thỏa hiệp do đại diện mình và Nghị viện châu Âu đàm phán, bước tiếp theo sẽ là cuộc bỏ phiếu tại Ủy ban Môi trường của Nghị viện vào tháng 1. Sau đó, toàn thể Nghị viện châu Âu sẽ phải chính thức phê chuẩn, và hiện chưa có thời điểm cụ thể cho việc các quy định mới bắt đầu có hiệu lực trong đời sống hằng ngày của người tiêu dùng châu Âu.