Việt Nam sửa Luật Công nghệ cao: Gỡ “nút thắt” để đón dòng vốn FDI thế hệ mới

Trước bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư toàn cầu ngày càng gay gắt, Bộ Khoa học và Công nghệ đang khẩn trương xây dựng dự thảo sửa đổi Luật Công nghệ cao (2008) nhằm tháo gỡ những rào cản kỹ thuật đang kìm chân các tập đoàn công nghệ lớn.

Bất cập từ những con số “cứng nhắc”

Quy định hiện hành đang đặt ra bài toán khó cho các doanh nghiệp FDI quy mô lớn với hai tiêu chí cốt lõi để được công nhận là doanh nghiệp công nghệ cao:

1. Chi phí R&D: Phải dành ít nhất 1% tổng doanh thu cho nghiên cứu và phát triển. Với các tập đoàn có doanh thu hàng tỷ USD, con số 1% này là quá lớn và phi thực tế tại thị trường Việt Nam.
2. Nhân sự: Phải có ít nhất 5% tổng lao động là nhân sự nghiên cứu và phát triển trực tiếp. Đối với các doanh nghiệp sản xuất lớn sử dụng hàng chục nghìn lao động, việc duy trì tỷ lệ này là rào cản rất lớn dù số lượng kỹ sư thực tế của họ có thể lên tới hàng nghìn người.

Hướng mở linh hoạt và thực tế

Dự thảo sửa đổi đề xuất thay đổi tư duy quản lý từ “tỷ lệ phần trăm” sang kết hợp với “giá trị tuyệt đối” và định mức cụ thể. Theo đó:

• Nếu doanh nghiệp không đạt tỷ lệ % theo quy định nhưng có quy mô đầu tư lớn, số tiền chi cho R&D hoặc số lượng nhân sự công nghệ cao đạt mức giá trị tuyệt đối nhất định (theo ngưỡng quy định), họ vẫn sẽ được hưởng ưu đãi.
• Cơ chế này được đánh giá là phù hợp với đặc thù của các dự án FDI quy mô lớn, giúp họ dễ dàng tiếp cận các ưu đãi về thuế và đất đai.

Mục tiêu chiến lược

Việc sửa đổi luật không chỉ nhằm giữ chân các “đại bàng” công nghệ hiện hữu (như Samsung, Intel…) mà còn tạo hành lang pháp lý thông thoáng để thu hút các dự án đầu tư thế hệ mới. Đây là bước đi cấp thiết để Việt Nam duy trì vị thế cạnh tranh so với các quốc gia trong khu vực như Thái Lan hay Ấn Độ, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ và phát triển chuỗi cung ứng nội địa.