Việt Nam nhấn mạnh vai trò tiên phong trong giải trừ quân bị hạt nhân​

Việt Nam – Ngày 5-3 tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York, phiên thảo luận kỷ niệm Ngày quốc tế Nhận thức về giải trừ quân bị và chống phổ biến vũ khí hạt nhân đã diễn ra với sự tham dự của gần 100 đại biểu đến từ các cơ quan Liên hợp quốc, phái đoàn các nước, giới học giả và sinh viên một số trường đại học lớn ở New York. Sự kiện do Phái đoàn thường trực Kyrgyzstan và Việt Nam tại Liên hợp quốc đồng tổ chức, với sự đồng bảo trợ và phối hợp của Chiến dịch quốc tế loại bỏ vũ khí hạt nhân (ICAN), Quỹ Hòa bình thời đại hạt nhân (NAPF) và Chương trình Khoa học tiên phong (FSP) của Đại học Columbia.​

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và căng thẳng địa chính trị gia tăng, các đại biểu bày tỏ quan ngại sâu sắc trước nguy cơ chạy đua vũ trang, xung đột vũ trang và khả năng sử dụng vũ khí hủy diệt hàng loạt. Nhiều ý kiến cảnh báo việc những cam kết và chuẩn mực quốc tế bị xói mòn có thể làm suy yếu hệ thống kiểm soát vũ khí vốn đã mong manh, khiến nguy cơ hạt nhân ngày càng trở nên khó lường. Từ đó, các đại biểu kêu gọi cộng đồng quốc tế khôi phục lòng tin, tôn trọng luật pháp quốc tế và duy trì các khuôn khổ đối thoại để ngăn chặn những tính toán sai lầm có thể dẫn tới thảm họa.​​

Một trong những chủ đề được nhấn mạnh tại phiên thảo luận là nhu cầu nâng cao nhận thức của công chúng, đặc biệt là giới trẻ, về hậu quả hủy diệt của vũ khí hạt nhân và ý nghĩa của hợp tác đa phương. Các đại biểu cho rằng nếu thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về tác động nhân đạo, môi trường và kinh tế của một cuộc xung đột hạt nhân, họ sẽ có thêm động lực tham gia vào các sáng kiến thúc đẩy hòa bình và giải trừ quân bị. Nhiều ý kiến đề xuất đẩy mạnh những chương trình giáo dục, nghiên cứu liên ngành và đối thoại giữa các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và sinh viên để biến nhận thức thành hành động cụ thể.​

Phát biểu tại sự kiện, Công sứ Nguyễn Hoàng Nguyên, Đại biện lâm thời Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc, chia sẻ những quan ngại của Việt Nam trước môi trường an ninh quốc tế đầy biến động hiện nay. Ông nhấn mạnh rằng giải trừ quân bị và chống phổ biến vũ khí hạt nhân luôn là một trong những ưu tiên nhất quán trong chính sách đối ngoại hòa bình, độc lập và tự chủ của Việt Nam. Đại diện Việt Nam kêu gọi các nước tăng cường chủ nghĩa đa phương, đối thoại chân thành và hợp tác thực chất, coi đó là con đường duy nhất để củng cố lòng tin và xây dựng nhận thức chung về nguy cơ hạt nhân.​

Việt Nam khẳng định sẽ tiếp tục tham gia chủ động, có trách nhiệm vào các cơ chế giải trừ quân bị và không phổ biến, đồng thời nỗ lực đóng góp tiếng nói xây dựng nhằm thu hẹp khác biệt giữa các bên liên quan. Theo Công sứ Nguyễn Hoàng Nguyên, các diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc cần được phát huy mạnh mẽ hơn nữa để thúc đẩy minh bạch, giảm thiểu nguy cơ hiểu lầm chiến lược và từng bước tạo điều kiện cho các biện pháp giải trừ quân bị cụ thể, khả thi. Việt Nam cũng bày tỏ ủng hộ các sáng kiến tăng cường an toàn, an ninh hạt nhân và bảo đảm quyền tiếp cận công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình, phục vụ phát triển bền vững.​

Các nước tham dự đánh giá cao vai trò và uy tín của Việt Nam trong lĩnh vực giải trừ quân bị và chống phổ biến vũ khí hạt nhân thời gian qua. Nhiều đại biểu bày tỏ ủng hộ và tin tưởng Việt Nam sẽ đảm nhiệm thành công cương vị Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước NPT lần thứ 11, dự kiến diễn ra tại New York vào tháng 4 và 5-2026. Việc được tín nhiệm giao trọng trách này được nhìn nhận như minh chứng cho nỗ lực kiên định của Việt Nam trong việc thúc đẩy đối thoại, cầu nối lập trường giữa các nhóm nước và củng cố hệ thống kiểm soát vũ khí toàn cầu.​