Việt Nam thúc đẩy đối thoại về kiểm điểm Hiệp ước NPT

Việt Nam – Trong hai ngày 9 và 10/3, tại trụ sở các cơ quan Liên hợp quốc ở Geneva, Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc ở New York, trên cương vị Chủ tịch được chỉ định của Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) lần thứ 11, đã chủ trì loạt hoạt động tham vấn với các nhóm khu vực và các quốc gia thành viên NPT. Các cuộc trao đổi diễn ra trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế có nhiều biến động, đòi hỏi cộng đồng quốc tế phải củng cố các cơ chế kiểm soát và giải trừ vũ khí hạt nhân.​

Theo phóng viên TTXVN tại Geneva, Đại sứ Đỗ Hùng Việt đã lần lượt tham vấn với các nước thành viên NPT thuộc Nhóm Không liên kết, Nhóm Đông Âu, Nhóm Tây Âu và các nước khác, đồng thời tiến hành nhiều cuộc làm việc song phương với đại diện Trung Quốc, Nga, Anh, Pháp và Mỹ. Trên cương vị Chủ tịch được chỉ định, Đại sứ tập trung lắng nghe quan điểm, đề xuất từ các nhóm và từng quốc gia, nhằm định hình chương trình nghị sự cân bằng và khả thi cho Hội nghị kiểm điểm. Góp mặt trong các hoạt động tại Geneva còn có Đại sứ Mai Phan Dũng, Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam bên cạnh Liên hợp quốc, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và các tổ chức quốc tế khác tại Geneva, thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan đại diện của Việt Nam.​

Trong khuôn khổ chuyến công tác, Đại sứ Đỗ Hùng Việt cũng chủ trì và phát biểu tại sự kiện do Văn phòng Liên hợp quốc về Giải trừ quân bị (UNODA) phối hợp với Liên minh châu Âu (EU) tổ chức, tập trung vào công tác chuẩn bị cho Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11. Đây là diễn đàn để các nước trao đổi kỳ vọng, chia sẻ đánh giá về bối cảnh an ninh, cũng như đề xuất cách thức thúc đẩy tiến trình kiểm điểm đạt kết quả thực chất. Sự hiện diện của Việt Nam ở vị trí điều phối cho thấy vai trò ngày càng nổi bật của nước ta trong các cơ chế đa phương về giải trừ quân bị và không phổ biến vũ khí hạt nhân.​

Tại các cuộc tham vấn, đại diện nhiều nước và tổ chức quốc tế hoan nghênh Việt Nam đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm NPT năm 2026, coi đây là tín hiệu tích cực trong bối cảnh cục diện chiến lược toàn cầu ngày càng phức tạp. Nhiều ý kiến bày tỏ mong muốn Việt Nam thúc đẩy cách tiếp cận cân bằng, xây dựng và thực tế, bảo đảm hài hòa lợi ích và quan ngại của tất cả các nhóm quốc gia. Các nước nhất trí sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Chủ tịch Hội nghị nhằm hướng tới một văn kiện kết luận có giá trị, phản ánh cam kết chính trị cao đối với Hiệp ước NPT.​

Các quốc gia thành viên đồng thời tái khẳng định vai trò trụ cột của Hiệp ước NPT và tiến trình kiểm điểm định kỳ đối với nỗ lực duy trì hòa bình, an ninh quốc tế và thúc đẩy phát triển bền vững. Nhiều nước nhấn mạnh Hiệp ước không chỉ là khuôn khổ pháp lý ràng buộc về kiểm soát vũ khí hạt nhân, mà còn là nền tảng bảo đảm quyền tiếp cận công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình. Trong bối cảnh nhiều cơ chế kiểm soát vũ khí truyền thống bị xói mòn, NPT càng được xem là “hàng rào an ninh” tối quan trọng mà cộng đồng quốc tế phải bảo vệ.​​

Không ít ý kiến khẳng định cần đề cao nguyên tắc thượng tôn luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc và các cam kết hiện có trong lĩnh vực kiểm soát vũ khí, đồng thời thúc đẩy giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình. Nhiều nước cho rằng Hội nghị kiểm điểm sắp tới phải đóng góp thiết thực vào việc ngăn ngừa hiểm họa chiến tranh hạt nhân, tạo thêm động lực để nối lại các kênh đối thoại chiến lược giữa các cường quốc. Việc duy trì đối thoại và minh bạch được coi là yếu tố sống còn để ngăn chặn những tính toán sai lầm có thể dẫn tới leo thang xung đột.​

​