Truyền thông Iran xác nhận lãnh tụ tối cao Ali Khamenei qua đời

Iran – Rạng sáng 1-3, truyền thông nhà nước Iran đồng loạt thông báo lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã qua đời ở tuổi 86, khép lại hơn ba thập niên ông nắm giữ vị trí quyền lực nhất tại quốc gia Hồi giáo này. Đài truyền hình nhà nước IRIB dùng cụm từ “tử đạo” khi đưa tin về cái chết của ông, nhấn mạnh hình ảnh một nhà lãnh đạo dành trọn cuộc đời cho Cộng hòa Hồi giáo Iran.​

Hãng thông tấn nhà nước IRNA cùng nhiều kênh truyền hình quốc gia sau đó phát các chương trình đặc biệt, chuyển sang tông màu trang nghiêm, xen kẽ hình ảnh ông Khamenei trong các cuộc gặp với giới chức và người dân qua nhiều thời kỳ. Các bản tin đều khẳng định đây là tổn thất lớn đối với hệ thống chính trị Iran song không nêu rõ nguyên nhân ông qua đời.​

Trong khi các cơ quan truyền thông chính thức giữ thái độ dè dặt, hãng tin bán chính thức Fars dẫn các nguồn tin nội bộ cho biết ông Khamenei “bị giết” tại văn phòng khi đang thực hiện nhiệm vụ vào rạng sáng 28-2. Tuy nhiên, chi tiết này chưa được các cơ quan nhà nước xác nhận, càng làm dấy lên nhiều đồn đoán về bối cảnh và động cơ đằng sau sự ra đi đột ngột của nhà lãnh đạo tối cao.

Trước đó không lâu, truyền thông Iran đưa tin một số người thân của ông Khamenei, trong đó có con gái và cháu, đã thiệt mạng trong các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào các mục tiêu tại Iran. Diễn biến này làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, khi Tehran tuyên bố sẽ có “phản ứng tương xứng” trước các hành động quân sự từ Washington và Tel Aviv.

Ngay sau khi cái chết của lãnh tụ tối cao được xác nhận, chính phủ Iran tuyên bố quốc tang 40 ngày trên toàn quốc. Trong thời gian này, cờ rủ được kéo tại các trụ sở công quyền, trường học, doanh nghiệp nhà nước và nhiều hoạt động vui chơi giải trí bị hạn chế nhằm thể hiện sự tưởng niệm đối với ông Khamenei. Chính phủ cũng thông báo 7 ngày nghỉ lễ đặc biệt để người dân có thời gian tham gia các lễ cầu nguyện, tưởng niệm và tiễn đưa nhà lãnh đạo.

Sự ra đi của ông Khamenei đặt ra câu hỏi lớn về quá trình chuyển giao quyền lực trong một hệ thống vốn đặt vị trí lãnh tụ tối cao lên trên tổng thống và tất cả các định chế khác. Hiến pháp Iran quy định, trong trường hợp lãnh tụ tối cao qua đời, một hội đồng gồm tổng thống, người đứng đầu ngành tư pháp và một giáo sĩ do Hội đồng Giám hộ chỉ định sẽ tạm thời điều hành đất nước, trước khi có quyết định mới của Hội đồng Chuyên gia.

Trong bối cảnh Iran đang đối mặt với sức ép trừng phạt nặng nề, căng thẳng quân sự với Mỹ và Israel cùng bất ổn khu vực kéo dài, việc tìm ra người kế nhiệm đủ uy tín và sức ảnh hưởng để giữ ổn định nội bộ là thách thức không nhỏ. Các nhà quan sát cho rằng giai đoạn hậu Khamenei sẽ là thời điểm then chốt, quyết định việc Iran tiếp tục duy trì đường lối đối đầu cứng rắn hay điều chỉnh chiến lược để giảm bớt xung đột với phương Tây.

Dù nguyên nhân cái chết chưa được công bố rõ ràng, cách thức truyền thông Iran đưa tin cho thấy nỗ lực xây dựng hình ảnh Ayatollah Ali Khamenei như một “vị tử đạo” của thời đại mới, qua đời khi vẫn đang ở tâm điểm của những biến động khu vực. Trong những ngày quốc tang sắp tới, mọi ánh mắt sẽ dồn về Tehran, nơi hệ thống chính trị Iran phải vừa tổ chức tiễn đưa người đứng đầu, vừa tính toán bước đi cho tương lai trong một môi trường an ninh và ngoại giao ngày càng khó lường.