Iran kín tiếng sau khi chọn xong người kế nhiệm Lãnh tụ Tối cao

Iran – Truyền thông nhà nước Iran cho biết Hội đồng Chuyên gia đã hoàn tất bỏ phiếu chọn người kế nhiệm Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei nhưng chưa công bố danh tính. Ahmad Alamolhoda, một thành viên của Hội đồng Chuyên gia – cơ quan duy nhất có thẩm quyền lựa chọn Lãnh tụ Tối cao – thông báo cuộc bỏ phiếu đã kết thúc và ban thư ký hội đồng sẽ công bố tên tân lãnh đạo trong thời gian tới. Hãng thông tấn Mehr đưa tin các bước thủ tục tiếp theo đang được triển khai trước khi quyết định được thông báo chính thức.​

Hãng ISNA dẫn lời giáo sĩ Mohsen Heydari, đại diện tỉnh Khuzestan trong Hội đồng Chuyên gia, cho biết hội đồng đã tìm ra “ứng viên phù hợp nhất”, người nhận được sự phê chuẩn của đa số thành viên. Ông tiết lộ nhân vật này từng được Mỹ nêu đích danh, song từ chối công bố cụ thể vào thời điểm hiện tại. Một thành viên khác, giáo sĩ Mohammad Mehdi Mirbagheri, cũng xác nhận hội đồng đã đạt được “ý kiến phản ánh quan điểm của đa số”, hàm ý không còn bất đồng lớn trong nội bộ.​

Lãnh tụ Tối cao là chức vụ có quyền lực chính trị và tôn giáo cao nhất tại Iran, nắm quyết định cuối cùng đối với những vấn đề trọng yếu của quốc gia. Ali Khamenei giữ vị trí này từ năm 1989 cho đến khi thiệt mạng trong đòn tập kích mở màn chiến dịch của Mỹ – Israel hôm 28/2. Cái chết đột ngột của ông buộc hệ thống chính trị Iran phải nhanh chóng kích hoạt cơ chế chuyển giao quyền lực, trong bối cảnh đất nước đang chịu sức ép lớn từ bên ngoài lẫn bên trong.​

Trong số những cái tên được đồn đoán, Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, con trai cố lãnh tụ Ali Khamenei, được một số nguồn tin coi là ứng viên nặng ký cho vị trí Lãnh tụ Tối cao mới. Ông được cho là có tầm ảnh hưởng sâu rộng trong nội bộ, có quan hệ mật thiết với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lực lượng dân quân tình nguyện Basij. Tuy nhiên, viễn cảnh “cha truyền con nối” không nhận được sự ủng hộ của nhiều giáo sĩ Shiite tại Iran, vốn đề cao tính tập thể và cơ chế lựa chọn qua các thiết chế tôn giáo – chính trị. Một trở ngại khác là Mojtaba Khamenei chưa phải giáo sĩ cấp cao và cũng chưa từng nắm giữ chức vụ chính thức trong chính quyền, điều có thể khiến ông bị xem là thiếu tính chính danh.​

Căng thẳng từ bên ngoài tiếp tục phủ bóng lên tiến trình lựa chọn lãnh tụ mới của Iran. Tài khoản tiếng Ba Tư của quân đội Israel trên mạng xã hội X đã thẳng thừng cảnh báo sẽ “nhắm mục tiêu” vào các thành viên tham gia quá trình lựa chọn Lãnh tụ Tối cao. Tài khoản này cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ “người kế nhiệm và bất kỳ ai tìm cách bổ nhiệm người đó”, gửi đi thông điệp răn đe rõ ràng trong giai đoạn chuyển giao quyền lực nhạy cảm.​

Theo hiến pháp Iran, việc chọn tân Lãnh tụ Tối cao phải được tiến hành “sớm nhất có thể” bởi Hội đồng Chuyên gia, một ủy ban gồm 88 giáo sĩ Shiite do người dân bầu chọn theo chu kỳ 8 năm. Dù vậy, mọi ứng cử viên vào cơ quan này đều phải được Hội đồng Giám hộ phê duyệt tư cách trước khi ra tranh cử, bảo đảm hệ thống quyền lực vẫn nằm trong tay giới tinh hoa tôn giáo. Trên lý thuyết, Hội đồng Chuyên gia có quyền phế truất Lãnh tụ Tối cao nếu ông không còn đáp ứng các tiêu chí lãnh đạo, nhưng điều này chưa từng xảy ra trong lịch sử Cộng hòa Hồi giáo Iran.​

​