Khủng hoảng dầu mỏ làm rạn nứt quan hệ Ukraine – Hungary​

World – Quan hệ giữa Ukraine và Hungary đang rơi vào vòng xoáy căng thẳng mới, khi tranh chấp quanh đường ống dẫn dầu Druzhba và khoản vay hàng chục tỷ euro từ Liên minh châu Âu (EU) cho Kiev ngày càng khó hóa giải. Đường ống Druzhba, tuyến huyết mạch vận chuyển dầu Nga sang Trung Âu, đi qua lãnh thổ Ukraine và là nguồn cung năng lượng chủ yếu cho Hungary.​

Từ nhiều năm nay, Budapest phụ thuộc lớn vào dầu Nga được bơm qua tuyến ống này để đảm bảo an ninh năng lượng và duy trì giá nhiên liệu trong nước ở mức chấp nhận được. Tuy nhiên, nguồn cung đã bị gián đoạn từ tháng 1 năm nay sau một cuộc tấn công làm hư hại đường ống trên phần chạy qua Ukraine. Từ đó, tranh cãi giữa hai nước bùng lên quanh tiến độ sửa chữa, trách nhiệm khắc phục và động cơ chính trị phía sau sự chậm trễ.​

Chính phủ Hungary cáo buộc Kiev không khẩn trương trong việc khôi phục tuyến dẫn dầu, khiến nước này rơi vào tình thế bị “siết” nguồn cung một cách thiếu công bằng. Budapest cho rằng Ukraine cố tình kéo dài các công việc kỹ thuật, biến vấn đề hạ tầng thành công cụ gây sức ép chính trị. Hôm 21-3, Thủ tướng Viktor Orban công khai chỉ trích Kiev, tuyên bố Hungary đang bị đặt trong tình trạng “phong tỏa dầu mỏ”, hàm ý bị chặn nguồn sống năng lượng bởi chính một nước láng giềng thời chiến.​

Không chỉ dừng ở tranh chấp năng lượng, mâu thuẫn còn lan sang lĩnh vực tài chính và pháp lý sau vụ bắt giữ nhân viên ngân hàng Ukraine trên lãnh thổ Hungary. Ngày 5-3, lực lượng chức năng Hungary đã tạm giữ 7 nhân viên thuộc một ngân hàng nhà nước Ukraine, với cáo buộc rửa tiền khi họ vận chuyển lượng lớn tiền mặt và vàng thỏi bằng ô tô. Dù nhóm người này sau đó bị trục xuất về nước, toàn bộ số tiền và vàng bị tịch thu vẫn chưa được hoàn trả, trở thành điểm nóng ngoại giao mới trong quan hệ hai bên.​

Phía Kiev phản ứng gay gắt trước cách xử lý của Hungary trong vụ việc này. Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha lên tiếng chỉ trích đích danh Thủ tướng Orban, cho rằng Budapest đang sử dụng các biện pháp pháp lý và hành chính như một phần của chiến lược gây sức ép rộng hơn đối với Ukraine. Vụ bắt giữ, trục xuất và giữ lại tài sản bị xem như biểu hiện mới nhất của sự thiếu thiện chí từ phía Hungary, vốn đã nhiều lần có quan điểm khác biệt với EU trong vấn đề Ukraine.​

Trong bối cảnh cuộc xung đột kéo dài, Ukraine đối mặt nguy cơ thiếu hụt tài chính nghiêm trọng ngay từ nửa đầu năm nay khi nhu cầu chi tiêu cho quốc phòng, an sinh và tái thiết đều gia tăng. Tháng 12 năm ngoái, EU đã thông qua chủ trương cung cấp cho Kiev một gói hỗ trợ tài chính quy mô lớn dưới dạng khoản vay trị giá 90 tỷ euro, tương đương khoảng 104 tỷ USD, nhằm giúp nước này duy trì ngân sách và ổn định kinh tế. Đây được xem là “phao cứu sinh” quan trọng với Kiev trong giai đoạn khó khăn.​

Tuy nhiên, việc giải ngân gói vay này hiện vẫn bị đình lại do sự phản đối từ chính Hungary. Budapest lập luận rằng những bất đồng chưa được giải quyết xung quanh đường ống Druzhba, cùng các lo ngại về cơ chế giám sát sử dụng vốn, khiến họ không thể đồng ý với kế hoạch vay khổng lồ dành cho Kiev. Hungary cho rằng cần phải làm rõ trách nhiệm và bảo đảm lợi ích năng lượng của mình trước khi ký thêm các cam kết tài chính dài hạn với Ukraine.​

Việc Hungary kiên quyết dùng quyền phủ quyết trong nội bộ EU đã đẩy quan hệ giữa Kiev và Budapest vào vòng luẩn quẩn. Ukraine thì cho rằng Hungary đang cản trở nỗ lực sống còn của một quốc gia đang trong chiến tranh, trong khi Hungary lại khẳng định họ có quyền bảo vệ chủ quyền năng lượng, lợi ích kinh tế và quan điểm riêng trong khối. Sự đối đầu này làm gia tăng rạn nứt không chỉ giữa hai nước mà còn bên trong EU, nơi các thành viên phải vừa hỗ trợ Ukraine, vừa xử lý bất đồng nội khối.​