Triều Tiên tăng nhịp “thử lửa”: Thông điệp cứng rắn gửi khu vực

Triều Tiên – Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc cho biết chiều 4/1, Triều Tiên đã phóng một tên lửa đạn đạo ra vùng biển ngoài khơi bờ biển phía Đông, nhiều khả năng rơi xuống biển sau khi bay qua khu vực ngoại khơi Nhật Bản. Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng xác nhận mục tiêu được cho là tên lửa đạn đạo của Bình Nhưỡng không xâm nhập lãnh thổ Nhật và đã kết thúc quỹ đạo trên biển.​

Đây là vụ phóng tên lửa đạn đạo đầu tiên của Triều Tiên kể từ tháng 11 năm ngoái, đánh dấu việc Bình Nhưỡng chấm dứt khoảng lặng tương đối ngắn sau giai đoạn dồn dập thử nghiệm vũ khí trong năm qua. Động thái được ghi nhận trong bối cảnh khu vực Đông Bắc Á đang chất chứa nhiều điểm nóng an ninh, từ vấn đề bán đảo Triều Tiên đến cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc.​

Điểm đáng chú ý là vụ phóng diễn ra song song với tiến trình gia tăng nhịp độ các hoạt động quân sự và công nghiệp quốc phòng của Triều Tiên trong những tuần gần đây. Truyền thông nhà nước Triều Tiên trước đó cho hay nhà lãnh đạo Kim Jong-un đã kêu gọi tăng hơn gấp đôi năng lực sản xuất các loại vũ khí dẫn đường chiến thuật trong chuyến thị sát một nhà máy đạn dược.​

Các chuyến thị sát liên tiếp của ông Kim tới cơ sở chế tạo vũ khí, tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân và các bãi thử tên lửa cho thấy giới lãnh đạo Bình Nhưỡng muốn gửi đi tín hiệu rõ ràng về ưu tiên tuyệt đối cho chương trình quân sự. Thông điệp hướng tới cả đối thủ bên ngoài lẫn dư luận trong nước, rằng Triều Tiên sẽ tiếp tục con đường tăng cường năng lực răn đe bất chấp sức ép trừng phạt.​

Theo giới phân tích, quỹ đạo hành động này gắn chặt với lộ trình chính trị nội bộ khi Triều Tiên đang bước vào giai đoạn chuẩn bị cho Đại hội lần thứ 9 của Đảng Lao động, dự kiến tổ chức trong năm tới. Các vụ thử và phô diễn vũ khí được xem như công cụ củng cố vị thế của ban lãnh đạo, đồng thời tạo nền tảng để Bình Nhưỡng xác lập các mục tiêu chiến lược mới về quốc phòng trong văn kiện đại hội.​

Trước đó, Quân đội Nhân dân Triều Tiên đã thông báo thử thành công một loại tên lửa đất đối không tầm xa mới với khả năng tiêu diệt mục tiêu ở cự ly tới khoảng 200 km trên vùng biển Nhật Bản, dưới sự chứng kiến trực tiếp của ông Kim Jong-un và nhiều lãnh đạo cấp cao. Hãng thông tấn KCNA mô tả đây là hoạt động thường kỳ của Cơ quan Tên lửa và các viện nghiên cứu phòng không, nhằm đẩy nhanh hiện đại hóa hệ thống phòng không quốc gia.​

Hình ảnh được công bố cho thấy loại tên lửa này được triển khai trên bệ phóng cơ động, nhiều khả năng thuộc hệ thống phòng không tầm xa Pyongae-6 từng xuất hiện lần đầu trong lễ duyệt binh tháng 10/2020. Một số chuyên gia quân sự quốc tế lâu nay đánh giá Pyongae-6 được thiết kế như đối trọng với hệ thống S-400 của Nga về triết lý thiết kế và vai trò trong mạng lưới phòng không nhiều tầng, dù thông số kỹ thuật thực tế vẫn còn là ẩn số.​

Nếu đặt trong chuỗi hoạt động gần đây, vụ phóng tên lửa đạn đạo lần này cho thấy Triều Tiên đang song hành hai hướng: đẩy mạnh lực lượng tấn công chiến lược và hoàn thiện lưới phòng không tầm xa. Cách tiếp cận này giúp Bình Nhưỡng vừa gia tăng áp lực răn đe, vừa củng cố lớp “lá chắn” trước nguy cơ bị tấn công phủ đầu trong tính toán của họ.​

Với các nước láng giềng như Hàn Quốc và Nhật Bản, mỗi lần tên lửa Triều Tiên xuất hiện trên radar lại làm dày thêm lo ngại về nguy cơ tính toán sai lầm hay sự cố quân sự ngoài ý muốn. Các hệ thống cảnh báo sớm, phòng thủ tên lửa và kế hoạch ứng phó khẩn cấp của hai nước vì thế luôn được đặt trong tình trạng sẵn sàng cao, làm gia tăng chi phí an ninh và tạo sức ép chính trị trong nước.​

Về mặt ngoại giao, các động thái phóng tên lửa và thử nghiệm vũ khí mới khiến nỗ lực khôi phục đối thoại về phi hạt nhân hóa bị đẩy xa thêm. Trong khi đó, các biện pháp trừng phạt đơn lẻ khó tạo ra thay đổi hành vi rõ rệt, khi Bình Nhưỡng vẫn tận dụng được không gian điều chỉnh chiến lược, dựa trên việc cân bằng lợi ích giữa các cường quốc liên quan.​

Giới quan sát nhận định, nếu không có kênh liên lạc tin cậy và những cơ chế kiểm soát khủng hoảng hiệu quả, bán đảo Triều Tiên sẽ tiếp tục là khu vực tiềm ẩn rủi ro leo thang bất ngờ. Trong bối cảnh đó, mỗi vụ phóng tên lửa mới không chỉ là thông tin thời sự ngắn hạn mà còn là “mảnh ghép” trong bức tranh dài hạn về cấu trúc an ninh đang biến động ở Đông Bắc Á.