Bài tập chống đẩy và thông điệp chiến lược Mỹ – Nhật

Hoa Kỳ – Buổi sáng mùa đông ở Fort Meyer, căn cứ quân sự nằm sát thủ đô Washington D.C, bắt đầu bằng nhịp hô khẩu lệnh và tiếng giày dậm trên nền bê tông lạnh. Nhưng điểm nhấn của buổi huấn luyện ngày 15-1 không nằm ở một bài diễn văn hay một nghi thức chào cờ, mà ở hình ảnh hai bộ trưởng quốc phòng Mỹ và Nhật Bản cùng chống đẩy giữa hàng quân, mồ hôi ướt lưng áo thun đen giống như bất kỳ binh sĩ nào khác.​

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth, cựu thiếu tá lục quân, xuất hiện trong trang phục giản dị, không quân hàm, không cà vạt, cùng người đồng cấp Nhật Bản Shinjiro Koizumi tham gia buổi huấn luyện thể lực với binh sĩ Trung đoàn Bộ binh số 3, Lục quân Mỹ, vào đúng 7h30 sáng. Các bài tập cường độ cao như chống đẩy hay chèo thuyền trên máy được thực hiện không theo phong cách trình diễn mà là nhịp tập thực thụ, với cường độ đủ để khiến khuôn mặt nhiều người đỏ bừng.​

Theo hình ảnh do Bộ Quốc phòng hai nước công bố, Hegseth tỏ ra khá thoải mái với nhịp độ tập, trong khi Koizumi phải nỗ lực rõ rệt để bám theo, nhưng vẫn chủ động giữ nụ cười trong suốt buổi huấn luyện. Vị bộ trưởng Nhật, từng được truyền thông gắn biệt danh “Fun-Cool-Sexy”, chia sẻ rằng việc trở thành bộ trưởng quốc phòng nước ngoài đầu tiên tập thể lực cùng Hegseth là “một phần thưởng xứng đáng”, đồng thời nhấn mạnh đây là “thời gian quý báu để củng cố sự đoàn kết của liên minh Mỹ – Nhật”.​

Ở cấp độ bề mặt, đó là một hoạt động ngoại khóa mang màu sắc thân thiện, dễ tạo hiệu ứng mạng xã hội. Nhưng với giới quan sát, những động tác chống đẩy buổi sáng là một phần của cách Mỹ và Nhật xây dựng hình ảnh liên minh: không chỉ qua các tài liệu chiến lược dày hàng trăm trang, mà qua sự đồng điệu trong phong cách lãnh đạo, trong thông điệp “cùng chung nhịp thở” với lực lượng vũ trang tuyến đầu.​

Trong vài năm trở lại đây, Tokyo đẩy mạnh thứ được gọi là “ngoại giao mềm” song hành với chính sách an ninh ngày càng chủ động hơn. Chỉ hai ngày trước buổi tập ở Fort Meyer, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cùng song tấu trống trong một sự kiện, tạo nên hình ảnh hiếm thấy về sự gần gũi giữa lãnh đạo hai nước từng nhiều lần căng thẳng vì lịch sử. Khi các nhà lãnh đạo chọn xuất hiện trong không gian văn hóa, thể thao hay đời sống thường nhật, họ chủ đích gửi đi thông điệp rằng hợp tác không chỉ diễn ra trong phòng họp kín.​

Buổi tập thể lực giữa hai bộ trưởng quốc phòng nối tiếp mạch đó, nhưng với trọng tâm an ninh rõ rệt hơn. Khác với các màn giao lưu văn hóa, hình ảnh lãnh đạo quân sự cùng rèn thể lực giữa doanh trại đánh thẳng vào cảm xúc của binh sĩ, những người sẽ trực tiếp thực thi các cam kết của liên minh trong trường hợp khủng hoảng. Khi lính nhìn thấy bộ trưởng đổ mồ hôi bên cạnh mình, khoảng cách giữa “chính trị” và “tiền tuyến” được thu hẹp ở mức tối đa trên phương diện biểu tượng.​

Yếu tố đáng chú ý là buổi tập chỉ là phần mở đầu cho một ngày làm việc mang nặng màu sắc chiến lược. Ngay sau đó, Hegseth và Koizumi bước vào cuộc hội đàm được đánh giá là quan trọng, xoay quanh việc tăng cường huấn luyện và diễn tập dọc tuyến phòng thủ kéo dài từ đảo Kyushu của Nhật, qua Đài Loan đến Philippines. Đây là trục địa chiến lược mà cả Washington lẫn Tokyo đều coi là then chốt trong việc răn đe các kịch bản bất ổn tại Tây Thái Bình Dương.​

Trong bối cảnh Nhật Bản đã công khai lộ trình tăng mạnh ngân sách quốc phòng và chuyển dần từ thế phòng thủ thuần túy sang hướng tiếp cận chủ động hơn, sự hiện diện của Koizumi trong doanh trại Mỹ gần Washington không chỉ mang tính xã giao. Nó bổ sung thêm một lớp thông điệp rằng Tokyo không còn muốn đứng ngoài các bài toán an ninh khu vực, mà sẵn sàng trở thành trụ cột trong mạng lưới liên minh do Mỹ dẫn dắt ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.​

Phía Mỹ, dưới thời Tổng thống Donald Trump, công khai hoan nghênh việc Nhật tăng chi tiêu quốc phòng, đồng thời thúc đẩy nâng cao vị thế và chức năng của lực lượng Mỹ đóng tại nước này. Điều đó đồng nghĩa với việc các căn cứ trên đất Nhật không chỉ giữ vai trò hậu cần hay đồn trú, mà ngày càng trở thành bàn đạp quan trọng cho các chiến dịch hiện diện và răn đe trên khắp khu vực. Trong cấu trúc ấy, sự gắn kết cá nhân giữa các nhà lãnh đạo quân sự hai nước, dù thể hiện qua một buổi chống đẩy buổi sáng, vẫn góp phần tạo nên “chất keo” mềm khó thay thế.​

Ở góc độ hình ảnh, Koizumi thuộc thế hệ chính trị gia trẻ, quen với camera và mạng xã hội, hiểu rõ giá trị của một bức ảnh hơn nhiều trang thông cáo. Sự thoải mái, thậm chí có phần “chịu chơi” của ông trong các hoạt động mang tính biểu tượng giúp Nhật Bản xây dựng hình ảnh một đồng minh năng động, linh hoạt, không khô cứng trong mắt công chúng quốc tế lẫn người dân trong nước. Điều đó không hề mâu thuẫn với việc Tokyo đang điều chỉnh chiến lược an ninh theo hướng cứng rắn hơn, mà trái lại, tạo ra một “vỏ bọc mềm” cho các quyết sách khó khăn.​

Đặt trong bức tranh rộng hơn, những hoạt động như buổi tập thể lực ở Fort Meyer cho thấy một xu hướng mới trong ngoại giao quốc phòng: thay vì chỉ nói bằng ngôn ngữ của các tuyên bố chung, các bên chọn nói thêm bằng ngôn ngữ cơ thể, của sức bền, của nhịp thở. Đó là cách để liên minh trở nên hữu hình, gần gũi, bớt trừu tượng hơn với công chúng vốn dễ mệt mỏi trước những khái niệm như “trật tự dựa trên luật lệ” hay “cân bằng quyền lực”.​

Khi Hegseth và Koizumi bắt tay sau buổi tập, giữa nền doanh trại Mỹ, bức ảnh ghi lại khoảnh khắc đó nhanh chóng được lan truyền cùng các chú thích về “tình đoàn kết Mỹ – Nhật”. Phía sau cái bắt tay là cả một chuỗi tính toán chiến lược, từ ngân sách quốc phòng, cấu trúc lực lượng đến mạng lưới tập trận chung chạy dọc tuyến phòng thủ từ Kyushu tới Philippines. Nhưng đồng thời, đó cũng là hình ảnh hai con người, với hơi thở gấp và những giọt mồ hôi thật, đang cố gắng nói với thế giới rằng liên minh của họ không chỉ được thiết kế trên giấy, mà được rèn giũa ngay từ những động tác chống đẩy trên nền bê tông lạnh buổi sáng mùa đông.​