Tranh cãi quanh chính sách trợ giá ô tô điện mới của chính phủ Merz

Berlin & Brandenburg – Chính phủ Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz vừa công bố gói trợ giá mới nhằm thúc đẩy việc mua và thuê xe điện. Theo quy định được công bố, các hộ gia đình có thu nhập chịu thuế tối đa 80.000 euro mỗi năm sẽ được nhận khoản hỗ trợ lên tới 5000 euro khi mua hoặc thuê xe điện mới. Ngưỡng thu nhập này có thể tăng thêm 5000 euro cho mỗi trẻ em trong gia đình.

Chính phủ liên minh CDU–SPD coi đây là bước đi cần thiết để khôi phục thị trường xe điện sau khi chương trình Umweltbonus bị hủy đột ngột cuối năm 2023. Khi đó, phán quyết của Tòa Hiến pháp Liên bang về ngân sách bổ sung đã khiến quỹ dành cho trợ giá bị chặn lại, dẫn đến doanh số xe điện giảm mạnh. Với ba tỷ euro bổ sung được rót từ Quỹ Khí hậu và Chuyển đổi, Berlin kỳ vọng có thể khuyến khích thêm hàng trăm nghìn hộ gia đình chuyển sang phương tiện phát thải thấp.

Tuy nhiên, các đảng đối lập và giới chuyên gia cho rằng kế hoạch này tiếp tục mắc phải những sai lầm cũ: trợ giá không đủ tập trung vào người thu nhập thấp và tạo ra động lực sai lệch trên thị trường xe điện.

Đại diện đảng cánh tả Die Linke cho rằng trần thu nhập 80.000 euro quá cao so với thu nhập trung bình của hộ gia đình Đức – hiện vào khoảng 62.000 euro trước thuế. Điều này khiến những người khá giả vẫn được hưởng lợi, trong khi các gia đình thu nhập thấp, vốn khó tiếp cận xe điện do chi phí đầu vào cao, lại chưa thực sự được hỗ trợ. Ngoài ra, việc tiếp tục cho phép trợ giá đối với plug-in hybrid – dòng xe thường sử dụng động cơ đốt trong trong phần lớn hành trình – bị xem là đi ngược mục tiêu giảm phát thải.

Nhiều ý kiến từ phía Die Linke đề nghị chính phủ chuyển trọng tâm từ trợ giá mua xe mới sang mô hình cho thuê xã hội, theo đó người dân chỉ phải trả chi phí hàng tháng thấp và có quyền mua lại xe với giá ưu đãi sau thời hạn thuê. Mô hình này, theo họ, sẽ giúp các gia đình thu nhập thấp tiếp cận xe điện dễ dàng hơn.

Đảng Xanh cũng hoài nghi về hiệu quả của chính sách. Họ nhận định chương trình hiện tại mang tính “rải đều”, không nhắm đúng đối tượng cần thiết và vẫn cho phép trợ giá với các mẫu SUV cỡ lớn, vốn tiêu tốn nhiều năng lượng. Thay vào đó, họ đề xuất chỉ hỗ trợ xe điện cỡ nhỏ, tiết kiệm, đồng thời kêu gọi chính phủ không bỏ quên nhóm người không sở hữu ô tô. Đảng Xanh cho rằng việc ổn định giá vé tàu xe, đặc biệt là khung giá của vé Deutschlandticket, sẽ mang lại tác động tích cực hơn cho chuyển đổi giao thông bền vững.

Trong khi đó, Hiệp hội ngành ô tô Đức (ZDK) hoan nghênh quyết định của chính phủ Merz, coi đây là tín hiệu quan trọng giúp khôi phục niềm tin thị trường. Tuy vậy, ZDK lưu ý rằng không có một dòng hỗ trợ nào dành cho xe điện đã qua sử dụng – phân khúc đặc biệt hấp dẫn đối với các gia đình nhạy cảm về giá. Nếu không bổ sung chính sách cho thị trường xe cũ, việc phổ cập xe điện sẽ tiếp tục gặp trở ngại.

Trong bối cảnh Đức đặt mục tiêu mạnh mẽ giảm phát thải và mở rộng hạ tầng sạc, vấn đề không chỉ nằm ở số tiền trợ giá mà còn là cách thức phân bổ. Liệu chương trình mới có giúp thúc đẩy chuyển đổi giao thông một cách công bằng hơn hay tiếp tục tạo ra khoảng cách giữa các nhóm thu nhập vẫn là câu hỏi lớn. Cuộc tranh luận về định hướng xe điện, vai trò của giao thông công cộng và cách sử dụng nguồn lực quốc gia sẽ còn chi phối chính trường Berlin trong thời gian tới.